FLAME HISTORY

Το Τείχος του Βερολίνου

2011-08-01T11:36:00.058+03:00

To Τείχος του Βερολίνου (Berliner Mauer), ήταν τμήμα των ενδογερμανικών συνόρων, δηλ. των συνόρων που χώριζαν τη Γερμανία σε δύο κράτη, στην περιοχή του Βερολίνου. Από την ανέγερσή του στις 13 Αυγούστου 1961 μέχρι την πτώση του στις 9 Νοεμβρίου 1989 χώριζε το Δυτικό Βερολίνο από το Ανατολικό και τη γύρω περιοχή της Ανατολικής Γερμανίας. Υπήρξε το γνωστότερο σύμβολο του Ψυχρού Πολέμου και της διαίρεσης της Γερμανίας, ως επιστέγασμα του αποκλεισμού του Βερολίνου που είχε αρχίσει το 1948.

Κατά την προσπάθειά τους να περάσουν στο Δυτικό Βερολίνο μέσα από τις καλά φρουρούμενες συνοριακές εγκαταστάσεις του Τείχους θανατώθηκαν τουλάχιστον 86 άνθρωποι, μεταξύ αυτών και 2 Έλληνες, από βίαιες ενέργειες των ανατολικογερμανικών δυνάμεων ασφάλειας. Άλλες πηγές ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών στους 238 προσμετρώντας και τα ατυχήματα, θύματα των οποίων τελικά κατέληξαν.

Γεγονότα πριν την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου

Το 1945, μετά το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, η Γερμανία χωρίστηκε σε τέσσερις Ζώνες Κατοχής, οι οποίες ελέγχονταν και διοικούνταν από τους Συμμάχους (ΗΠΑ, Σοβιετική Ένωση, Μεγάλη Βρετανία και Γαλλία) σύμφωνα με τις αποφάσεις της Συνόδου της Γιάλτας.

Με ανάλογο τρόπο μοιράστηκε και το Βερολίνο, η πρώην πρωτεύουσα της ναζιστικής Γερμανίας, σε τέσσερις τομείς. Ταυτόχρονα άρχιζε ο Ψυχρός Πόλεμος σε όλα τα επίπεδα. Το Βερολίνο έγινε το κεντρικό θέατρο επιχειρήσεων στην μάχη των μυστικών υπηρεσιών από Ανατολή και Δύση.

Το 1948 σημειώθηκε η πρώτη μεγάλη κρίση με τον αποκλεισμό του Βερολίνου από την Σοβιετική Ένωση.

Το 1949 ιδρύθηκε πρώτα η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΟΔΓ) στις τρεις δυτικές Ζώνες Κατοχής και αμέσως μετά η Ανατολική Γερμανία (ΛΔΓ) στη Σοβιετική Ζώνη Κατοχής, σφραγίζοντας και πολιτικά τη διαίρεση της χώρας. Τότε άρχισε να εντείνεται η φύλαξη και να επεκτείνονται οι συνοριακές εγκαταστάσεις και από τις δύο πλευρές.

Ανάμεσα στην ΛΔΓ και την ΟΔΓ τοποθετήθηκαν αρχικά αστυνομικοί του σώματος των συνοριοφυλάκων και στρατιώτες, ενώ αργότερα στήθηκαν και συρματοπλέγματα, κυρίως από την πλευρά της ΛΔΓ. Το Βερολίνο ήταν τυπικά ανεξάρτητο από τα δύο γερμανικά κράτη, χωρίς Γερμανούς στρατιωτικούς και χωρισμένο σε τέσσερις τομείς.

Στην πράξη οι τρεις τομείς των Δυτικών Συμμάχων συναποτελούσαν το Δυτικό Βερολίνο, το οποίο προσέγγιζε εν πολλοίς το καθεστώς των άλλων ομόσπονδων κρατιδίων της Δυτικής Γερμανίας. Το Δυτικό Βερολίνο είχε π.χ. εκπροσώπους χωρίς δικαίωμα ψήφου στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο (Bundestag) της Βόννης. Αντίστοιχα το Ανατολικό Βερολίνο κηρύχθηκε πρωτεύουσα της ΛΔΓ, κατά παράβαση των συνθηκών.

Καθώς οξυνόταν ο Ψυχρός Πόλεμος με την επιβολή εμπάργκο υψηλής τεχνολογίας στις χώρες του Ανατολικού Συνασπισμού, τη συνεχή διπλωματική πίεση και τις εκατέρωθεν απειλές, εντάθηκε η στεγανοποίηση των συνόρων, κυρίως από την ανατολική πλευρά. Η μεθοριακή γραμμή δεν χώριζε πια μόνο τα δύο κομμάτια της Γερμανίας. Χώριζε την Ευρωπαϊκή Κοινότητα από το Συμβούλιο για την Αμοιβαία Οικονομική Βοήθεια και το NATO από το Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Ήταν το σύνορο ανάμεσα σε δύο εχθρικούς κόσμους με διαφορετικά πολιτικοϊδεολογικά, οικονομικά και πολιτισμικά συστήματα, που βρίσκονταν αντιμέτωποι στον Ψυχρό Πόλεμο.

Από τη σύσταση της ΛΔΓ άρχισαν να διαφεύγουν Ανατολικογερμανοί πολίτες προς την ΟΔΓ με αυξανόμενους ρυθμούς. Ήδη από το 1952 τα ενδογερμανικά σύνορα προστατεύονταν με συρματοπλέγματα και φυλάσσονταν. Σε μια παραμεθόρια ζώνη πλάτους πέντε χιλιομέτρων επιτρεπόταν να εισέλθουν μόνον όσοι είχαν ειδική άδεια και τέτοια άδεια δόθηκε κυρίως στους μόνιμους κατοίκους της περιοχής. Κοντά στα σύνορα υπήρχε επιπλέον μια λωρίδα πλάτους 500 μέτρων και δίπλα στη συνοριακή γραμμή ένας δρόμος πλάτους 10 μέτρων για την κίνηση των περιπόλων.

Τα σύνορα ανάμεσα στον ανατολικό και το δυτικό τομέα του Βερολίνου ήταν τα μόνα που παρέμεναν ανοιχτά, σαν οπή διαφυγής, καθώς διέσχιζαν τον πολεοδομικό ιστό της πόλης και δεν μπορούσαν να ελεγχθούν. 2,6 εκατομμύρια άνθρωποι εγκατέλειψαν τη ΛΔΓ και το Ανατολικό Βερολίνο μεταξύ 1949 και 1961 - 180.000 από αυτούς μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου 1961 και 47.433 μόνο μέσα στις δύο πρώτες εβδομάδες του Αυγούστου.

Το Δυτικό Βερολίνο ήταν η πύλη προς τη Δύση και για πολλούς Πολωνούς και Τσέχους. Οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες ήταν νέοι κάτω των 25 ετών, ειδικευμένοι και μορφωμένοι. Η διαφυγή τους ήταν πραγματική απειλή για την οικονομία και, σε τελευταία ανάλυση, για την ίδια την ύπαρξη της Ανατολικής Γερμανίας. Επιπλέον, 50.000 ανατολικο-Βερολινέζοι εργάζονταν στο Δυτικό Βερολίνο περνώντας καθημερινά τα σύνορα των τομέων, ζούσαν όμως στο φτηνό Ανατολικό Βερολίνο ή στα περίχωρα της πόλης.

Στις 4 Αυγούστου 1961 το Δημοτικό Συμβούλιο του Ανατολικού Βερολίνου διέταξε να δηλωθούν αυτοί οι εργαζόμενοι και να πληρώνουν στο εξής τα ενοίκια και τους λογαριασμούς των νοικοκυριών τους σε δυτικά μάρκα. Αποκλείστηκαν, επίσης, από την κοινωνική ασφάλιση στην Ανατολική Γερμανία.

Ήδη πριν την ανέγερση του τείχους η Γερμανική Λαϊκή Αστυνομία διενεργούσε εντατικούς ελέγχους στις ανατολικές συνοικίες του Βερολίνου σε οχήματα και δρόμους που οδηγούσαν προς το δυτικό τομέα ψάχνοντας για «δραπέτες» και «λαθρεμπόρους».

Επιπλέον, πολλοί που ζούσαν ή απλά εργάζονταν στο Δυτικό Βερολίνο άλλαζαν τα ακριβά δυτικά σε φθηνά ανατολικά μάρκα στη μαύρη αγορά (τιμή 1:4 περίπου εκείνη την εποχή). Με αυτά αγόραζαν φθηνά τα βασικά είδη διατροφής και τα υψηλής αξίας καταναλωτικά αγαθά του Ανατολικού Βερολίνου. Έτσι, αποδυναμωνόταν ακόμα περισσότερο το σύστημα ελεγχόμενης οικονομίας στην ανατολική πλευρά.

Με το χτίσιμο του Τείχους, οι κρατούντες στον Ανατολικό Συνασπισμό έλπιζαν να στεγανοποιήσουν τα σύνορα των δύο τομέων της πόλης και να θέσουν οριστικά τέρμα στο φαινόμενο της απόρριψης και εγκατάλειψης του «σοσιαλιστικού κράτους των εργατών και των αγροτών», ένα φαινόμενο που χαρακτηριζόταν στην καθομιλουμένη ως «καταψήφιση με τα πόδια».

Ανέγερση του Τείχους

Τη νύχτα από 12 προς 13 Αυγούστου 1961 μονάδες του Εθνικού Λαϊκού Στρατού, 5.000 συνοριοφύλακες, 5.000 αστυνομικοί και 4.500 μέλη των Εργατικών Ομάδων Μάχης άρχισαν να κλείνουν τους δρόμους και τις τροχιές των μέσων μεταφοράς προς το Δυτικό Βερολίνο. Οι σοβιετικές δυνάμεις παρέμεναν σε συναγερμό μάχης, σταθμευμένες στις μεθοριακές διαβάσεις που προβλέπονταν για τους Συμμάχους. Όλες οι συγκοινωνίες μεταξύ των δύο τομέων της πόλης διακόπηκαν.

Ήδη από τον Σεπτέμβριο του 1961 άρχισαν ωστόσο να κυκλοφορούν μερικές γραμμές του προαστιακού σιδηροδρόμου και του μετρό περνώντας από σήραγγες κάτω από ανατολικογερμανικό έδαφος, χωρίς όμως να σταματούν στους αποκαλούμενους πια «σταθμούς-φαντάσματα».

Ο Έριχ Χόνεκερ ήταν εκείνη την εποχή Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής για θέματα ασφαλείας και είχε την πολιτική ευθύνη του συνολικού σχεδιασμού και της ανέγερσης του τείχους για λογαριασμό της ηγεσίας του κόμματος. Τα μέσα ενημέρωσης εμφάνιζαν το Τείχος σαν κοινή επιχείρηση των χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας και σαν χρήση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, ενώ επαναλάμβαναν την αντιδυτική ρητορεία της συνάντησης των προηγούμενων ημερών. Η επίσημη ανακοίνωση τελείωνε με μια επισήμανση που αποκάλυπτε όλη την υποκρισία και την αντιφατικότητα των προηγούμενων ρητορισμών: τα σύνορα δεν θα επιτρεπόταν πια να τα περνούν οι πολίτες της ΛΔΓ χωρίς ειδική άδεια.

Μόνον από τις ένοπλες μονάδες που διατέθηκαν για τη φύλαξη λιποτάκτησαν και διέφυγαν προς το Δυτικό Βερολίνο τις πρώτες μέρες 85 άνδρες, ενώ πέτυχαν 216 απόπειρες διαφυγής από τις συνολικά 400. Αξέχαστες θα μείνουν οι διάσημες εικόνες προσφύγων που κατέβαιναν με σεντόνια από τα παράθυρα των σπιτιών στους δρόμους που βρίσκονταν πάνω στα σύνορα. Αξέχαστος θα μείνει, επίσης, ο συνοριοφύλακας Κόνραντ Σούμαν που, ενώ ήταν σκοπός στην Μπέρνάουερ-Στράσε, υπερπήδησε το συρματόπλεγμα κρατώντας το όπλο του και βρέθηκε στο Δυτικό Βερολίνο.

Αντιδράσεις στην Δυτική Γερμανία

Την ίδια κιόλας ημέρα, ο ομοσπονδιακός καγκελάριος Κόνραντ Αντενάουερ κάλεσε από το ραδιόφωνο τον πληθυσμό να παραμείνει ήρεμος και ψύχραιμος, επικαλούμενος μέτρα αντιμετώπισης της κατάστασης από κοινού με τους Συμμάχους, χωρίς όμως να γίνει πιο συγκεκριμένος. Δύο εβδομάδες πέρασαν πριν επισκεφθεί το Δυτικό Βερολίνο. Μόνο ο δήμαρχος και κυβερνήτης του Δυτικού Βερολίνου, Βίλλυ Μπραντ, διαμαρτυρήθηκε έντονα κατά της περιχαράκωσης και της οριστικής διαίρεσης της πόλης, δεν είχε όμως καμιά ουσιαστική δύναμη στα χέρια του.

Την ίδια κιόλας χρονιά τα δυτικογερμανικά κρατίδια ίδρυσαν την Κεντρική Δικαστική Υπηρεσία Τεκμηρίωσης (Zentrale Erfassungsstelle der Landesjustizverwaltungen) στο Ζάλτσγκίτερ (Salzgitter), για την καταγραφή των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο έδαφος της ΛΔΓ, εκφράζοντας έτσι τουλάχιστο συμβολικά τον αποτροπιασμό τους για το ανατολικογερμανικό καθεστώς. Στις 16 Αυγούστου 1961 πραγματοποιήθηκε εκδήλωση διαμαρτυρίας με τη συμμετοχή του Βίλλυ Μπραντ και 300.000 Δυτικοβερολινέζων μπροστά από το δημαρχείο του Σένεμπεργκ (Schöneberg).

Αντιδράσεις των Συμμάχων

Οι αντιδράσεις των Δυτικών Συμμάχων ήταν αργές και οι ηγέτες τους βρίσκονταν σε διακοπές, τις οποίες δεν θεώρησαν αναγκαίο να διακόψουν. Είκοσι ώρες πέρασαν μέχρι την εμφάνιση στρατιωτικών περιπόλων στα σύνορα, και 40 μέχρι την επίδοση διαμαρτυρίας στον Σοβιετικό στρατιωτικό διοικητή του Βερολίνου. Εβδομήντα δύο ώρες χρειάστηκαν για να επιδοθούν επίσημες νότες διαμαρτυρίας σύμφωνα με τους διπλωματικούς τύπους στη Μόσχα. Διαδόθηκαν φήμες πως οι Σοβιετικοί είχαν ενημερώσει από πριν τους Δυτικούς Συμμάχους και τους είχαν διαβεβαιώσει πως δεν θα θίξουν τα δικαιώματά τους στο Δυτικό Βερολίνο.

Είναι αλήθεια ότι μετά την εμπειρία του εμπάργκο της πόλης και τα επανειλημμένα τελεσίγραφα του Χρουστσώφ, το 1958 και τον Ιούνιο του 1961, με τα οποία ζητούσε την αποστρατικοποίηση του Βερολίνου και την κήρυξή του σε ελεύθερη πόλη, οι δυτικοί σύμμαχοι ανησυχούσαν διαρκώς για το καθεστώς του Βερολίνου.

Ήδη στις 5 Αυγούστου είχε προκαλέσει σάλο ο γερουσιαστής Ουίλιαμ Φούλμπράιτ (William Fullbright), όταν αναρωτήθηκε γιατί οι Ανατολικογερμανοί δεν κλείνουν τα σύνορά τους, όπως έχουν δικαίωμα. Μπροστά στα απειλητικά αιτήματα του Χρουστσόφ για αποστρατικοποίηση του Βερολίνου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζων Κέννεντυ, παραιτήθηκε από τα δικαιώματα που είχαν όλες οι νικήτριες δυνάμεις σε ολόκληρο το Βερολίνο, έθεσε τα όρια της ανοχής του στην εξασφάλιση της προσβασιμότητας και βιωσιμότητας του Δυτικού Βερολίνου και σχεδόν «υπέδειξε» τη λύση της διχοτόμησης της πόλης.

Οι Δυτικοί, λοιπόν, είδαν με ανακούφιση το γεγονός ότι με το τείχος παγιωνόταν το καθεστώς του Βερολίνου, «τσιμεντωνόταν» με όλη τη σημασία της λέξης. Ο Κέννεντυ δήλωσε: «Δεν είναι και πολύ ωραία λύση, είναι όμως χίλιες φορές καλύτερη από τον πόλεμο». «Οι Ανατολικογερμανοί», δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός Χάρολντ Μακμίλλαν (Harold MacMillan), «σταματούν το κύμα προσφύγων και οχυρώνονται πίσω από ένα ακόμα πιο αδιαπέραστο Σιδηρούν Παραπέτασμα. Σ’ αυτό δεν υπάρχει τίποτα παράνομο».

Ο Κένεντυ τουλάχιστον παρέμεινε αμετακίνητος στη διατήρηση της προσβασιμότητας και βιωσιμότητας του Δυτικού Βερολίνου. Για να επιβεβαιώσει ότι οι προσβάσεις προς την πόλη έμειναν ανοιχτές, έστειλε 1.500 στρατιώτες μέσω της οδού τράνζιτ που τη συνέδεε με τη Δυτική Γερμανία περνώντας από ανατολικογερμανικό έδαφος, καθώς επίσης και τον αντιπρόεδρο Λύντον Τζόνσον (Lyndon B. Johnson), που έγινε δεκτός με ενθουσιασμό από τους Δυτικοβερολινέζους.

Η αξίωση του ηγέτη της ΛΔΓ Βάλτερ Ούλμπριχτ, να ελέγχει η αστυνομία του τους αξιωματικούς και το πολιτικό προσωπικό των συμμάχων, απορρίφθηκε κατηγορηματικότατα από τους Αμερικανούς. Στο τέλος αναγκάστηκε και ο ίδιος ο διοικητής των Σοβιετικών Ενόπλων Δυνάμεων στη Γερμανία να επέμβει κατευναστικά στους κομματικούς παράγοντες της ΛΔΓ γι’ αυτό το θέμα.

Η διαιρεμένη χώρα

Οι κάτοικοι του Δυτικού Βερολίνου δεν μπορούσαν πλέον να εισέρχονται ελεύθερα στην Ανατολική Γερμανία ήδη από την 1η Ιουνίου 1952. Μετά από επίπονες διαπραγματεύσεις συμφωνήθηκε τελικά, το 1963, μια ρύθμιση, που επέτρεπε σε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες Δυτικοβερολινέζους να επισκέπτονται συγγενείς τους στις ανατολικές συνοικίες της πόλης τα Χριστούγεννα.

Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70, με την πολιτική προσέγγισης της ΟΔΓ και της ΛΔΓ που ακολούθησαν ο Βίλυ Μπραντ και ο Έριχ Χόνεκερ, έγιναν λιγότερο αδιαπέραστα τα σύνορα ανάμεσα στις δύο χώρες. Η Ανατολική Γερμανία παρείχε ταξιδιωτικές διευκολύνσεις κυρίως σε «μη παραγωγικές» ομάδες του πληθυσμού, όπως οι συνταξιούχοι, και επέτρεπε σε Δυτικογερμανούς κατοίκους παραμεθόριων περιοχών να πραγματοποιούν απλές επισκέψεις.

Η ΛΔΓ εξαρτούσε την ευρύτερη ελευθερία διακίνησης από την αναγνώριση της υπόστασής της ως κυρίαρχου και ανεξάρτητου κράτους και απαιτούσε την έκδοση των πολιτών της που ταξίδευαν προς τη Δυτική Γερμανία και δεν επέστρεφαν. Η ΟΔΓ όμως δεν ήθελε να ικανοποιήσει αυτούς τους όρους σύμφωνα και με σχετικές προβλέψεις του συντάγματός της. Η ανατολικογερμανική προπαγάνδα αποκαλούσε το Τείχος και τις εγκαταστάσεις του «αντιφασιστικό προστατευτικό φράγμα», το οποίο είχε σκοπό να προφυλάξει τη ΛΔΓ από τη «εγκατάλειψη, τη διάβρωση, την κατασκοπεία, τη δολιοφθορά, το λαθρεμπόριο, το ξεπούλημα και την επιθετικότητα» της Δύσης. Στην πραγματικότητα τα αμυντικά έργα στρέφονταν κυρίως κατά των ίδιων της των πολιτών.

Θύματα

Στα 28 χρόνια της ύπαρξής του, τουλάχιστον 86 άνθρωποι βρήκαν το θάνατο στο τείχος, στην προσπάθειά τους να διαφύγουν.

Τις πρώτες θανάσιμες βολές δέχτηκε στις 24 Αυγούστου 1961, έντεκα μέρες μετά το κλείσιμο των συνόρων, ο εικοσιτετράχρονος Γκύντερ Λίτφιν (Günter Litfin), που πυροβολήθηκε από αστυνομικούς στην περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού Φρίντριχστράσε κατά την απόπειρά του να διαφύγει. Ο Πέτερ Φέχτερ (Peter Fechter) πέθανε από αιμορραγία στις 17 Αυγούστου 1962 στη νεκρή ζώνη. Με συνολικά 40 πυροβολισμούς σκοτώθηκαν το 1966 δύο παιδιά ηλικίας 10 και 13 ετών. Το τελευταίο θανάσιμο συμβάν, κατά το οποίο πέθανε από αιμορραγία ο Κρις Γκόιφροϊ (Chris Gueffroy), σημειώθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 1989.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, 75.000 άνθρωποι σύρθηκαν στα δικαστήρια της ΛΔΓ με την κατηγορία της «εγκατάλειψης της χώρας». Το αδίκημα τιμωρούνταν με ποινές κάθειρξης μέχρι και οκτώ χρόνων σύμφωνα με την παράγραφο 213 του Ποινικού Κώδικα της Ανατολικής Γερμανίας. Όποιος κατά την απόπειρα έφερε όπλο ή προκαλούσε καταστροφές των συνοριακών εγκαταστάσεων, καθώς και όσοι προσπαθούσαν να διαφύγουν ενώ υπηρετούσαν στις Ένοπλες Δυνάμεις ή γενικά σε θέσεις που διαχειρίζονταν κρατικά μυστικά, γλίτωναν σπάνια με κάθειρξη μικρότερη των πέντε χρόνων. Όποιος μάλιστα υποβοηθούσε άλλους στην «εγκατάλειψη της χώρας» μπορούσε να τιμωρηθεί με ισόβια.

Σε επεισόδια στο Τείχος έχασαν τη ζωή τους και συνοριοφύλακες. Η πιο γνωστή περίπτωση είναι αυτή του στρατιώτη Ράινχολντ Χουν (Reinhold Huhn), που πυροβολήθηκε από ένα βοηθό σε κάποια απόπειρα διαφυγής. Αυτά τα συμβάντα τα εκμεταλλεύονταν οι υπεύθυνοι της κρατικής προπαγάνδας για να δικαιολογήσουν εκ των υστέρων την ανέγερση του τείχους.

Κληρονομιά

Σε πολλά τουριστικά σημεία της πόλης, ο Δήμος έχει τοποθετήσει πέτρινες πλάκες κατά μήκος της διαδρομής του Τείχους και μεταλλικές επιγραφές που αναγράφουν: “Berliner Mauer 1961-1989”.

Μουσείο

Δεκαπέντε χρόνια μετά την πτώση του τείχους, το 2004, ένα ιδιωτικό μουσείο ανακατασκεύασε ένα τμήμα του Τείχους, μήκους 200 μέτρων κοντά στο σημείο ελέγχου Τσάρλι, όχι όμως πάνω στα ίχνη του αρχικού Τείχους. Για να τιμήσουν όσους πέθαναν προσπαθώντας να περάσουν στο Δυτικό Βερολίνο ύψωσαν 1.000 λευκούς σταυρούς. Το μνημείο διατηρήθηκε μέχρι τον Ιούλιο του 2005.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΟΧ: Η δράση της στην "Δημοκρατία του Σαλό"

2011-01-07T12:03:00.021+02:00

Πιέτρο Κοχ: ο εγκληματίας με τα αγγελικά χαρακτηριστικά

Η κατάρρευση των δυνάμεων του Άξονα στο μέτωπο της Βορείου Αφρικής, την άνοιξη του 1943, και η επακόλουθη εσπευσμένη αναδίπλωσή τους στην Σικελία, ουσιαστικά άνοιξε τις νότιες "πύλες" της Ευρώπης στα συμμαχικά αποβατικά στρατεύματα. Στις 10 Ιουλίου εκείνου του έτους οι βρετανικές (7η Στρατιά) και αμερικανικές (8η Στρατιά) δυνάμεις, υπό την ηγεσία των στρατηγών Μοντγκόμερι και Πάτον αντίστοιχα, πραγματοποίησαν την τολμηρή επιχείρηση "Husky", που προέβλεπε την απόβαση στην Σικελία και την κατάκτηση της Μεσσήνης.

Στην συνέχεια, η προώθηση κατά μήκος της ραχοκοκαλιάς της Ιταλικής Χερσονήσου θα ανάγκαζε Ιταλούς και Γερμανούς σε απώθηση στις βόρειες περιοχές της χώρας, όπου θα εστιαζόταν και το κύριο βάρος της συμμαχικής πίεσης.

Ωστόσο, ο ιταλικός λαός και ο στρατός δεν ήταν διατεθειμένοι να αγωνιστούν στο πλευρό των Γερμανών συμμάχων τους. Συναισθάνονταν πως η νίκη, που τόσο επίμονα τους υποσχόταν ο Ντούτσε, δεν επρόκειτο τελικά να έρθει, και αντιλαμβάνονταν πως τώρα που ο πόλεμος είχε μεταφερθεί μέσα στο "σπίτι" τους θα μπορούσε να έχει ακόμη πιο καταστροφικές συνέπειες για τους ίδιους. Ο βασιλιάς Βίκτωρ Εμμανουήλ, που όλο αυτό το διάστημα είχε τεθεί στο περιθώριο των γεγονότων, ενσάρκωνε τον βασικό πόλο αντίδρασης προς τις φιλοδοξίες του Ιταλού δικτάτορα, έχοντας με το μέρος του μια σημαντική μερίδα των Ενόπλων Δυνάμεων υπό την ηγεσία του στρατάρχη Πιέτρο Μπαντόλιο. Ο Μουσολίνι αναγκάστηκε σε παραίτηση, συνελήφθη από καραμπινιέρους και αξιωματικούς του στρατού, και στις 25 Ιουλίου ο Μπαντόλιο ανέλαβε επικεφαλής της νέας κυβέρνησης αρχίζοντας κρυφά ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τους Συμμάχους.

Η βίλα "Θλίψη" στο Μιλάνο. Στα δωμάτιά της πραγματοποιούνταν τα πιο ειδεχθή βασανιστήρια

Ασφαλώς, ενώπιον του Φύρερ, ο Ιταλός στρατάρχης διακήρυττε την συνέχιση του πολέμου στο πλευρό των Γερμανών –κάτι που ποτέ ο Χίτλερ δεν πίστεψε. Τα επιτελεία των δύο χωρών συνέχισαν για ένα διάστημα να συνεργάζονται, αλλά το κλίμα καχυποψίας που μεταξύ τους είχε δημιουργηθεί διαρκώς δυναμίτιζε την κοινή προσπάθεια. Ακόμη και οι πιο εύπιστοι σύμβουλοι του Χίτλερ υποστήριζαν την άποψη ότι ο Ιταλικός Στρατός έπρεπε να εξουδετερωθεί πριν προλάβει να συνδράμει τον εχθρό. Κάποιοι υπερασπίστηκαν την άποψη να καταληφθεί η ίδια η Ρώμη από Γερμανούς αλεξιπτωτιστές (που θα έσπευδαν για τον σκοπό αυτό από την Γαλλία), να συλληφθούν η βασιλική οικογένεια, ο Μπαντόλιο και τα βασικότερα μέλη της κυβέρνησής του, και να μεταφερθούν στην Γερμανία.

Τελικά επικράτησε η μετριοπαθής μερίδα των ανώτατων αξιωματικών, της οποίας ηγείτο ο στρατάρχης Έρβιν Ρόμελ, ο οποίος πρότεινε να καταληφθούν όσα σημεία θεωρούνταν ύψιστης στρατηγικής σημασίας και ταυτόχρονα να ενδυναμωθούν οι γερμανικές θέσεις με σημαντικές δυνάμεις, υπό το πρόσχημα ότι έρχονταν σε βοήθεια των Ιταλών συμμάχων τους.

Η ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΑΡΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ

Στις αρχές του καλοκαιριού του 1943, ο αριθμός των Ιταλών που υπηρετούσαν στις Ένοπλες Δυνάμεις ανερχόταν περίπου σε 1,5 εκατομμύριο άνδρες, οργανωμένοι σε 83 μεραρχίες κανονικού στρατού και αστυνομίας (συμπεριλαμβανομένων των μονάδων ακτοφυλακής, συνοριακής φρούρησης και εφεδρείας). Από τους 500.000 που στάθμευαν στην Γαλλία και την Βόρεια Ιταλία (20 μεραρχίες), οι περισσότεροι αφοπλίστηκαν. Πάνω από 300.000 Ιταλοί οδηγήθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ενώ 23.000 κατάφεραν να περάσουν τα σύνορα με την ουδέτερη Ελβετία και να γλιτώσουν από βέβαιο θάνατο. Οι υπόλοιποι διέφυγαν στα ορεινά χωριά και εντάχθηκαν στους αντιφασίστες παρτιζάνους.

Επίσης, στην Κεντρική και Νότια Ιταλία θέσεις κατείχαν 23 μεραρχίες στρατού, αστυνομίας και ακτοφυλακής (400.000 άνδρες συνολικά), το 1/4 των οποίων προσχώρησε στους Συμμάχους. Στην περιοχή της Ρώμης οι Γερμανοί χρειάστηκε να δώσουν μάχη με τις 10 ιταλικές μεραρχίες, τις οποίες τελικά αφόπλισαν, οπότε 15.000 Ιταλοί εντάχθηκαν στις μονάδες της Βέρμαχτ και 2.000 στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αλλά οι 9 μεραρχίες της Σαρδηνίας και της Κορσικής (140.000 άνδρες) πρόλαβαν να προσχωρήσουν στους Συμμάχους.

Μετά την δίκη του Κοχ, τον Αύγουστο του 1945 δικάστηκαν πολλά από τα μέλη της οργάνωσής του. Για λόγους ασφαλείας, αφού το μίσος των συμπολιτών τους ήταν μεγάλο, τα εδώλια των κατηγορούμενων προφυλάσσονταν με ισχυρά κάγκελα

Ανάλογη ήταν η τύχη των 31 ιταλικών μεραρχιών που στάθμευαν στα Βαλκάνια. Οι αποδεκατισμένες Μεραρχίες Isonzo, Bergamo και Zara, που εκείνην την περίοδο στάθμευαν στην Κροατία και τις ακτές της Δαλματίας, έδωσαν 4.000 από τους άνδρες τους στους παρτιζάνους του στρατάρχη Τίτο. Το παράδειγμά τους ακολούθησαν όσοι είχαν απομείνει από τις Μεραρχίες Venezia, Arezzo, Ferrara, Parma, Emilia και Taurinense -όλες στην περιοχή της Αλβανίας και του Μαυροβουνίου.

Ήταν πια φανερό ότι καθώς ο Ιταλός σύμμαχος του Φύρερ κατέρρεε, η κατάσταση για την Βέρμαχτ διαμορφωνόταν ολοένα και πιο δυσχερής. Αλλά η απελευθέρωση του Μουσολίνι από τον παράτολμο καταδρομέα των SS Σκορτσένυ (Otto Skorzeny), στα πλαίσια της επιχείρησης "Βελανιδιά" (Unternehmen Eiche), υπήρξε η απαρχή μια ακόμη πιο επώδυνης περιόδου, για τους ίδιους του Ιταλούς αυτή την φορά. Στην μικρή πόλη Σαλό (Salò), στις όχθες της λίμνης Lago di Garda, λίγα μόλις χιλιόμετρα από την Βερόνα και την Μπρέσια, ο απελευθερωμένος δικτάτορας ανακήρυξε την Ιταλική Σοσιαλιστική Δημοκρατία –ένα καθεστώς που, μέσα στην κωμικοτραγικότητά του και με την αρωγή της προπαγανδιστικής εκμετάλλευσης του γεγονότος από τις γερμανικές υπηρεσίες, αναπτέρωσε το ηθικό πολλών νοσταλγών του φασιστικού καθεστώτος.

Οι μέχρι χθες υπόλογοι εγκληματίες "κατά του έθνους και του λαού", που σε όλη την διάρκεια του φασιστικού καθεστώτος δεν παρέλειπαν να αποκομίζουν ίδια οφέλη σε βάρος των απλών ανθρώπων εκμεταλλευόμενοι την πολιτική τους ισχύ, έβλεπαν τώρα μια δεύτερη ευκαιρία να περισώσουν όσα προς στιγμή διαφαίνονταν ότι είχαν απολέσει εξαιτίας της συνθηκολόγησης του στρατού και της αυξανόμενης ενδυνάμωσης των Συμμάχων στην Ιταλική Χερσόνησο. Συνεργαζόμενοι στενά με τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, αντιτάχθηκαν ανοιχτά στους πατριώτες που μάχονταν στις πόλεις και την επαρχία για την ολοκληρωτική αποτίναξη του ναζιστικού ζυγού και της φασιστικής κυβέρνησης.

Πράγματι, οι Γερμανοί προχώρησαν σε μια σειρά ιδιαίτερα σκληρών αντιποίνων για τους αμετανόητους ιδεαλιστές. Εκμεταλλευόμενοι την ατολμία του στρατάρχη Μπαντόλιο να λάβει μια ξεκάθαρη απόφαση υπέρ του ενός ή του άλλου στρατοπέδου, εξόπλισαν τους φασίστες και συνέδραμαν με πάθος τον αγώνα τους κατά των πατριωτών. Οι συμμαχικές δυνάμεις απείχαν ακόμη πολύ από το να μπορούν να προλαμβάνουν τις μαζικές συλλήψεις και τις δολοφονίες όχι μόνο αντιστασιακών, αλλά και ανυπεράσπιστων πολιτών.

Όταν στις 3 Σεπτεμβρίου 1943 ο στρατηγός Καστελάνο, υπό την πίεση των Συμμάχων, υπέγραψε στην Σικελία την συνθηκολόγηση των ιταλικών δυνάμεων, ασφαλώς δεν γνώριζε την ανεπάρκεια των Αμερικανών και των Βρετανών να επιβάλλουν τους όρους τους. Η έναρξη της ισχύος της συμφωνίας ορίστηκε για την 8η του μηνός, με ταυτόχρονη ραδιοφωνική ομιλία του Αϊζενχάουερ και του Μπαντόλιο. Βέβαια οι Σύμμαχοι δεν ήταν τόσο αφελείς, ώστε να πιστέψουν ότι ο Μπαντόλιο διέθετε το σθένος να απαιτήσει από τα στρατεύματά του να στραφούν εναντίον των Γερμανών. Απλά επιθυμούσαν να οξύνουν περισσότερο τις ήδη ταραγμένες σχέσεις μεταξύ των μέχρι πρότινος συμμάχων. Αλλά και οι Γερμανοί δεν ένιωσαν την παραμικρή έκπληξη, αφού η "προδοσία" του Ιταλού στρατάρχη ήταν αναμενόμενη.

Τώρα, όλοι πολεμούσαν εναντίον… όλων! Η χώρα βυθίστηκε σε έναν πρωτόγνωρο βάλτο εγκλημάτων και εμφυλίων διενέξεων, με θεατές τους πάντα πρόθυμους για εκδίκηση Γερμανούς και τους απαιτητικούς Συμμάχους να εξωθούν τις καταστάσεις στα άκρα.

Η ΣΥΜΜΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΟΧ

Στο Σαν Σίρο, προάστιο του Ανατολικού Μιλάνου, μεταξύ των οδών Πάολο Ουτσέλο και Μασάτσιο, υπήρχε η "Βίλα Θλίψη" (Villa Triste). Πήρε το όνομά της από ένα πασίγνωστο τραγούδι της εποχής, μα και εξαιτίας του φόβου που έσπερνε στους κατοίκους της περιοχής. Γιατί όλοι πλέον γνώριζαν για τα τρομερά βασανιστήρια που λάμβαναν χώρα στα δωμάτιά της με τα μόνιμα σφραγισμένα παράθυρα και τις επτασφράγιστες πόρτες. Το κτίσμα ανήκε στην οικογένεια Πέκιο και η ιστορία του ανατρέχει στον 16ο αιώνα. Μέχρι πρότινος φιλοξενούσε ανεκτίμητους καλλιτεχνικούς θησαυρούς, πίνακες ζωγραφικής κι άλλα κομψοτεχνήματα, όμως το καλοκαίρι του 1943 όλα αυτά είχαν παραμερισθεί προκειμένου να εγκατασταθεί εκεί το αρχηγείο της φοβερότερης φασιστικής οργάνωσης: της συμμορίας του Πιέτρο Κοχ (Pietro Koch).

Ο Κοχ γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1918 στο Μπενεβέντο. Πατέρας του ήταν ο γερμανικής καταγωγής Ρινάλντο Κοχ, έμπορος κρασιών, που είχε υπηρετήσει στο Γερμανικό Πολεμικό Ναυτικό ως αξιωματικός και μετά την αποστράτευσή του εγκαταστάθηκε στην Ιταλία. Μητέρα του ήταν η Όλγα Πολίτι, μια ευκατάστατη αριστοκράτισσα, με κόρη από προηγούμενο γάμο. Προσπάθησε να αναθρέψει τον γιο της με τις καλύτερες προοπτικές, και ως ένα σημείο τα κατάφερε.

Ο νεαρός Κοχ εξελίχθηκε σε πάμπλουτο για τα δεδομένα της εποχής του δανδή, με άψογη εμφάνιση και θηλυπρεπές παρουσιαστικό, ψηλός, αθλητικός, με αδρά χαρακτηριστικά και μαλλί λουσμένο κυριολεκτικά στην μπριγιαντίνη. Ήταν μόλις 26 ετών, αλλά από νωρίς είχε υιοθετήσει ύφος περισπούδαστο και άκαμπτο. Αγαπούσε να τον αποκαλούν "δόκτορα", μα ποτέ του δεν είχε λάβει διδακτορικό από κάποιο πανεπιστήμιο. Η περιουσία του υπολογιζόταν σε 20 εκ. λιρέτες σε μετρητά, πολλά διαμερίσματα και σπίτια στην Ρώμη και την Περούτζια και αγροκτήματα. Περιτριγυρισμένος από δεκάδες γυναίκες, μα και από έναν στρατό σωματοφυλάκων και μπράβων της νύχτας, όπου πήγαινε άφηνε, εκτός από την πνιγηρή ευωδιά της κολόνιας του, το στίγμα της δυστυχίας. Οι άνθρωποί του ήταν αδίστακτοι δολοφόνοι, εκβιαστές, εισπράκτορες υποχρεωτικών οφειλών από μαγαζάτορες δήθεν για προστασία –με λίγα λόγια μαφιόζοι. Παντού έτρεμαν την παρουσία τους, κι όταν εμφανιζόταν τελικά ο ίδιος ο Κοχ "ήταν σαν να επισκεπτόταν την γειτονιά ο θάνατος", όπως χαρακτηριστικά λεγόταν.

Προκειμένου να δοθεί μια επίφαση νομιμότητας στην εγκληματική δραστηριότητα της σπείρας, που ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 1944, το καταστατικό της προέβλεπε και ειδικό νομικό τμήμα, με προϊστάμενο τον Περουτζιανό Αουγκούστο Τρίνκα Αρμάτι. Δεύτερος στην ιεραρχία της σπείρας και υπεύθυνος για τα οικονομικά ήταν ο πάμπλουτος βιομήχανος Αρμάντο Τέλα, που στις φλέβες του έρρεε και αργεντίνικο αίμα. Παλιός μαχητής κατά των ανταρτών, στην Τοσκάνη είχε πληγωθεί από έκρηξη βόμβας τραυματίζοντάς τον σε 24 διαφορετικά σημεία! Στους κύκλους των πατριωτών κυκλοφορούσε η φήμη πως "τον Τέλα τον φυλάει ο διάβολος!"

Ο Γουλιέλμο (Μέμμο) Μπλούζι, ένας από τον πλέον αιμοσταγείς συνεργάτες του Κοχ, καταδικάστηκε αρχικά σε τουφεκισμό, αλλά στην πορεία η ποινή του μετατράπηκε σε φυλάκιση 30 ετών

Ολόκληρη η Τοσκάνη τροφοδοτούσε την οργάνωση του Κοχ με "νέο αίμα". Ο λόγος ήταν πως ο Κοχ είχε φροντίσει να διευρύνει τις διασυνδέσεις του και σε άλλες περιοχές, όπως στην Φλωρεντία, όπου διατηρούσε και σπίτι. Εκεί γνωρίστηκε με τον εφημέριο της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας, δον Ιλντεφόνσο Επαμεινώνδα Τρόγια, ο οποίο τον ακολούθησε και αργότερα ως πνευματικός του. Ο Κοχ ήταν γνωστός από την παλαιότερη δράση του ως μέλος μιας άλλης φασιστικής οργάνωσης, της συμμορίας "καριτά" (από το όνομα του ιδρυτή της), που έσπερνε τον τρόμο στους επαναστατημένους πατριώτες. Από την Καριτά ο αιμοσταγής Κοχ διδάχθηκε όλες τις αποτρόπαιες μεθόδους βασανισμού και την ικανότητα να καλύπτει τα εγκλήματά του με καλές δημόσιες σχέσεις.

Πράγματι, στον τομέα αυτόν είναι άριστος. Στα επιστολόχαρτα της συμμορίας του αναγραφόταν πως η οργάνωση ήταν το "Ειδικό Τμήμα της Αστυνομίας της Δημοκρατίας". Παντού είχε διαδοθεί σκοπίμως ότι η σύσταση της ομάδας Κοχ είχε πραγματοποιηθεί όχι μόνο με τις ευλογίες, αλλά και την ενθάρρυνση του αρχηγού της Αστυνομίας Ταμπουρίνι. Ο πραγματικός σκοπός της βέβαια δεν κοινοποιήθηκε, παρά στους λίγους και εκλεκτούς άμεσους συνεργάτες: η δημιουργία ενός αυτοδύναμου και ανεξάρτητου τμήματος μέσα στους κόλπους της επίσημης Αστυνομίας του κράτους, προκειμένου να κατασκοπεύουν και να πλήξουν καίρια το πατριωτικό κίνημα και τους αντάρτες αντιφασίστες.

Η ανελέητη δράση του Κοχ ουσιαστικά άρχισε τον Σεπτέμβριο του 1943. Ενώ βρισκόταν στο Λιβόρνο με την ιδιότητα του αξιωματικού και με εντολές να κατευθυνθεί προς την Σαρδηνία για να καταταγεί στο 2ο Σύνταγμα Γρεναδιέρων, εξαιτίας του διαζυγίου του με την όμορφη Έντζα Γκρεγκόρι αποφασίζει να πάει στην Φλωρεντία και να ενταχθεί στην ομάδα του ταγματάρχη Καριτά, που αντιμαχόταν το αντάρτικο κίνημα με αβυσσαλέο μίσος. Τον Δεκέμβριο φτάνει στην Ρώμη για να επιβληθεί με τις μηχανορραφίες του σε όλα σχεδόν τα κλιμάκια της μυστικής αστυνομίας του Ταμπουρίνι.

Η πρώτη "επιτυχία" του ήταν να καταδώσει το κρησφύγετο του δημοκράτη στρατηγού Μάριο Καρατσιόλο, πρώην διοικητή της 5ης Στρατιάς, που κρυβόταν στο μοναστήρι του Σαν Σεμπαστιάνο μεταμφιεσμένος σε Φραγκισκανό καλόγερο προκειμένου να αποφύγει την σύλληψή του από τους φασίστες. Εκμεταλλευόμενος την όλη κατάσταση, ο Κοχ έφερε τον Ταμπουρίνι προ τετελεσμένων γεγονότων εξαναγκάζοντάς τον να του αναθέσει την διοίκηση ενός ένοπλου αποσπάσματος για την σύλληψη του στρατηγού. Ήταν η στιγμή της γέννησης της συμμορίας Κοχ.

Έξω από την Ρώμη, στο δάσος Μπραβέτα, ο νηφάλιος Κοχ ακούει την καταδικαστική του απόφαση

Σύντομα στις τάξεις της προσχωρεί ένα πλήθος αποβρασμάτων της κοινωνίας, περιβόητοι εγκληματίες του υποκόσμου, πληρωμένοι μπράβοι και δολοφόνοι. Τα ονόματα των Γκουΐντο Στάμπα, Φραντσέσκο (Φράνκο) Αρτζεντίνο, Σέρτζιο Σαμπατάρι φιγουράρουν στις λίστες των πληρωμένων δολοφόνων και τρομοκρατών της λαϊκής συνείδησης. Ο τρόμος είχε πλέον ταυτότητα. Αλλά και διεύθυνση: οδός Τάσσο 115, Ρώμη. Κάθε λίγο άνδρες των SS οδηγούν εκεί τους συλληφθέντες πατριώτες και όποιους θεωρούν ύποπτους. Πολλοί περνούν την πόρτα του κτιρίου, λίγοι εξέρχονται που να μπορούν να σταθούν στα πόδια τους. Για τους πιο άτυχους απαιτούνται τέσσερα άτομα: είναι αυτοί που θα βαστάξουν το νεκρό σώμα... Ο Γερμανός διοικητής της Ρώμης, υποστράτηγος Μέλτσερ (Kurt Mälzer), δεχόταν με ευχαρίστηση τις αναφορές για την δραστηριότητα της οργάνωσης Κοχ, φρόντιζε για τον εξοπλισμό της και διέταξε τον αξιωματικό επίβλεψης του φρουραρχείου να την συνδράμει με άνδρες της Wehrmacht ή των SS όποτε του ζητείτο.

Η ΑΔΕΛΦΟΚΤΟΝΟΣ ΔΡΑΣΗ

Τον Φεβρουάριο του 1943 η συμμορία του Κοχ κατέλαβε 3 διαμερίσματα της πανσιόν Ολτρεμάρε, επί της οδού Πρίντσιπε Αμεντέο 2. Ο αρχηγός εγκαταστάθηκε στο "Νυφικό Διαμέρισμα", μια σουίτα πολυτελείας, με αρκετό χώρο για τις επισκέψεις και τις συνεδριάσεις των μελών. Το υπ. αριθμ. 15 δωμάτιο γίνεται το "Γραφείο": εκεί λαμβάνουν χώρα οι ανακρίσεις των συλληφθέντων, οι βασανισμοί, που ταράσσουν την γαλήνη της γύρω περιοχής με τις φωνές πόνου και αγωνίας όσων είχαν την ατυχία να πέσουν στα νύχια των κακούργων.

Ακριβώς δίπλα, στο νούμερο 16, μένουν οι δύο γραμματείς του Κοχ, η Ανίτα και η Μαρτσέλα. Επρόκειτο για απάνθρωπες και σκληρόκαρδες πωρωμένες υπάρξεις, που συχνά όχι μόνο διασκέδαζαν με τα βασανιστήρια, αλλά συμμετείχαν και οι ίδιες! Η Μαρτσέλα μάλιστα εμπνεύστηκε ένα ποίημα, που αμέσως αγαπήθηκε κι έγινε ο ύμνος της οργάνωσης!

Οι Γερμανοί συνέχισαν ν' αντιμετωπίζουν την δράση του Κοχ με ιδιαίτερη συμπάθεια. Την συγκεκριμένη περίοδο ο Κοχ είχε στραφεί εναντίον όσων μοναστηριών υποψιαζόταν ότι έκρυβαν αντιδραστικούς ή μέλη της αντίστασης. Ταυτόχρονα πραγματοποιήθηκαν επιχειρήσεις εναντίον του αβαείου της βασιλικής του Αγίου Πέτρου. Αρκετοί ήταν οι Ιταλοί στρατηγοί του μέχρι πρότινος Ιταλικού Βασιλικού Στρατού που συνελήφθησαν, μεταξύ των οποίων οι Μόντι και Φορτουνάτο, καθώς επίσης και ο πρόεδρος της ΚΕ του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος Τζιοβάνι Ροβέντα.

Ανάλογη τύχη είχε και ο καθηγητής Πίλο Αλμπερτέλλι, που μέχρι να τουφεκιστεί βασανίστηκε άγρια. Η βία στα μοναστήρια και οι επαναλαμβανόμενες έφοδοι στους ναούς ώθησαν τον Πάπα να εκδώσει εγκύκλιο προς όλα τα παπικά ινστιτούτα με την οποία απαγόρευε την φιλοξενία εξωεκκλησιαστικών ατόμων στις έδρες τους. Για να ηρεμήσουν τα πνεύματα και να πάψει να χύνεται αίμα, η επιστολή αυτή κοινοποιήθηκε στην Γερμανική Διοίκηση, την Ιταλική Κυβέρνηση και τους αντιπροσώπους των κρατών που βρίσκονταν στην Ρώμη.

Υπό τον παρήγορο λόγο του ιερέα, ο Κοχ δένεται για να πραγματοποιηθεί η εκτέλεση

Η ικανοποίηση των Γερμανών ήταν πλήρης. Η οργάνωση του Κοχ φρόντισε να παραγεμίσει μερικά δωμάτια της πανσιόν με σακατεμένα ζωντανά πτώματα: άτομα με σπασμένα δόντια, πλευρά, άκρα, με σάρκες διάστικτες από καψίματα τσιγάρων, με κρανία γυμνά από μαλλιά και δάχτυλα δίχως νύχια. Για πληροφορίες ακόμη και δευτερεύουσας σημασίας, οι άνθρωποί του με χαρά εφάρμοζαν τα πλέον απάνθρωπα βασανιστήρια. Πολλοί είναι αυτοί που υπέκυψαν. Όταν πια γινόταν κατανοητό πως δεν είχαν τίποτε άλλο να προσθέσουν, σύρονταν στον τόπο της εκτέλεσης. Καμιά φορά αυτή πραγματοποιείτο εκεί, στην πανσιόν. Οι τοίχοι της σχεδόν καθημερινά βάφονταν κόκκινοι. Όσοι άντεχαν μαρτυρούσαν μετά από κάποιο διάστημα, όχι αμέσως, για να μπορέσουν οι σύντροφοί τους να αντιληφθούν την απουσία τους και να λάβουν μέτρα προφύλαξης. Τέτοιες ήταν οι περιπτώσεις των αδελφών Τζιάκομο και Αντόνιο Περντίνι, δύο ηρωικών μορφών της αντίστασης κατά του φασισμού, της φοιτήτριας Φραντσέσκα Πότι, του εργάτη των σιδηροδρόμων Μαουρίτσιο Κοβαλέρε, που είχε λάβει μέρος και σε αρκετά σαμποτάζ κατά των Γερμανών. Ο κατάλογος υπήρξε μακρύς. Οι δρόμοι μύριζαν φρέσκο αίμα...

Στις 17 Μαρτίου ο λοχαγός Μαουρίτσιο Τζίλιο πέρασε το κατώφλι της πανσιόν, με την κατηγορία ότι διατηρούσε επικοινωνία με τον Αμερικανό στρατηγό Κλαρκ (Mark Wayne Clark), τον διοικητή της 5ης Στρατιάς και αργότερα της 15ης Ομάδας Στρατιών. Στο κελί τον ακολούθησε ο μυστικός πράκτορας Τζιοβάνι Σκότου, που τελικά δεν κατάφερε να επιζήσει.

Μια εβδομάδα αργότερα, 16 αντιστασιακοί της κομμουνιστικής οργάνωσης "Ομάδα Πατριωτικής Δράσης" (Gruppi d'Azione Patriotica - GAP) με αρχηγό τον Φράνκο Καλαμαντερέι πυροδότησαν 12 κιλά ΤΝΤ στην οδό Ρασέλα (via Rassella), στο κέντρο της Ρώμης, με αποτέλεσμα τον θάνατο 3 πολιτών και 28 Γερμανών στρατιωτών του 11ου Λόχου του 3ου Αστυνομικού Τάγματος Bozen. Επρόκειτο για γερμανόφωνους της βόρειας ιταλικής επαρχίας Bolzano-Bozen, βετεράνους του Ανατολικού Μετώπου, ουσιαστικά Ιταλών πολιτών, που δεν επιθυμούσαν πλέον την έκθεσή τους στους κινδύνους της πρώτης γραμμής και εντάχθηκαν στα αστυνομικά σώματα της Ρώμης. Οι σαμποτέρ κατάφεραν να διαφύγουν στο πλήθος, πράγμα που εξερέθισε ακόμη περισσότερο την εκδικητικότητα των Γερμανών.

Τις έρευνες ανέλαβε ο αντισυνταγματάρχης των SS Κάπλερ (Herbert Kappler), αρχηγός της Υπηρεσίας Ασφαλείας (SD) στην Ρώμη, που είχε τοποθετηθεί σε αυτή την θέση στις 8 Σεπτεμβρίου 1943 και έκτοτε κατάφερε να αποκτήσει τεράστια επιρροή στις τοπικές φασιστικές οργανώσεις και τον έλεγχο της πρωτεύουσας. Ήταν ήδη γνωστός για το μίσος του προς τους Εβραίους και τους παρτιζάνους, οπότε ο Μέλτσερ του είχε τυφλή εμπιστοσύνη. Ο τελευταίος πρότεινε πως η εκτέλεση 10 πολιτών προς κάθε νεκρό Γερμανό ήταν μια ικανοποιητική αναλογία, σε συνδυασμό με την πυρπόληση ενός τμήματος της πόλης! Μάλιστα ανέθεσε την εκτέλεση του σχεδίου στον διοικητή της 14ης Στρατιάς, στρατηγό Μάκενσεν (Eberhard von Mackensen), στου οποίου την δικαιοδοσία υπαγόταν η Ρώμη. Ζητήθηκε επειγόντως η έγκριση των αντιποίνων από την Ανώτατη Διοίκηση του Βερολίνου (Oberkommando der Wehrmacht – OKW). Ο Χίτλερ όχι μόνο έδωσε την συγκατάθεσή του, αλλά τόνισε πως όλα έπρεπε να τελειώσουν σε 24 ώρες. Αυτό θεωρήθηκε από τον ανώτατο διοικητή Νότου, στρατάρχη Κέσελρινγκ (Albert Kesselring), ως διαταγή. Αμέσως άρχισε να εξετάζει την λίστα με τους ήδη φυλακισμένους, που ο Κάπλερ του παρέδωσε και που αφορούσε τους ήδη καταδικασμένους σε θάνατο.

ΝΕΟΚΟΡΠΡΑΤΙΣΜΟΣ: Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ;

2010-10-08T13:30:00.022+03:00

Το νέο, ολιγαρχικό κοινωνικό σύστημα που αντιλαμβάνεται το συντεχνιακό συμφέρον ως κυρίαρχη κινητήρια δύναμη

Στον αιώνα των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», της «Δημοκρατίας», της «υψηλής τεχνο-λογίας» και της «ελεύθερης αγοράς», όλα δείχνουν, ότι η σκοτεινή αλυσίδα των ολιγαρχικών καθεστώτων -από τις αυταρχικές αυτοκρατορίες της αρχαιότητας, στα απολυταρχικά καθεστώτα της Ανατολής και μέχρι τα φασιστικά και κομουνιστικά πολιτεύματα που άνθισαν στον κόσμο μας μόλις χθες- δεν έχει φθάσει ακόμη στο τέλος της.

Υποστηρίζεται πως η Ιστορία επαναλαμβάνεται πάντα ως φάρσα. Σήμερα η Ιστορία τείνει να επαναληφθεί. Τούτη τη φορά, όμως, ως τραγωδία…

Ολοένα και συχνότερα βλέπουμε σημαντικές αποφάσεις, που αφορούν στη ζωή όλων μας, να λαμβάνονται ερήμην των πολιτών. Διεθνή ή πανευρωπαϊκά Σώματα ( λ.χ. ΟΗΕ, ΕΟΚ, ΔΝΤ ), εταιρείες, λόμπυ, αλλά και κάθε είδους«ομάδες συμφερόντων» διαπραγματεύονται και επιτυγχάνουν αποφάσεις προς όφελός τους και εις βάρος της κοινωνίας. Η βούληση και το συμφέρον των πολιτών δεν λαμβάνονται σχεδόν ποτέ υπ’ όψιν. Τις περισσότερες φορές ούτε καν ενημερώνονται! Αντιλαμβάνονται, δε, τις αποφάσεις από τις δυσάρεστες επιπτώσεις τους, όταν αυτές αρχίζουν να υλοποιούνται.

Αν προσπαθήσει κανείς να κατανοήσει τους όρους της σύγχρονης οικονομικής και πολιτικής πραγματικότητας έχοντας κατά νου το κλασσικό δίπολο «Καπιταλισμός - Κομμουνισμός» θα αποτύχει. Στην εποχή μας, η μεταπολεμική καπιταλιστική Δημοκρατία παραχωρεί τη θέση της σε ένα νέο, ολιγαρχικό κοινωνικό σύστημα, που είναι γνωστό στην Πολιτική Επιστήμη και την Κοινωνιολογία με την ονομασία «νέο-κορπορατισμός».

Τι είναι, όμως, ο νεο-κορπορατισμός; Πρόκειται ουσιαστικά για εκείνη την κοσμοθεώρηση, που αντιλαμβάνεται το συντεχνιακό συμφέρον ως κυρίαρχη κινητήρια δύναμη. Ως εκ τούτου, ο κόσμος μετατρέπεται σε ένα πεδίο εκδίπλωσης, σύγκρουσης και επιμερισμού συμφε-ρόντων. Η ιδεολογία αυτή εκπορεύεται από τις διάφορες συντεχνιακού τύπου ομάδες συμφερόντων, όπως λ.χ. πολυεθνικές εταιρείες, επιχειρηματίες, λόμπυ, οικονομικοί όμιλοι κ.λπ. Με άλλα λόγια, αυτό που αόριστα και συλλήβδην χαρακτηρίζεται ως «Αγορά», -η αόρατη, αλλά πανταχού παρούσα «Ιερή Αγελάδα» των μερκαντιλιστών...

Οι ασκούμενες οικονομικές πολιτικές των κρατών είναι προϊόντα αποφάσεων, που εξυπηρετούν εν τέλει αυτά τα οικονομικά συμφέροντα. Στη λήψη, δε, αυτών των αποφάσεων τα οικονομικά συμφέροντα λαμβάνουν ποικιλοτρόπως μέρος. Δημόσια και ανοιχτά ομολογείται, ότι προς όφελος ακριβώς αυτών των εξουσιών, στα τελευταία τριάντα χρόνια αναδομήθηκαν οι οικονομίες, οι ανθρώπινες σχέσεις, ενώ τροποποιήθηκαν οι εθνικές νομοθεσίες, καθώς και το διεθνές δίκαιο. Οι εκλεγμένοι πολιτικοί και τα κόμματα, αντί να προασπίζονται το ωφέλιμο για το κοινωνικό σύνολο, εμφανίζονται κατά κανόνα ενσωματωμένοι σε αυτές τις ομάδες συμφερόντων και σε -σχεδόν δουλοπρεπή- εναρμόνιση με τους σχεδιασμούς τους.

Στο αγωνιώδες ερώτημα «Οι κυβερνήσεις μπορούν εν τέλει να επιβάλλουν μακροπρόθεσμα το δικό τους διοικητικό και αναπτυξιακό πλάνο;», η απάντηση έρχεται μέσα από το προφητικό βιβλίο του John Ralston Saul «Πολιτισμός χωρίς συνείδηση». Ο Καναδός διανοητής, αποφεύγοντας τις αφελείς αντεξουσιαστικές και συνωμοσιολογικές γενικότητες, δίνει με ακρίβεια το περίγραμμα της σύγχρονης εποχής. Μεταξύ άλλων, ο Saul γράφει «(…) σε μεγάλο βαθμό, επειδή ζούμε όντως σε μια κορπορατιστική κοινωνία, όπου η μέριμνα για το κοινό καλό έχει περιοριστεί στο ελάχιστο και οι κυβερνήσεις, μέσω των μάνατζέρ τους, πιστεύεται ότι πρέπει να επικεντρωθούν στο ρόλο τού "διαμεσολαβητή συμφερόντων", δεν υπάρχει περιθώριο για σκέψη σε κανένα επίπεδο, επειδή δεν υπάρχει περιθώριο για ανιδιοτέλεια». Γι' αυτό άλλωστε, συνεχίζει ο Saul, «(…) ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε τόσο πολύ διαθέσιμο χρήμα, κι όμως δεν υπάρχουν χρήματα για το κοινό καλό! Σ' ένα κορπορατιστικό σύστημα δεν υπάρχουν ποτέ χρήματα για το κοινό καλό, αφού η κοινωνία έχει υποβαθμιστεί σ' ένα σύνολο συμφερόντων».

Γι' αυτό το φαινόμενο δεν ευθύνεται μία συγκεκριμένη πολιτική παράταξη. Ο Saul επισημαίνει: «Τίποτε από αυτά που περιγράφω δεν αποτελεί μια απλή διαφορά ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά. Ο κορπορατισμός διατρέχει ολόκληρο το πολιτικό φάσμα». Την άποψη αυτή φωτίζει από μια άλλη σκοπιά και ο Πασκάλ Μπρυκνέρ, σημειώνοντας πως « μεσ' στη γενική πανωλεθρία των πεποιθήσεων και ιδεολογιών, υπάρχει τουλάχιστον μια που αντέχει ακόμα (…): η οικονομία. Έχει πάψει από καιρό να είναι μια ξερή επιστήμη, μια ψυχρή δραστηριότητα της λογικής, τώρα έχει γίνει η ύστατη θρησκευτικότητα του ανεπτυγμένου κόσμου.»

Η νέα αυτή τάξη πραγμάτων τείνει να εκφυλίσει τις Δυτικές κοινωνίες, μεταβάλλοντας τις σε ένα απλό άθροισμα συμφερόντων. Συρρικνώνει την Πολιτική και την Δημοκρατία, αφού υπέρτατος ρυθμιστής είναι τα οφέλη μίας ακραία ιδιοτελούς Οικονομίας. Εν τέλει, ο νεοκορπορατισμός απαιτεί την περιφρόνηση της βούλησης του πολίτη, τη διαπαιδαγώγησή του ως υπηκόου, την ολιγαρχική διακυβέρνηση του από αυταρχικές ομάδες ειδικών, καθώς και τον ιδεολογικό κατευνασμό μέσω ισχυρών επικοινωνιακών μηχανισμών.

Σημείωση: Τις τελευταίες ημέρες πολλοί αντιμετωπίζουν με δέος τις «βαρυσήμαντες» επικρίσεις των διάφορων golden-boys της εγχώριας και διεθνούς οικονομικής σκηνής. Ωστόσο αναλογιστήκατε ποτέ τον «μύθο των χρηματαγορών», που στην πραγματικότητα δεν ευνοούν την ανάπτυξη, αλλά την κερδοσκοπία; Για τον μύθο αυτό, τον ίδιο το μύθο, δηλαδή, της οικονομικής επιστήμης, ιδού τα αποκαλυπτικά σχόλια του J. R. Saul: «Ωστόσο, μέσα σε αυτά τα 25 χρόνια η οικονομική επιστήμη απέτυχε παταγωδώς να εφαρμόσει τα μοντέλα και τις θεωρίες της στην πραγματικότητα. Η αποτυχία αυτή δεν οφείλεται στο ότι δεν εισακούστηκαν οι συμβουλές των οικονομολόγων. Ίσα ίσα, οι συμβουλές τους ακολουθήθηκαν με ευλάβεια μέχρι και την παραμικρή λεπτομέρεια. Αν οι οικονομολόγοι ήταν γιατροί, θα είχαν μπλεξίματα σήμερα με μηνύσεις, οι οποίες θα είχαν ασκηθεί εναντίον τους για παράβαση καθήκοντος!» Την ίδια άποψη προσυπογράφει και ο Πασκάλ Μπρυκνέρ, που τονίζει: «Ο οικονομολόγος θα έπρεπε, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, να υφίσταται ελέγχους εγκυρότητας (…) Ελάχιστα επαγγέλματα σωρεύουν ένα παρόμοιο ποσοστό λαθών και σφαλμάτων, για τα οποία δεν τιμωρούνται ποτέ».

_________________________________

Προτείνονται για ανάγνωση:

John Ralston Saul « Πολιτισμός χωρίς συνείδηση» - εκδόσεις Ροές / 2002
Παναγιώτης Κονδύλης « Η παρακμή του αστικού πολιτισμού» - εκδόσεις Θεμέλιο / 2000
Mark Leonard « 21ος : Ο αιώνας της Ευρώπης » - Εκδόσεις Κριτική /2006
Naomi Klein « No logo. No space, no choise, no jobs - Η βίβλος του αντι-εταιρικού ακτιβισμού» - Εκδόσεις Λιβάνη / 2005
Πασκάλ Μπρυκνέρ « Η μιζέρια του πλούτου» - Εκδόσεις ΑΣΤΑΡΤΗ / 2002

Η μετάλλαξης της ελληνικής κοινωνίας - Από την κοινωνία της ανάγκης στην κοινωνία της επιθυμίας¹ .

Σε πρόσφατο άρθρο του, ο δημοσιογράφος Giacomo Pichiassi αναρωτιόνταν: «Τι συνέβη εν τέλει στους Έλληνες; Πώς συμμορφώθηκαν έτσι απλά και γρήγορα στην τυραννία του ΔΝΤ και στις επιλογές μιας αδύναμης κυβέρνησης ; Γιατί δεν ακούγεται ούτε μια σοβαρή φωνή διαμαρτυρίας από εκείνον τον λαό που σχεδόν μισό αιώνα πριν δεν δίστασε να κατεβάσει πρώτος από όλη την Ευρώπη τη ναζιστική σβάστικα από τον Ιερό Βράχο;».

O Έλληνας των τελευταίων 30 ετών έχει μεταλλαχθεί σε κάτι εντελώς ξένο από ό,τι υπήρξε στο πρόσφατο παρελθόν. Η συλλογική νοοτροπία, η ψυχοδομή, το αξιακό σύστημα και οι προτεραιότητές του έχουν μετασχηματισθεί. Η μετάλλαξη της ελληνικής κοινωνίας από την Μεταπολίτευση και έπειτα είναι η πρώτη και βασική συνθήκη, που οδήγησε στην μεταμόρφωση του ελληνικού λαού.

Πράγματι, από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 και μετά , έχει πραγματοποιηθεί μια χωρίς προηγούμενο κοινωνική κινητικότητα, με αποκορύφωμα τις δυο τελευταίες δεκαετίες του 20^ου αιώνα. Έχουν συμβεί -χωρίς υπερβολή- κοσμογονικές αλλαγές, που έχουν μετακινήσει οριστικά τις "τεκτονικές πλάκες" της ελληνικής κοινωνίας. Από την κοινωνία της ανέχειας και της ανάγκης του ’50 και του ’60, περάσαμε πια στην κοινωνία της επιθυμίας.

Βασικό χαρακτηριστικό της νέας κοινωνίας είναι πως αναδύθηκε μια πολυάριθμη, συμπαγής και ομοιόμορφη μεσαία τάξη. Πολυάριθμη, αφού αποτελεί το 60% - 70% του ελληνικού λαού. Συμπαγής και ομοιόμορφη, μια και την αποτελούν άτομα που -παρά τις επιμέρους διαφορές- εμφανίζουν παρόμοια καταγωγή, διαδρομή, ταυτόσημη νοοτροπία και κοινά σχήματα συμπεριφοράς. Την τάξη αυτή συγκροτεί ο κόσμος της υπαλληλίας, της εκπαίδευσης, του εμπορίου, των νέων επαγγελμάτων, των νέων επιστημόνων. Γόνοι ταπεινών εργατικών και αγροτικών οικογενειών στην πλειονότητα τους, μετακινήθηκαν από την ύπαιθρο στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου βρήκαν πολλές ευκαιρίες ανέλιξης στην κοινωνική πυραμίδα. Μορφώθηκαν, απέκτησαν εισοδήματα, βρήκαν δρόμο προς την εξουσία και απέκτησαν ένα κοινό χαρακτηριστικό τρόπο ζωής.

Η μεσαία τάξη οργανώθηκε σε οικογένειες των 3 ή 4 ατόμων, που διαθέτουν ιδιόκτητη οικεία και -νόμιμο ή αυθαίρετο- εξοχικό, δυο ή τρία αυτοκίνητα και ενίοτε οικονομίες στην τράπεζα. Τα μέλη της, παρασυρόμενα από τις ευκαιρίες για εύκολο πλουτισμό, τις Σειρήνες του καταναλωτισμού και την πρωτοφανή , αλλά ουσιαστικά πλαστή, ευμάρεια, έκαναν κυρίαρχο δόγμα την με κάθε μέσο απόκτηση περισσότερων χρημάτων και αγαθών. Η «κονόμα» έγινε το νέο κυρίαρχο σύνθημα. Το «lifestyle», το νέο μέτρο της ευτυχίας. Οι ελάχιστες αντιστάσεις που προέβαλαν ορισμένοι γρήγορα σαρώθηκαν από την διαβρωτική επίδραση του πανίσχυρου τηλεοπτικού σκουπιδοσωρού, την παντελή απουσία αντίβαρου λόγου από τους πνευματικούς ανθρώπους και την αλλοτρίωση της μετα-νεοτερικότητας, του νεοφιλελευθερισμού και της ασύδοτης, ασύστολης και χυδαίας αγοράς.

Σταδιακά, τούτο το μείζον κομμάτι του ελληνικού λαού μεταβλήθηκε σε μια άμορφη μάζα αδιάφορων για τον συνάνθρωπο, την χώρα, το περιβάλλον. Οριστικοποίησε τη ρήξη του με το ήθος της Ελλάδας του χθες. Αποξενώθηκε απ΄«ό,τι ελληνικό στον κόσμο αυτό» ². Για όλους αυτούς, ηθικό έγινε το νομιμοφανές. Η ευτυχία άρχισε να λογαριάζεται ως το πολυτελές jeep, το εξοχικό στο καμένο δάσος, τα κέρδη στο Χρηματιστήριο. Στη νέα Διάλεκτο λέξεις καταργήθηκαν ή αντικαταστάθηκαν: η έντιμη προσπάθεια άλλαξε σε «λαμογιά», η ανάγκη σε «επιθυμία», η βιοπάλη σε «κραιπάλη», η αλληλεγγύη σε «εγωκεντρισμό», ο βίος του μέτρου σε «πλεονεξία». Έτσι, πραγματοποιήθηκε η προϊούσα μεταμόρφωσή μας σ' έναν λαό κομπιναδόρων, ασύδοτων, αμετροεπών.

Τούτη η μεσαία τάξη, αδίστακτη αφού γκρέμισε όλους τους ζωτικούς της μύθους και συρρίκνωσε το αξιακό της σύστημα, ισχυρή αφού διατηρεί ανοικτούς τους -κατά κανόνα υπόγειους- διαύλους επαφής με την Εξουσία, αποχαυνωμένη από τον καταναλωτισμό, την ευμάρεια και τον τηλεοπτικό υπο-πολιτισμό, συνέβαλλε κατά το ήττον ή το μάλλον κι αυτή με τα καμώματά της στην δημιουργία αυτής της πρωτοφανούς κρίσης. Αποτελεί ταυτόχρονα θύτη και θύμα. Έζησε και έδρασε πάνω από το κενό, μόνο που τώρα αυτό το κενό την περιμένει. Γι' αυτό και τούτη η εκκωφαντική σιωπή από μέρους της: είναι η σιωπή της συνενοχής, η σιωπή των τύψεων, η σιωπή της αναγκαστικής συναίνεσης στα σχέδια των κυβερνώντων, η σιωπή που γεννά ο φόβος της επικείμενης τιμωρίας, η υποχρεωτική σιωπή για να ακουστεί καθαρά στα αυτιά της ο λόγος του Ποιητή: “ questo misero modo, tengon l’ anime triste di coloro che visser senza infamia e senza lodo” ³.

Η σημερινή κρίση δεν είναι ουσιαστικά οικονομική. Η κατάρρευση της οικονομίας είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Η κρίση έχει πολλαπλές πολιτικές και κοινωνιολογικές συνιστώσες. Δεν είναι συγκυριακό γεγονός, αλλά αντίθετα το αδιέξοδο τέρμα μιας πολυετούς πορείας της χώρας. Κεντρική θέση στην αιτιοπαθογένειά της κατέχουν ο ανώμαλος μετεμφυλιακός πολιτικός βίος και η επικράτηση ενός ακλόνητου δικοκομματισμού, η μετάλλαξη της ελληνικής κοινωνίας στα πρότυπα των κοινωνιών των Δυτικών χωρών και η επικράτηση ενός ανελέητου και αδίστακτου νεο-κορπορατισμού στις διεθνείς αγορές.

Αν κανείς σε τούτη ώρες ψάχνει να χαρίσει κάπου την συμπάθεια και την συμπόνια του, ας σκύψει στην γενιά μου. Σε όλους εμάς που διανύουμε τα πρώτα και δεύτερα –αντα ( thirty or forty something για τους αμετανόητους της lifestyle διαλέκτου ). Δεν είναι επειδή είμαστε οι «αθώοι του αίματος αυτού». Δεν είναι που υποθηκεύτηκε έτσι άδικα το μέλλον μας, καθώς και το μέλλον των παιδιών μας. Δεν είναι που είμαστε υποχρεωμένοι να ανεχόμαστε προκλητική την ηθικολογία των αληθινά ενόχων.

Είναι που πρέπει τώρα να «ξαναμπαρκάρουμε με τα σπασμένα μας κουπιά» ⁴...

__________________________________

Παραπομπές δεύτερου μέρους:

^{( 1 )} Αντ. Καρακούσης - «Μετέωρη χώρα» - εκδόσεις «ΕΣΤΙΑ».

^{( 2 )} Διονύσης Σαββόπουλος

^{( 3 )} « Με τέτοιον άθλιο τρόπο περνούν οι θλιβερές ψυχές εκείνων που έζησαν χωρίς όνειδος και χωρίς ευφημία». Δάντης «Θεία Κωμωδία - Inferno III, 34»

^{( 4 )} Γιώργος Σεφέρης

Τα κείμενα έγραψε ο καρδιολόγος Νικίτας Κακαβάς

Η ΜΕΓΑΛΗ ΤΩΝ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (μέρος α΄)

2010-01-09T21:19:00.011+02:00

ΜΕΡΟΣ Α΄

Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΤΣΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΩΝ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΩΝ

Αγία Πετρούπολη: Η πόλη των "δαιμονισμένων"

Κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο τσάρος Νικόλαος Β΄άλλαξε την ονομασία της Αγίας Πετρούπολης από Πετερσμπούργκ σε Πετρογκράντ, θεωρώντας ότι η προηγούμενη ηχούσε... υπερβολικά "γερμανική"! Όσοι όμως συνέχιζαν να διατηρούν ψυχικούς δεσμούς με την όμορφη πόλη δεν έπαψαν να την αποκαλούν "Βενετία του Βορρά" ή "πόλη των 300 γεφυρών" (στην πραγματικότητα η αλλοτινή πρωτεύουσα των τσάρων αριθμεί περισσότερα από 800 γεφύρια!).

Αντίθετα, οι παλαιοκαθεστωτικοί συνέχιζαν να την χαρακτηρίζουν ως "πόλη των δαιμονισμένων". Γιατί, ουσιαστικά, στους κόλπους της Αγίας Πετρούπολης γονιμοποιήθηκε το σπέρμα της μεγάλης Ρωσικής Επανάστασης του 1917, που επέβαλε τους Μπολσεβίκους ως κυρίαρχη πολιτική και κοινωνική δύναμη.

Στο διάστημα 1905 - 1917 η Αγία Πετρούπολη, παρά την έντονη αντιπαράθεση
μεταξύ καθεστωτικών και αντιφρονούντων, η ζωή εξελισσόταν σε γενικές
γραμμές ήσυχα. Εδώ βλέπουμε μια άποψη της Νιέφσκι Προσπέκτ -του κεντρικότερου
και εμπορικότερου, ίσως, δρόμου της πρωτεύουσας των τσάρων.

Η επαναστατική παράδοση της Αγίας Πετρούπολης εκπήγαζε από το πλούσιο αντιδραστικό και ριζοσπαστικό παρελθόν των μεγάλων θεωρητικών του αναρχισμού και της αριστεράς του 19ου αιώνα, όταν ο ιδεολογικός πατέρας της αναρχίας, Μιχαήλ Αλεξάντροβιτς Μπακούνιν, σάπιζε στις φυλακές Πετροπαύλοφσκ, και ο Σεργκέι Γκεναντίγιεβιτς Νιετσάγιεβ μεθυσμένος από την ποίηση του Ογκάρεβ, συνέγραφε την "βίβλο" των ανατρεπτικών με τον προκλητικό τίτλο: "Η κατήχηση του επαναστάτη". Ήταν σαφώς μια κραυγή αγωνίας, μια προτροπή για γενικό ξεσηκωμό κατά της αυτοκρατορικής δυναστείας, προκειμένου να επιτευχθεί η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης των εξαθλιωμένων μαζών των αγροτών και των εργατών στις φάμπρικες των μεγαλουπόλεων.

Μιχαήλ Αλεξάντροβιτς Μπακούνιν

Ο Μπακούνιν συνελήφθη από τις Αρχές της τσαρικής Ρωσίας τον Μάιο του 1851 και κλείσθηκε στις φυλακές Πετροπαύλοφσκ για τρία χρόνια. Κατόπιν μεταφέρθηκε στις γειτονικές φυλακές του Σλίσελμπουργκ, όπου έμεινε ακόμη τέσσερα χρόνια, χάνοντας όλα του τα δόντια χτυπημένος από το σκορβούτο. Πριν αναγκασθεί να εγκαταλείψει την Ρωσία και καταφύγει στο Βερολίνο (1840) είχε συνδεθεί με έναν κύκλο διανοουμένων σλαβόφιλων σοσιαλιστών, μεταξύ των οποίων ο φιλόσοφος Πιοτρ Γιάκοβλεβιτς Τσαντάγιεβ ο κριτικός και συγγραφέας Κονσταντίν Σεργκέγιεβιτς Ακσάκοβ, ο πολιτικός στοχαστής, συγγραφέας και "πατέρας" του ρωσικού σοσιαλισμού Αλεξάντρ Ιβάνοβιτς Γκιέρτσεν και ο σοσιαλιστής ποιητής Νικολάι Πλατόνοβιτς Ογκάρεβ. Ορισμένοι από αυτούς υπήρξαν περαστικοί από την Αγία Πετρούπολη ή έζησαν πολύ λίγο στην ρωσική πρωτεύουσα, αλλά οπωσδήποτε εμποτίστηκαν από την κουλτούρα και το επαναστατικό πνεύμα.

Σεργκέι Γκενάντιεβιτς Νιετσάγιεβ

Ο Νιετσάγιεβ, πάλι, υπήρξε σημαίνουσα προσωπικότητα του ρωσικού Μηδενισμού (Νιχιλιστικό Κίνημα), φανατικός και αδίστακτος ιδεαλιστής εγκληματίας, που έμεινε στην Ιστορία εξαιτίας της άμετρης και απάνθρωπης σκληρότητας κατά την εφαρμογή των επαναστατικών του ιδεών. Γεννήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 1847 στο Ιβάνοβο της Ρωσίας και πέθανε το 1882 στην Αγία Πετρούπολη. Το 1865 μετακόμισε στην Μόσχα για να εργαστεί για λογαριασμό του ιστορικού και χρονικογράφου Μιχαήλ Πετρόβιτς Πογκότιν. Έναν χρόνο αργότερα ήρθε στην Αγία Πετρούπολη ως καθηγητής σε κάποιο σχολείο. Παρακολούθησε αρκετές διαλέξεις στο πανεπιστήμιο της πόλης και σταδιακά συνδέθηκε με κύκλους των Δεκεμβριστών (οπαδών της επανάστασης της 14ης Δεκεμβρίου 1825 κατά του τσάρου Νικολάου Α΄, που έλαβε χώρα στην "Πλατεία της Συγκλήτου", μπροστά στον καθεδρικό ναό του Αγίου Ισαάκ -κατόπιν δε τούτου στην πλατεία δόθηκε το όνομα "Πλατεία Δεκεμβριστών"). Λίγο αργότερα εισήχθη στον κύκλο των ουτοπιστών σοσιαλιστών του Πιετρασέβσκι (ονομάστηκε έτσι από τον δημιουργό του, τον νομικό, κυβερνητικό υπάλληλο και πολιτικό διανοητή Μιχαήλ Βασίλιεβιτς Μπουτασέβιτς Πιετρασέβσκι), όπου είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με πάμπολλους συγγραφείς, φοιτητές, ανώτερους αξιωματικούς του Τσαρικού Στρατού, κρατικούς παράγοντες και πολιτικές περσόνες της Αγίας Πετρούπολης, που διψούσαν για εκδημοκρατισμό και λαϊκές κατακτήσεις. Μέλη της αδελφότητας υπήρξαν και πολλοί εκτός της συγκεκριμένης πόλης, όπως ο μεγάλος συγγραφέας Φιοντόρ Μιχαήλοβιτς Ντοστογιέφσκι.

Τα νέα διαδίδονται! Διάθεση εφημερίδων έξω από το εμπορικό κέντρο
Γκοστίνι Ντβορ, στην οδό Νιέφσκι Προσπέκτ -τον κεντρικότερο δρόμο
της Αγίας Πετρούπολης (1912)

Ο Νιετσάγιεβ έλαβε μέρος στο φοιτητικό κίνημα του 1868 - 1869, ηγούμενος μιας μειοψηφίας ριζοσπαστών φοιτητών, σε συνεργασία με τον "Πρώτο Μπολσεβίκο", συγγραφέα, κριτικό και πολιτικό διανοητή Πιετρ Νίκιτιτς Τκάτσιεβ. Τότε ήταν που εμπνεύστηκε την "Κατήχηση του Επαναστάτη", προκειμένου να γαλουχήσει τους φοιτητές (και όχι μόνο) στην οργάνωση της κοινωνικής επανάστασης. Με τον Μπακούνιν γνωρίστηκαν στην Γενεύη το 1869, αλλά η συνεργασία τους δεν κράτησε για πολύ. Τον Σεπτέμβριο εκείνου του έτους ο Νιετσάγιεβ επέστρεψε στην Μόσχα και ίδρυσε μια μικρή επαναστατική συμμορία ονόματι "Δικαιοσύνη του λαού", περισσότερο γνωστή ως "Εταιρεία του τσεκουριού". Τα μέλη της συμμορίας αυτής όφειλαν τυφλή υποταγή στις εντολές του αρχηγού. Όταν ένας φοιτητής -μέλος της ομάδας- ονόματι Ιβάνοβ πρόβαλλε αντιρρήσεις για τις σκληρές μεθόδους του, ο Νιετσάγιεβ τον δολοφόνησε με τα ίδια του τα χέρια τον Νοέμβριο του 1869. Για να αποφύγει την σύλληψη, όταν ανακαλύφθηκε το έγκλημά του, διέφυγε εκ νέου στην Ελβετία, επανασυνδέθηκε με τον Μπακούνιν και τους οπαδούς του, αλλά σύντομα απαξιώθηκε στα μάτια τους εξαιτίας της απάνθρωπης συμπεριφοράς του. Το 1872 συνελήφθη από την ελβετική αστυνομία και κατόπιν αιτήματος της ρωσικής κυβέρνησης εκδόθηκε στην Ρωσία. Δικάστηκε και καταδικάστηκε σε 20ετή κάθειρξη, αλλά δέκα χρόνια αργότερα πέθανε στις φυλακές Πετροπαύλοφσκ (υπό ανεξιχνίαστες συνθήκες) πάντα πιστός και αλύγιστος ως προς τις ιδέες του. Λέγεται ότι κατά την παραμονή του στις φυλακές κατάφερε να εντυπωσιάσει κάποιους από τους φύλακες, ώστε αυτοί του επέτρεψαν να επικοινωνεί με άλλους φυλακισμένους, αλλά και με την διοικούσα επιτροπή της συμμορίας "Θέληση του λαού", που οργάνωσε και εκτέλεσε την δολοφονία του τσάρου Αλεξάνδρου Β΄.

Ο θυρεός του αυτοκρατορικού Οίκου των Ρομάνοβ

Από τους πρώτους "πολιτικούς" σχηματισμούς αντιδραστικών προς τον τσαρισμό υπήρξαν οι Νιχιλιστές (από την λατινική λέξη nihil, που σημαίνει "τίποτα" και "μηδέν"). Αυτοί ήταν πρόθυμοι να υιοθετήσουν επαναστατικές ή και κοινοβουλευτικές μεθόδους αλλαγής του πολιτικού συστήματος. Από την στιγμή που τα αιτήματά τους αγνοήθηκαν από το περιβάλλον του τσάρου, οι Νιχιλιστές κατέφυγαν στην τρομοκρατία και τις δολοφονίες (δολοφόνησαν ακόμη κι αυτόν τον τσάρο Αλέξανδρο Β', το 1881).

Το 1898 ιδρύθηκε στο Μινσκ το Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα με σκοπό να ακολουθήσει στρατηγική ηπιότερης αντίδρασης κατά της εξουσιαστικής ελίτ, αλλά στο πρώτο κιόλας συνέδριό του, τον Μάρτιο εκείνης της χρονιάς, είδε τους εννέα αντιπροσώπους του να συλλαμβάνονται από τις τσαρικές Αρχές. Τότε πλέον ο αγροτόκοσμος και οι εξαθλιωμένοι εργάτες των μεγάλων αστικών κέντρων της χώρας (όπως η Αγία Πετρούπολη και η Μόσχα) άρχισαν σταδιακά να στρέφονται προς τους θεωρητικούς της ατομικής τρομοκρατίας και τους Ναρόντνικους (από την λέξη narodn, που σημαίνει "έθνος"), οι οποίοι θεωρούσαν πως η βίαιη σύγκρουση με την καθεστηκυία τάξη ήταν δυνατόν να επισπεύσει την ταξική επανάσταση.

Ο τσάρος Νικόλαος Β' της δυναστείας των Ρομάνοβ. Υποχωρητικός ως χαρακτήρας,
μέτριος ως μαθητής και στην συνέχεια αδιάφορος για τις κρατικές υποθέσεις, ο
Νικόλαος ελάχιστα είχε προετοιμαστεί για να αναλάβει τα "ηνία" της μεγαλύτερης
αυτοκρατορίας της εποχής του.

Το θεωρητικό δίλημμα της καθολικής επανάστασης

Οι αριστεριστές ακτιβιστές της πρωτεύουσας ήδη ωθούσαν την λαϊκή κατακραυγή σε μια πιο ριζοσπαστική έκφραση, μέσα από δυναμικές απεργίες και διαδηλώσεις, καθώς η καλπάζουσα εκβιομηχάνιση της χώρας επέβαλλε την αδιάλειπτη προλεταριοποίηση των μαζών και, συνακόλουθα, την κλιμάκωση της αντίδρασης προς την αντιλαϊκή πολιτική των Ρομάνοβ Η τάση αυτή υπήρξε η γενεσιουργός δύναμη του Σοσιαλιστικού Επαναστατικού Κόμματος, οι οπαδοί του οποίου ονομάστηκαν Εσέροι (από τα αρχικά SR - Socialisti Revolutioneri). Το κόμμα αυτό απεκαλείτο και Αγροτικό Επαναστατικό Κόμμα, γιατί οι οπαδοί του διατείνονταν ότι (σε αντίθεση με την μαρξιστική ορθοδοξία, που ήθελε την εργατική μειοψηφία ως κεντρικό πρωταγωνιστή της επανάστασης) οι πολυάριθμοι αγρότες θα έπρεπε να είναι αυτοί που θα επωμίζονταν την ευθύνη της εξέγερσης. Οι "καθαροί" κομμουνιστές τους θεωρούσαν ρομαντικούς, γιατί ο Μαρξ, άλλωστε, υπήρξε σαφής: η επανάσταση θα μπορούσε να γνωρίσει επιτυχία μόνον εάν συντελείτο από άτομα με συνειδητή πολιτική ταυτότητα και όχι από την ακαλλιέργητη αγροτική μάζα των στερήσεων και της μοιρολατρίας.

Λιεβ Νταβίντοβιτς Μπρόνσταϊν, γνωστός ως Τρότσκι. Ο θεωρητικός
της επανάστασης -λέγεται μάλιστα πως υπήρξε η "ψυχή" της.

Η διάσπαση του κόμματος, στο οποίο ανήκε και ο Λιεβ Νταβίντοβιτς Μπρόνσταϊν (ο γνωστός Τρότσκι) πριν ακολουθήσει τον Λένιν, δεν άργησε: από την μια συντάχθηκαν οι Σοσιαλεπαναστάτες της αριστεράς, που είχαν πολλές κοινές απόψεις με τους "καθαρούς" κομμουνιστές (π.χ. κολεκτιβοποίηση της αγροτικής παραγωγής, εργατικά και αγροτικά λαϊκά συμβούλια κ.λπ.) και ως ηγέτες τους την Μαρία Σπυριντόνοβα, τον Αντρέι Κάμκοβ κ.ά., κι από την άλλη αυτοί της δεξιάς, με ηγέτες όπως ο Αντρέι Αυξέντιεβ ο Βίκτορ Τσέρνοβ η "γιαγιά" Κατερίνα Μπρεφσκόβσκαγια (παλαίμαχη επαναστάτρια) και ο μετέπειτα πρόεδρος της "Προσωρινής Κυβέρνησης" Αλεξάντερ Φιοντόροβιτς Κερένσκι.

Μπολσεβίκοι και Μενσεβίκοι

Στην αιματοβαμμένη πορεία της, η ρωσική σοσιαλδημοκρατία διαφοροποιήθηκε από τις κλασικές σοσιαλδημοκρατίες των ευρωπαϊκών κρατών. Αιτία ήταν οι εσωκομματικές έριδες σχετικά με την οργανωτική δομή και δράση του κινήματος. Οι κυρίαρχες απόψεις εκπροσωπήθηκαν από άνδρες με δυνατό θεωρητικό και γνωσιολογικό υπόβαθρο, άκρατο δυναμισμό και φιλοδοξία: τον υποστηρικτή του συγκεντρωτικού μοντέλου καθοδήγηση του λαϊκού κινήματος από την μια, τον Βλαντίμιρ Ιλίτς Ουλιάνοβ, που θα μείνει στην Ιστορία με το προσωνύμιο Λένιν, και αρκετούς μετριοπαθείς από την άλλη, όπως ο Κωνσταντινουπολίτης (εβραϊκής καταγωγής) Γιούλι Μάρτοβ, ο σοσιαλιστής Καρλ Κάουτσκι και ο πρώτος Ρώσος μαρξιστής, ο ιδρυτής ουσιαστικά του ρωσικού σοσιαλδημοκρατικού κινήματος, Γκεόργκι Βλαντιμίροβιτς Πλεχάνοβ.

Η σύγκρουση μεταξύ αυτών των δύο ιδεολογικών ρευμάτων μέσα στους κόλπους της σοσιαλδημοκρατίας (το Ρωσικό Εργατικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ιδρύθηκε από τον Λένιν στις αρχές του 1900 στην Ελβετία), που επίσημα εκδηλώθηκε το 1903 στο κομματικό συνέδριο του Λονδίνου, οδήγησε στην διάκριση των οπαδών της σε Μπολσεβίκους (πλειοψηφούντες) και Μενσεβίκους (μειοψηφούντες).

Λέγεται ότι η αντίθεση του Λένιν προς τον Πλεχάνοβ έλαβε τέτοια έκταση, ώστε αυτός διάλεξε το προσωνύμιο Λένιν από τον ποταμό Λένα, που έρεε αντίθετα προς τον ποταμό Βόλγα, ο οποίος είχε χαρίσει στον Πλεχάνοβ το ψευδώνυμο Βόλγκιν.

Γκεόργκι Βλαντιμίροβιτς Πλεχάνοβ, γνωστός ως "Βόλγκιν" (ψευδώνυμο το
οποίο εμπνεύστηκε από τον ποταμό Βόλγκα). Ο Λένιν υπήρξε αμετανόητος
πολιτικός και ιδεολογικός του αντίπαλος. Λέγεται μάλιστα πως, ακριβώς για
να υπερτονίσει την αντίθεσή του αυτή προς τον Πλεχάνοβ, ο Βλαντιμίρ Ιλίτς
Ουλιάνοβ σοφίστηκε το ψευδώνυμο "Λένιν" από τον ποταμό Λένα, που ρέει
αντίθετα προς τον Βόλγκα.

Οι Μπολσεβίκοι, με ηγέτη τον Λένιν, θα διακηρύξουν την απόλυτη καταστροφή του τσαρισμού και της προδοτικής αστικής τάξης από το ένοπλο αγροτικο-εργατικό επαναστατικό κίνημα, που σε τελική φάση (και σύμφωνα με τον Μαρξ) θα έφερνε στην εξουσία το προλεταριάτο και θα επέβαλε την δικτατορία του. Για να το επιτύχει, το κίνημα θα έπρεπε να ενσωματώσει στις τάξεις του τους επαναστάτες Εσέρους, δηλαδή το Αγροτικό Κόμμα. Και, βέβαια, ούτε λόγος για κοινοβουλευτισμό. Οι θέσεις αυτές οργανώθηκαν στο βιβλίο του Λένιν, που εκδόθηκε το 1905 με τίτλο΅"Δύο τακτικές της σοσιαλδημοκρατίας στη Δημοκρατική Επανάσταση".

Λένιν, ο μεγάλος επαναστάτης.
Λέγεται ότι ο πύρινος λόγος του αρκούσε για να ξεσηκώσει τα πλήθη.

Αντίθετα, οι Μενσεβίκοι υποστήριξαν μια αστικο-δημοκρατική επανάσταση. Κι ακόμη, ότι ο ρόλος της σοσιαλδημοκρατίας θα έπρεπε να περιοριστεί στην αντιπολίτευση και τον έλεγχο της κυβέρνησης, με έμφαση στην καθοδήγηση των οικονομικών διεκδικήσεων της εργατικής τάξης. Η μετάβαση της εξουσίας στην αστική τάξη θα συντελείτο μέσα στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού συστήματος, δηλαδή με εκλογικές διαδικασίες. Στην πραγματικότητα, οι Μενσεβίκοι είχαν εγκαταλείψει τις μαχητικές ιδέες και συμμαχήσει με την αστική τάξη, επικαλούμενοι την εμπιστοσύνη προς τις συνταγματικές παραχωρήσεις του τσάρου. Αλλά στην πορεία, οι ελπίδες διαψεύσθηκαν. Γιατί ενώ αρχικά η αστική τάξη και η ριζοσπαστική διανόηση προθυμοποιήθηκαν ολόψυχα να χρηματοδοτήσουν την επανάσταση, οι αγρότες που ακολούθησαν αποκάλυψαν το απάνθρωπο πρόσωπό της και γρήγορα η ροή του χρήματος ανακόπηκε. Το εργατικό κίνημα της Αγίας Πετρούπολης, της Μόσχας και άλλων μεγαλουπόλεων, βρέθηκε τότε στο έλεος της τσαρικής καταστολής.

Μετά τον ίδιο τον Μαρξ, ο Λένιν υπήρξε ο μεγαλύτερος
θεωρητικός του μαρξισμού, ο άνθρωπος που ανέλαβε
να τον ερμηνεύσει και -πολύ περισσότερο- να τον εφαρμόσει.

1905: Η επανάσταση των "ερασιτεχνών"

Η ήττα του Αυτοκρατορικού Στρατού κατά τον Ρωσο-ιαπωνικό πόλεμο του 1904 υπήρξε η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει. Η κάκιστη οικονομική κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει η χώρα έβγαλε τον κόσμο από το σπίτι του. Τον Ιανουάριο του 1905 ξέσπασαν στην Αγία Πετρούπολη και το Μπακού μαζικές απεργίες. Στις 8 του μηνός οι απεργοί έφθασαν τις 250.000. Ο κίνδυνος παράλυσης του κράτους ήταν πλέον ορατός.

Την "ματωμένη" Κυριακή της 9ης Ιανουαρίου ο τσάρος διέταξε τον στρατό να ανοίξει πυρ κατά των 150.000 εργατών, που με τις οικογένειές τους διαδήλωναν ειρηνικά στους δρόμους της πρωτεύουσας, ζητώντας καλύτερες εργασιακές συνθήκες. Περισσότεροι από 1.000 (κατά τα επίσημα αρχεία 500) πολίτες έχασαν τότε την ζωή τους μπροστά ακριβώς από τα Χειμερινά Ανάκτορα -κι ακόμη περισσότεροι τραυματίστηκαν. Το αθώο αίμα ατσάλωσε την επιμονή των αντιφρονούντων.

Έκτοτε, οι συνοικίες της Αγίας Πετρούπολης ποτέ δεν έπαψαν να φιλοξενούν ανατρεπτικούς και φυγόδικους τρομοκράτες και αντικαθεστωτικούς. Και στις φάμπρικες ιδρύονταν συμβούλια, και ολόκληρα τμήματα των Ενόπλων Δυνάμεων περνούσαν σταδιακά στην πλευρά των εξεγερθέντων.

Η τσαρίνα Αλεξάντρα Φιοντόροβνα Ρομάνοβα γεννήθηκε στις 6 Ιουνίου
του 1872 στο Darmstadt της Γερμανίας ως πριγκίπισσα Βικτώρια Αλίκη
Ελένα Λουίζα Βεατρίκη. Ήταν κόρη του μεγάλου Δούκα του Hesse και όλου
του Ρήνου, που τότε αποτελούσε τμήμα της Γερμανικής Αυτοκρατορίας.

Η αυτοκρατορική οικογένεια. Διακρίνονται ο μικρός "τσάρεβιτς" Αλεξέι (ο οποίος
πέθανε αιμοφιλικός στις 17/7/1917) και οι αδελφές του Όλγα, Τατιάνα, Μαρίνα και
Αναστασία. Στο κέντρο η αυτοκράτειρα και ο τσάρος Νικόλαος Β΄ Ρομάνοβ.

Στις 27 Φεβρουαρίου εκείνης της χρονιάς, στο σπίτι του μεγάλου αναρχικού Βσεβόλοντ Μιχαήλοβιτς Βολίν, ιδρύθηκε το Συμβούλιο Εργατών (Σοβιέτ) της Αγίας Πετρούπολης, με πρόεδρο τον έκνομο Πιέτρ Αλεξέγιεβιτς Χρουστάλιεβ. Το σοβιέτ σύντομα απέκτησε ως μέλη 400 - 500 αντιπροσώπους των πέντε εμπορικών ενώσεων και των 92 εργοστασίων της πρωτεύουσας, εκλεγμένους από ένα σώμα περίπου 200.000 εργαζομένων.

Αρχικά, οι Μπολσεβίκοι και οι Εσέροι αποτελούσαν μειοψηφία στο σοβιέτ, με τους Μενσεβίκους να υπερτερούν. Όταν όμως εκείνη την ίδια χρονιά επέστρεψε ο Τρότσκι από την εξορία, και ανέλαβε την αντιπροεδρία, η θέση των Μπολσεβίκων στο σοβιέτ παρουσίασε δείγματα βελτίωσης. Όταν ο Χρουστάλιεβ συνελήφθη από την τσαρική αστυνομία, ο Τρότσκι πήρε την θέση του. Και με την καθοδήγησή του οι απεργιακές κινητοποιήσεις ατόνησαν, προκειμένου να μην δοθεί στην τσαρική κυβέρνηση το άλλοθι για περαιτέρω κατασταλτικές αγριότητες.

Αλλά το κακό δεν αποφεύχθηκε τελικά: στις 3 Δεκεμβρίου το σοβιέτ έπαψε να υπάρχει και οι ηγέτες του, μεταξύ των οποίων και ο Τρότσκι, συνελήφθησαν από τις τσαρικές Αρχές με την βαρύτατη κατηγορία της παρακίνησης του λαού σε ένοπλο πραξικόπημα.

Πιστοί στις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης, οι Μπολσεβίκοι συνέχισαν να αναπτύσσουν δράση τρομοκρατώντας, δολοφονώντας και ληστεύοντας αξιωματούχους του κράτους και διακεκριμένους επιχειρηματίες. Τα εγκλήματα συνήθως γίνονταν βράδυ, συνωμοτικά, χωρίς επίσημες αναλήψεις ευθυνών από κάποια μυστική πολιτική φατρία ή παράνομη οργάνωση. Στους δρόμους της πρωτεύουσας στήθηκαν οδοφράγματα, το θωρηκτό Ποτιόμκιν κατελήφθη από ναύτες στασιαστές, και η μυστική αστυνομία του τσάρου -η διαβόητη Οχράνα- δεν προλάβαινε τις συλλήψεις. Οι φυλακές Πετροπαύλοφσκ γέμισαν από συλληφθέντες αναρχικούς και Μπολσεβίκους ακτιβιστές, που μετά από εξαντλητικές ανακρίσεις και βασανιστήρια, εάν δεν εκτελούνταν, εξορίζονταν σε απομακρυσμένα χωριά της Σιβηρίας. Οι εξόριστοι που ολοκλήρωναν την ποινή τους ή έστω αυτοί που κατάφερναν να δραπετεύσουν επέστρεφαν στην Αγία Πετρούπολη, που σαν μαγνήτης προσέλκυε τα επαναστατικά στοιχεία. Η πόλη ποτέ δεν έπαυσε να αποτελεί κέντρο της αντίδρασης, με εκατοντάδες γιάφκες, κρησφύγετα και υπόγειες αίθουσες κατάλληλες για κομματικά συνέδρια και εκτύπωση παράνομου προπαγανδιστικού υλικού.

Ο Λένιν (καθήμενος στο κέντρο) με μέλη της "Ένωσης για την Απελευθέρωση της Εργατικής Τάξης

Πιεσμένη από παντού, η τσαρική κυβέρνηση αναγκάστηκε σε παραχωρήσεις. Ο δρόμος για την μεταμόρφωση της αυτοκρατορικής Ρωσίας σε συνταγματική μοναρχία άνοιξε με την κίνηση του τσάρου για ίδρυση ενός νέου νομοθετικού σώματος -την Κάτω Βουλή ή Δούμα. Αλλά η επανάσταση επρόκειτο να πληρώσει βαρύ αντίτιμο για αυτήν την "χάρτινη" κατάκτηση: έχασε την υποστήριξη της αστικής τάξης, η οποία έκρινε πως τα συμφέροντά της θα εξυπηρετούνταν καλύτερα από την κυρίαρχη γραφειοκρατία της κρατικής διοίκησης και τους ισχυρούς επιχειρηματίες και γαιοκτήμονες.

Στερημένη από το βασικότερο κοινωνικό της έρεισμα στις μεγαλουπόλεις, η πίστη στις επαναστατικές ιδέες περιορίστηκε στον αγροτικό πληθυσμό και την ανίσχυρη εργατική τάξη, ώστε σταδιακά οι φορείς της αντίδρασης έπαυσαν να συμμετέχουν στις διαδικασίες λήψης πολιτικών αποφάσεων. Ταυτόχρονα, το απολυταρχικό τσαρικό καθεστώς πέρασε στην αντεπίθεση, εξαπολύοντας ένα όργιο συλλήψεων και εκτελέσεων: περισσότεροι από 14.000 αντικαθεστωτικοί τουφεκίστηκαν ή βασανίστηκαν μέχρι θανάτου στα τρομερά υπόγεια της Οχράνα, και περίπου 75.000 φυλακίστηκαν ή εξορίστηκαν στην Σιβηρία. Η Δούμα και πάμπολλα εργατικά συνδικάτα διαλύθηκαν, ο Τύπος φιμώθηκε και οι άθλιες συνθήκες εργασίας εξακολούθησαν για εκατομμύρια εργατών και φτωχών αγροτών, βουλιάζοντας ολόκληρη την χώρα στην δυστυχία.

Εκείνη η πρώτη επανάσταση του 1905, η αποκαλούμενη και "επανάσταση των ερασιτεχνών", στην πορεία αποδείχθηκε το καλύτερο εμπειρικό σχολείο των Μπολσεβίκων και των άλλων ακτιβιστών της αριστεράς. Γιατί δίδαξε στους ηγέτες του κινήματος τρόπους σταδιακής αποδέσμευσης από το στενό πλαίσιο της ιδεολογικής αντιπαράθεσης και αποκάλυψε φόρμουλες αποτελεσματικής πάλης στους δρόμους και τις αλέες, συσπειρώνοντας τους αδικημένους και καταφρονεμένους. Τον Ιανουάριο του 1912, στην 6η Πανρωσική Συνδιάσκεψη του Σοσιαλιστικού Κόμματος στην Πράγα, οριστικοποιήθηκε η ρήξη μεταξύ Μπολσεβίκων και Μενσεβίκων. Η πλειοψηφία εξέλεξε ένα νέο εσωκομματικό διευθυντικό σχήμα, έναν πυρήνα από εξέχοντα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής, το Πολιτικό Γραφείο, με πρόεδρο τον Λένιν. Αποστολή του ήταν η καθοδήγηση και ο απόλυτος έλεγχος πάνω στο κίνημα.

Στις 5 Μαΐου της ίδιας χρονιάς άρχισε στην Αγία Πετρούπολη να εκδίδεται σε καθημερινή βάση η εφημερίδα Πράβντα (Αλήθεια), στην υπηρεσία του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, που απαλλαγμένο από την επιρροή των Μενσεβίκων και των Εσέρων κατάφερε να εμφυσήσει στο επαναστατικό εργατικό κίνημα έναν πρωτοφανή ριζοσπαστισμό και μιαν αξιοθαύμαστη μαχητικότητα.

Επίσης, την ίδια χρονιά δημιουργήθηκε και η Ένωση Ευγενών, με σκοπό την ανατροπή του τσάρου και την αντικατάστασή του από έναν προικισμένο μονάρχη ικανό να αναλάβει τα ηνία της τεράστιας αυτοκρατορίας. Ταυτόχρονα εμφανίστηκε και το Συνταγματικό Δημοκρατικό Κόμμα (Καντέ, από τα αρχικά KD - Konstitutioniye Demokrati), πιστό στις αρχές της συνταγματικής μοναρχίας, με κυριότερο κομματικό εκπρόσωπο τον Πάβελ Νικολάγιεβιτς Μιλιούκοβ.

Ο Πάβελ Νικολάγιεβιτς Μιλιούκοβ υπήρξε ιδρυτικό μέλος του κόμματος των Καντέ.
Γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1859 και πέθανε στις 31 Μαρτίου 1943. Τέκνο μεσαίας
αστικής οικογένειας, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας και ακολούθησε
επιτυχημένη ακαδημαϊκή καριέρα ως Ιστορικός. Κατά την επανάσταση του 1905
αγωνίστηκε για τις πολιτικές ελευθερίες και διακήρυξε ένθερμα την αντίδραση προς
την κυβερνητική πολιτική. Όταν ξέσπασε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος ενστερνίστηκε
κάποιες συντηρητικές και υπερ-πατριωτικές ιδέες, προπαγανδίζοντας υπέρ ενός
αμυντικού πολέμου (ο ίδιος ο γιος του παρουσιάστηκε ως εθελοντής στα στρατολογικά
γραφεία και αργότερα πέθανε στο πεδίο της μάχης. Το 1916 στράφηκε πάλι υπέρ
της αριστεράς, ασκώντας εκ νέου αυστηρή κριτική στην πολιτική του τσάρου. Έμεινε
στην Ιστορία για τον περίφημο λόγο που εκφώνησε στην συνέλευση της Δούμα,
την 1η Νοεμβρίου 1916, με τίτλο: "Προδοσία ή ανοησία;" Η άκαμπτη στάση του προς
την λαϊκή θέληση να τερματιστεί ο πόλεμος με τους Γερμανούς έναντι οποιουδήποτε
κόστους (στις 20 Απριλίου 1917 απέστειλε τηλεγράφημα σε Αγγλία και Γαλλία, όπου
ουσιαστικά διαβεβαίωνε τους συμμάχους για την συνέχιση της εμπόλεμης συμμετοχής
της Ρωσίας) του στοίχισαν την θέση του ως υπουργού των Εξωτερικών. Η παύση του
έλαβε χώρα στις 2 Μαΐου 1917. Στην διάρκεια του 4ετούς εμφυλίου που ακολούθησε
την εξέγερση του 1917 ο Μιλιούκοβ προσεταιρίστηκε τους "Λευκούς" -τους εχθρούς
των επαναστατών. Όταν ο εμφύλιος έληξε, ο ίδιος κατέφυγε στην Γαλλία και
ασχολήθηκε με την έκδοση της εφημερίδας "Τα Πρόσφατα Νέα". Έγινε στόχος
πολυάριθμων δολοφονικών επιθέσεων. Άφησε την τελευταία του πνοή στην
Νοτιοανατολική Γαλλία, στο Aix-les Bain, τον Μάρτιο του 1943.

Φεβρουάριος 1917: ο "πρόλογος" μιας επανάστασης

Παρά τον έντονα κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της Αγίας Πετρούπολης, το μεγάλο ποσοστό του λαού της εξακολουθούσε να ζει σε άθλιες συνθήκες. Οι εργάτες ξεκίνησαν νέο κύκλο απεργιών και οι κυβερνητικές διώξεις κορυφώθηκαν. Όταν ξέσπασε ο Μεγάλος Πόλεμος, την 1η Αυγούστου 1914, οι επαναστατικές διαθέσεις των αυτοαποκαλούμενων σοσιαλιστών, δηλαδή των Μενσεβίκων και των Εσέρων, καταλάγιασαν. Οι "προδότες" αυτοί του μαρξισμού, όπως τους αποκαλούσε ο Λένιν, τάχθηκαν υπέρ της συμμετοχής στην εμπόλεμη σύρραξη προκειμένου να σωθεί η "Μητέρα Πατρίδα".

Ο τσάρος Νικόλαος Β' δεν κατάφερε να διατηρήσει
μια στοιχειώδη, έστω, επαφή με τους καταπονημένους
υπηκόους του. Αποξενωμένος στην χλιδάτη ζωή των
ανακτόρων, μέχρι το τέλος της ζωής του παρέμεινε
απλός θεατής των δεινών του πολύπαθου ρωσικού λαού.

Από τις αρχές ήδη του 1917, 0 Νικόλαος Β' ανέλαβε την αρχηγία των ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων, στην θέση του εξαιρετικά δημοφιλούς σε ολόκληρο το στράτευμα θείου του, του Μεγάλου Δούκα Νικολάου, και αποφάσισε από το Μογκίλεφ να παρακολουθήσει επισταμένως την πορεία των πολεμικών εξελίξεων στο μέτωπο με τους Γερμανούς.

Ωστόσο, η κατάσταση στο μέτωπο για την πλευρά των Ρώσων δεν εξελισσόταν ευνοϊκά. Στις 9 Ιανουαρίου ξέσπασαν οργανωμένες απεργίες στην Αγία Πετρούπολη και τις γύρω περιοχές, αρχικά σε εργοστασιακές μονάδες παρασκευής πολεμοφοδίων, με τους εργάτες να διαμαρτύρονται για την συμμετοχή της χώρας στον πόλεμο. Οι τσαρικές δυνάμεις επιχείρησαν τότε μια πρώτη βίαιη καταστολή των εξεγερθέντων, μα η αντίδραση είναι αδύνατον να εκτονωθεί. Οι κρατικοί αξιωματούχοι δεν δείχνουν πρόθυμοι να ικανοποιήσουν ακόμη και τα στοιχειωδέστερα αιτήματα του λαού: λίγο ψωμί και γάλα για τα παιδιά, που μέσα στο φοβερό κρύο πεθαίνουν εξαντλημένα. Και, βεβαίως, οι μόνοι που πλήττονται από την απεργία είναι οι μάχιμοι της πρώτης γραμμής.

Τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς, με τον τσαρικό στρατό να ηττάται συνεχώς στο πεδίο της μάχης (2,5 εκατομμύρια νεκροί) και τις ελλείψεις τροφίμων να μαστίζουν τον εξαθλιωμένο λαό, η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητ0. Οι πιο θερμοκέφαλοι πίστεψαν τότε πως είχε σημάνει η ώρα της καθολικής επαναστατικής δράσης.

Επανάσταση του Φεβρουαρίου 1917: Πολύ αίμα, πολλά τα
όνειρα, φειδωλά όμως τα αποτελέσματα...

Στις 14 του μηνός σχεδόν σύσσωμη η Δούμα, με αρχηγό τον Κερένσκι, ο οποίος εκφώνησε έναν δριμύτατο λόγο εναντίον του καθεστώτος, απαίτησε την άμεση κατάπαυση του πυρός. Ο λαός, αναθαρρημένος από την προσωρινή παθητικότητα που η κυβέρνηση επέδειχνε, ξεχύθηκε στους δρόμους διαμαρτυρόμενος. Αρχικά το ενδιαφέρον των περισσοτέρων προσέλκυσαν οι βιτρίνες των καταστημάτων και τα αρτοποιεία. Η αγωνία των ανθρώπων για λίγο ψωμί ήταν που τύφλωνε τις κινήσεις τους. Στην πορεία, πάμπολλοι εργάτες υφαντουργείων αλλά και βιομηχανιών ενώθηκαν με το ξεσηκωμένο πλήθος και ξεκίνησαν μια διαμαρτυρία στο κέντρο της πρωτεύουσας, με τις αστυνομικές δυνάμεις να μην επεμβαίνουν.

Βέβαια, η φρουρά της Αγίας Πετρούπολης (ένα σύνολο περίπου 160.000 στρατιωτών και 3.500 αστυνομικών, εξοπλισμένοι με θωρακισμένα αυτοκίνητα και συνεπικουρούμενοι από το περίφημο ιππικό των Κοζάκων) δεν ανησυχούσε ιδιαίτερα, θεωρώντας πως εύκολα θα μπορούσε να καταστείλει οποιαδήποτε γενικευμένη εξέγερση, όσο καλά κι αν αυτή ήταν οργανωμένη.

Στις 27 Φεβρουαρίου οι άνδρες των αστυνομικών δυνάμεων και αρκετοί στρατιώτες έλαβαν θέσεις στις ταράτσες των κτιρίων, και όταν κάποιοι στρατιώτες συνεπλάκησαν σοβαρά με διαδηλωτές, οι οποίοι ήδη είχαν προβεί σε πυρπόληση αστυνομικών σταθμών, άρχισαν να πυροβολούν εναντίον των εξεγερμένων. Το κακό γενικεύτηκε. Ο λαός εισέβαλε σε φυλακές και απελευθέρωσε αντικαθεστωτικούς (μεταξύ των οποίων και τους ηγέτες της Κεντρικής Επιτροπής Εργατών, που είχαν συλληφθεί έναν μήνα νωρίτερα με διαταγή του υπουργού εσωτερικών Αλεξάντερ Ντμίτριεβιτς Προτοπόποβ και κρατούνταν στις φυλακές Πετροπαύλοφσκ) αλλά και αρκετούς εγκληματίες του κοινού ποινικού Δικαίου, οι συμπλοκές επεκτάθηκαν και σε άλλες περιοχές της χώρας και ο εμφύλιος ήταν προ των πυλών.

Την νύχτα εκείνης της μέρας συγκροτήθηκε η Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ από εκπροσώπους Μενσεβίκων, Σοσιαλεπαναστατών και Μπολσεβίκων. Ανάμεσά τους, ο Αλεξάντερ Κερένσκι, ο ηγέτης των Μενσεβίκων Νικολάι Τσκάιντζε, ο Νικολάι Σουχάνοβ και ο Βιατσεσλάβ Μολότοβ.

Ο Αλεξάντερ Ντμίτριεβιτς Προτοπόποβ γεννήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 1866
και υπήρξε ηγετική προσωπικότητα του κόμματος των Οκτωβριστών. Πέθανε
στις 27 Οκτωβρίου του 1918.

Ο Προτοπόποβ (καθήμενος) ως υπουργός Εσωτερικών. Την θέση
αυτή κατείχε από τις 16 Σεπτεμβρίου 1916 έως τις 28 Φεβρουαρίου 1917.

Ωστόσο, αρκετά στρατιωτικά τμήματα τάχθηκαν με τους επαναστάτες. Για παράδειγμα, οι άνδρες των συνταγμάτων Βολίνσκ, Πρεομπραζένσκι και Λιτόφσκι εγκατέλειψαν τα στρατόπεδά τους και ακολούθησαν τον εξαγριωμένο λαό. Όταν την 1η Μαρτίου ο τσάρος Νικόλαος συνειδητοποίησε πλέον την σοβαρότητα της κατάστασης, αποφάσισε να επιστρέψει στην πρωτεύουσα. Σύμφωνα όμως με εντολές της Δούμα, οι σιδηροδρομικοί υπάλληλοι δεν επέτρεψαν την διέλευση της αυτοκρατορικής αμαξοστοιχίας, κι έτσι ο τσάρος κατευθύνθηκε προς το Πσκοφ -μια μικρή πολίχνη κοντά στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Στις 2 Μαρτίου, η λαϊκή κατακραυγή ανάγκασε τον τσάρο Νικόλαο Β΄ σε παραίτηση.

Η Αγία Πετρούπολη (και μαζί ολόκληρη η χώρα) ανέπνευσε τότε έναν πρώτο αέρα ελευθερίας. Στολισμένος στα κόκκινα χρώματα της επανάστασης, ο κόσμος ενθουσιασμένος δεν σταματούσε τους πανηγυρισμούς στους δρόμους και τα πάρκα της πρωτεύουσας, όπου ο πρώτος δειλός ήλιος της Άνοιξης είχε αρχίσει να κάνει αισθητή την παρουσία του. Παντού -στις ταβέρνες, τα θέατρα, τα δημόσια λουτρά και τα καταστήματα- δεν ακούγονταν παρά συνθήματα υπέρ των συνταγματικών ελευθεριών και των μεταρρυθμίσεων. Πολλοί τραγουδούσαν την "Μασσαλιώτιδα", άλλοι συνέχιζαν με περισσότερη πια αυτοπεποίθηση να διαδηλώνουν, και τα καφέ της πόλης είχαν γεμίσει από στρατιώτες που κάθονταν ανέμελοι να απολαύσουν το έργο τους (αυτοί δεν ήταν που είχαν πραγματοποιήσει την επανάσταση;), με τους ιδιοκτήτες να τους ταΐζουν αφιλοκερδώς και τις νεαρές δεσποινίδες να τους νοστιμεύονται.

Ήταν αυτοί οι ίδιοι στρατιώτες που, ενώ αρνήθηκαν να πολεμήσουν για την πατρίδα, δεν δίστασαν να στρέψουν τις ξιφολόγχες τους εναντίον αδελφών για την ιδεολογία τους. Κάπου κάπου έφερναν το μαντήλι τους στα ρουθούνια για να ξεφύγουν από την βρώμα που ανάδιναν τα καμένα αστυνομικά τμήματα ή τα κάρα που περνούσαν αργά από μπροστά τους φορτωμένα με τα πτώματα των τουφεκισμένων κυβερνητικών. Και δεν λησμόνησαν, βέβαια, αυτοί οι απίθανοι "λόχοι των λιποτακτών" να εκπροσωπηθούν στο Σοβιέτ, που μέσα σε λαμπρότητα πραγματικής ιεροτελεστίας είχε μόλις επανιδρυθεί, για να συνεδριάζει εκεί όπου συνεδρίαζε και η Δούμα -στο παλάτι Ταβρίτσιεσκι.

Αυτή ήταν μια από τις πρώτες κατακτήσεις της επανάστασης: Βήμα και στους στρατιώτες, όχι μόνο στους εργάτες.

Η Προσωρινή Κυβέρνηση

Η πτώση του τσάρου ανέδειξε μια Προσωρινή Κυβέρνηση με πρόεδρο τον πρίγκιπα Γκεόρκι Ευγιένιεβιτς Λβοβ. Σε πρώτη φάση, την εξουσία θα ασκούσαν το Σοβιέτ του Πετρογκράντ και η κυβέρνηση αυτή. Υπουργός των Εξωτερικών ορίστηκε ο Πάβελ Νικολάγιεβιτς Μιλιουκόφ (ο ηγέτης του κόμματος των Καντέ, δηλαδή των οπαδών της Συνταγματικής Δημοκρατίας), υπουργός Άμυνας ο Αλεξάντερ Ιβάνοβιτς Γκουτσκόβ και Δικαιοσύνης ο Κερένσκι (ο μόνος από τους Σοσιαλιστές).

Επρόκειτο ουσιαστικά για μια καθαρά αστική κυβέρνηση κεφαλαιοκρατών και παλαιοκαθεστωτικών, που το ελεγχόμενο από τους Μενσεβίκους και τους Εσέρους Σοβιέτ της πρωτεύουσας ενέκρινε, παρά τις αντιδράσεις των πραγματικών επαναστατών νικητών, δηλαδή των Μπολσεβίκων. Άπειροι στην διαχείριση της εξουσίας, οι Μπολσεβίκοι απλά είχαν παρασυρθεί και την άφησαν να τους ξεφύγει κυριολεκτικά μέσα από τα χέρια. Η χώρα τώρα παραδόθηκε σε μια ιδιότυπη δυαρχία, με την εξουσία να διχάζεται μεταξύ της αστικο-δημοκρατικής κυβέρνησης και των σοβιέτ, που εξέφραζαν το επαναστατημένο προλεταριάτο.

Ο Αλεξάντερ Ιβάνοβιτς Γκουτσκόβ γεννήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 1862,
από πατέρα απόγονο αγροτών και Γαλλίδα μητέρα. Έλαβε μέρος σε
πολλούς πολέμους, μεταξύ των οποίων και ο 2ος πόλεμος εναντίον
των Μπόερς. Εντάχθηκε στο κίνημα των Οκτωβριστών, αλλά στην
συνέχεια έχασε την εκλογική μάχη με την παράταξή του. Μετά την
έναρξη της επανάστασης του Φεβρουαρίου οι Οκτωβριστές έπαυσαν
να υπάρχουν ως πολιτική δύναμη. Ο ίδιος υπηρέτησε ως υπουργός Άμυνας
στην Προσωρινή Κυβέρνηση μέχρι την 29η Απριλίου 1917. Αναγκάστηκε
σε παραίτηση για τους ίδιους λόγους με αυτούς του Μιλιουκόφ. Υποστήριξε
τον στρατηγό Κορνίλοβ στην αποτυχημένη προσπάθειά του να καταλάβει
την πρωτεύουσα, συνελήφθη, μα μία ημέρα αργότερα αφέθηκε ελεύθερος.
Στην διάρκεια του εμφυλίου υποστήριξε τους αντι-Μπολσεβίκους ("Λευκούς"),
και μετά την οριστική τους ήττα διέφυγε στην Γερμανία και κατόπιν στην
Γαλλία. Πέθανε στο Παρίσι στις 14 Φεβρουαρίου 1936.

Το απόγευμα της 2ας Μαρτίου δύο εκπρόσωποι της Προσωρινής Κυβέρνησης -ο βουλευτής των Καντέ, Βασίλι Βιτάλιεβιτς Σουλγκίν, και ο Γκουτσκόβ- εμφανίστηκαν ενώπιον του τσάρου, στο γραφείο του στο ειδικό βαγόνι της αυτοκρατορικής αμαξοστοιχίας, κρατώντας ανά χείρας το έγγραφο διαδοχής του προς υπογραφή, υπέρ ασφαλώς του γιου του Αλεξέι. Ο "τσάρεβιτς" όμως ήταν σοβαρά άρρωστος (αιμοφιλικός) και για τον λόγο αυτόν ο τσάρος πρότεινε να τον διαδεχθεί ο αδελφός του, μέγας δούκας Μιχαήλ Αλεξάντροβιτς.

O αδελφός του τσάρου Νικολάου Β' , μέγας δούκας Μιχαήλ Αλεξάντροβιτς.
Δολοφονήθηκε στο Perm τον Ιούλιο του 1918.

Μάλιστα, εντελώς ψύχραιμα, ο ίδιος ο τσάρος έκανε τις απαραίτητες διορθώσεις στο κείμενο και το παρέδωσε αμίλητος στους άνδρες που στέκονταν όρθιοι και συγκινημένοι απέναντί του. Ο Σουλγκίν δεν κατάφερε να συγκρατηθεί, όταν ήρθε η στιγμή να αποχαιρετίσει τον αυτοκράτορα, καθώς τον έπνιγε η συγκίνηση της στιγμής. Αλλά ο Νικόλαος κατάφερε μέχρι τέλος να διατηρήσει την ηρεμία του.

Την επομένη, 3 Μαρτίου, στην έπαυλη του πρίγκιπα Πουτιάτιν, ενώπιον των πρίγκιπα Λβοβ, Μιλιούκοβ, Κερένσκι, Γκουτσκόβ, Σουλγκίν και Μιχαήλ Βλαντιμίροβιτς Ροτζιάνκο, ο μέγας δούκας Μιχαήλ πείστηκε εύκολα πως και ο ίδιος δεν θα έπρεπε να δεχθεί τον τσαρικό θρόνο και υπέγραψε την παραίτησή του υπέρ μιας Συντακτικής Συνέλευσης, η οποία και θα καθόριζε την μορφή του πολιτεύματος. Μάλιστα, ήταν τέτοιος ο ενθουσιασμός του Κερένσκι, ώστε την συγκεκριμένη στιγμή αναφώνησε χαρούμενος: "Εξοχότατε, είστε ο πλέον ευγενής από όλους τους ανθρώπους!"

Αμέσως μετά η Προσωρινή Κυβέρνηση και η Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ δημοσιοποίησαν κοινό ανακοινωθέν, γνωστοποιώντας έτσι την πρόθεσή τους να αναλάβουν την διακυβέρνηση της χώρας έως την διενέργεια εκλογών προς ανάδειξη Συντακτικής Συνέλευσης. Κοινοποιήθηκαν τότε πολλά φιλολαϊκά μέτρα (π.χ. αμνηστία στους πολιτικούς κρατούμενους, ελευθερία της έκφρασης και του λόγου, ισονομία κ.ά.), όμως υπήρξε παράλληλα και η διαβεβαίωση περί συνέχισης του πολέμου εναντίον των Γερμανών.

Περισσότερο, βέβαια, απασχολούσε η εξασφάλιση της έννομης τάξης και της ειρήνης -αρχικά στους δρόμους της πρωτεύουσας και κατόπιν στις άλλες μεγαλουπόλεις. Προς τούτο δημιουργήθηκε η Κόκκινη Φρουρά από μέλη των εργατικών συνδικάτων των εργοστασίων και κύκλων των Μπολσεβίκων. Σκοπός των ένοπλων αυτών ομάδων, που μελλοντικά θα αποτελούσαν την βάση για την ίδρυση του Κόκκινου Στρατού, ήταν η προστασία του κινήματος και της δράσης των στελεχών της.

Σε πρώτη φάση, μόνο στο Πετρογκράντ αριθμούσαν 30.000 άνδρες (υπό τις διαταγές του Κωνσταντίν Γιουρένιεβ), ενώ στην υπόλοιπη χώρα περίπου τους 200.000 άνδρες. Οι Κομισάριοι, συνήθως πρώην κατάδικοι που οι επαναστάτες είχαν απελευθερώσει από τις φυλακές όπου αυτοί κρατούνταν, φρόντιζαν για την κατά τόπους οργάνωση και δράση των μελών της Κόκκινης Φρουράς, και με την πάροδο του χρόνου απέκτησαν τρομερή εξουσία -μέχρι τα μέσα του 1943, οπότε ο Στάλιν φρόντισε να υποβαθμίσει τον ρόλο τους. (Ωστόσο, δεν πρέπει να γίνεται σύγχυση εξαιτίας του χαρακτηρισμού τους ως Πολιτικών Κομισάριων, διότι είχαν αρμοδιότητες που άπτονταν θεμάτων αποκλειστικά και μόνο στρατιωτικού χαρακτήρα, σε αντίθεση με τους Λαϊκούς Κομισάριους, δηλαδή τους υπουργούς, που οι αρμοδιότητές τους αφορούσαν σε θέματα πολιτικής και διοικητικής φύσης.)

Με την πρώτη της κιόλας διαταγή, η Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ θεσμοθέτησε την ίδρυση στις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας ειδικών επιτροπών αξιωματικών - στρατιωτών (που επίσης ονομάστηκαν σοβιέτ), τα μέλη των οποίων θα υπάκουαν στις διαταγές των ανωτέρων τους μόνον εφόσον αυτές δεν αντετίθεντο στις αποφάσεις και στο πνεύμα των διαταγών της Εκτελεστικής Επιτροπής. Αλλά από τους περισσότερους ένστολους η κίνηση αυτή παρερμηνεύτηκε, υπό την έννοια ότι, όσον αφορούσε στην παραμονή τους στις μονάδες τους, πίστεψαν πως μπορούσαν να πράξουν κατά βούληση. Περίπου 1.000.000 Ρώσοι αξιωματικοί και στρατιώτες εγκατέλειψαν τότε τα στρατόπεδα και πήραν τον δρόμο της επιστροφής στις ιδιαίτερες πατρίδες τους. Κι ασφαλώς, οι Γερμανοί εκμεταλλεύτηκαν με τον καλύτερο τρόπο ετούτη την κατάσταση, προελαύνοντας ανενόχλητοι στις χώρες της Βαλτικής.

Ο πρίγκιπας Γκεόργκι Εβγκένιεβιτς Λβοβ γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1861
στην Δρέσδη, από αριστοκρατική οικογένεια, και αμέσως μετά την γέννησή του
η οικογένεια μετοίκησε στην Ποπόβκα, κοντά στην Τούλα. Σπούδασε Νομικά στο
Πανεπιστήμιο της Μόσχας και μέχρι το 1893 διετέλεσε δημόσιος υπάλληλος.

Επιπλέον, η κυβέρνηση Λβοβ - Κερένσκι εξέδωσε νομοθετικό διάταγμα, βάσει του οποίου όποιο έθνος της αυτοκρατορίας επιθυμούσε μπορούσε να αυτονομηθεί! Τότε, η Εσθονία, η Σιβηρία, η Φινλανδία και η Ουκρανία βρήκαν την ευκαιρία να κηρύξουν την ανεξαρτητοποίησή τους. Σε διεθνές δε επίπεδο, την Προσωρινή Κυβέρνηση αναγνώρισαν και οι κυριότερες μεγάλες δυνάμεις της Δύσης -οι ΗΠΑ, η Αγγλία και η Γαλλία. Το αμερικανικό Κογκρέσο, μάλιστα, επιχορήγησε το νέο καθεστώς της Ρωσίας με δάνειο 325 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ήταν φανερό πως όλη η αγωνία των Δυτικών Συμμάχων των Ρώσων εκπήγαζε από το ενδεχόμενο να παύσουν οι τελευταίοι μονομερώς τον πόλεμο εναντίον των Γερμανών -πράγμα που θα συντελούσε στην σταδιακή αποδέσμευση μεγάλων γερμανικών δυνάμεων από το Ανατολικό Μέτωπο, και την προώθησή τους στα δυτικά, σε βάρος της συμμαχικής άμυνας.

Σύντομα δημιουργήθηκε αρνητικό κλίμα στις τάξεις του στρατεύματος και την λαϊκή βάση, εξαιτίας της επιμονής του υπουργού Μιλιούκοβ να αρνείται να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις με τις Κεντρικές Δυνάμεις για το θέμα της ειρήνευσης. Η παύση του πολέμου με οποιοδήποτε κόστος αποτελούσε για την πλειονότητα των ένστολων κυρίαρχο και πρωτεύον ζήτημα. Η ανελαστικότητα του Μιλιούκοβ, που κατά τα πρώτα του βήματα στον κοινωνικό βίο υπήρξε πανεπιστημιακός καθηγητής και ιστορικός συγγραφέας (μια θέση που έχασε καθ' οδόν εξαιτίας των ανατρεπτικών πολιτικών του πεποιθήσεων), χρονολογείτο από το 1905, έτος κατά το οποίο ίδρυσε με την συμπαράσταση ομοϊδεατών του το Συνταγματικό (Φιλελεύθερο) Δημοκρατικό Κόμμα.

Την επόμενη χρονιά θεσμοθετήθηκε η Δούμα, στην οποία το κόμμα του εκπροσωπείτο μόνιμα. Μετά την έκρηξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Μιλιούκοβ προσανατολίστηκε προς τις εθνικιστικές και υπερπατριωτικές απόψεις υπέρ της πολεμικής αναμέτρησης με την Γερμανία του Κάιζερ, δυσαρεστώντας πολλούς από τους υποστηρικτές του. Το 1916 μεταστράφηκε εκ νέου προς την αριστερή ιδεολογία, περισσότερο συγκρατημένος αυτή την φορά, αλλά εμμένοντας σθεναρά στην θέση του περί συνέχισης της συμμετοχής της Ρωσίας στον πόλεμο.

Όταν με δική του πρωτοβουλία, στις 20 Απριλίου 1917, η κυβέρνηση Λβοβ απέστειλε στους Δυτικούς Συμμάχους μια επιστολή με την διαβεβαίωση ότι η Ρωσία θα συνέχιζε να τηρεί τις οφειλόμενες στρατιωτικές της υποχρεώσεις εναντίον των Κεντρικών Δυνάμεων, επόμενο ήταν το πολιτικό κλίμα στο Πετρογκράντ να δυναμιτιστεί. Οργανώθηκε ένοπλο αντιπολεμικό συλλαλητήριο με την συμμετοχή περίπου 30.000 εργατών και στρατιωτών και με βασικό σύνθημα: "Κάτω η Προσωρινή Κυβέρνηση!" Απαιτήθηκε τότε η αποπομπή του υπουργού Εξωτερικών, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 2 Μαΐου. Ο Μιλιούκοβ κατέφυγε τότε στην Γαλλία, για να γίνει εκδότης της ρωσόγλωσσης εφημερίδας "Τα Πρόσφατα Νέα", αλλά και στόχος αρκετών δολοφονικών επιθέσεων, ενορχηστρωμένων ασφαλώς από τους Μπολσεβίκους.

Ωστόσο, ακόμη και υπό το άχθος αυτών των δυσμενών για την Προσωρινή Κυβέρνηση εξελίξεων, η πίεση των Δυτικών Συμμάχων προς την Ρωσία, αναφορικά με την συμμετοχή της στον πόλεμο εναντίον των Γερμανών, παρέμενε αμείωτη.

Ακολούθως, ο Λβοβ απώλεσε την στήριξη των εκλεκτόρων και στις 7 Ιουλίου παραιτήθηκε υπέρ του υπουργού Δικαιοσύνης και αντιπροέδρου του Σοβιέτ Πετρογκράντ, Αλεξάντρ Φιοντόροβιτς Κερένσκι. Έναν χρόνο αργότερα, η "κατάρα των δαιμονισμένων" ξαναχτύπησε: οι Μπολσεβίκοι συνέλαβαν τον Λβοβ με σκοπό την παραπομπή του σε δίκη, αλλά αυτός κατάφερε να δραπετεύσει στο Παρίσι, όπου και έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του (πέθανε σε ηλικία 63 ετών, στις 7 Μαρτίου 1927).

Δελτίο της μυστικής αστυνομίας του τσάρου (Οχράνα) για τον Λένιν

Η άφιξη του Λένιν στο Πετρογκράντ

Λίγο πριν από τα μέσα Μαΐου, βάσει της γενικής αμνηστίας των πολιτικών κρατουμένων που η κυβέρνηση προώθησε, επέστρεψαν στο Πετρογκράντ αρκετοί εξόριστοι αντικαθεστωτικοί (του τσαρικού καθεστώτος), μεταξύ των οποίων οι Μενσεβίκοι Ηρακλής Τσερετέλι, Φιοντόρ Γκούρβιτς και Πλεχάνοβ (που τα τελευταία 35 χρόνια ζούσε εξόριστος στο Παρίσι), ενώ από την Σιβηρία κατέφθασαν οι Μπολσεβίκοι Λιεβ Μπορίσοβιτς Κάμενιεβ και Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι (που έμεινε γνωστός στην Ιστορία ως Στάλιν). Επίσης, στο Πετρογκράντ κατέφθασε και ο Μενσεβίκος ηγέτης Ιούλιος Μάρτοφ, καθώς και ο Λιεβ Τρότσκι (από την Νέα Υόρκη), ο οποίος αν και σοσιαλεπαναστάτης προσχώρησε στις τάξεις των Μπολσεβίκων εντυπωσιασμένος από την επιχειρηματολογία και τις απόψεις του Λένιν.

Αλλά πού ήταν όλο αυτό το διάστημα ο μεγάλος επαναστάτης και ηγέτης των Μπολσεβίκων, Λένιν;

Όπως και το 1905, έτσι κι εκείνον τον ταραγμένο Φεβρουάριο του 1917 ο Λένιν έλειπε εκτός Ρωσίας. Βρισκόταν στην ουδέτερη Ελβετία αδυνατώντας να διέλθει επί γερμανικού εδάφους, λόγω της εμπόλεμης κατάστασης της χώρας, ώστε νε περάσει τα σύνορα της πατρίδας του. Οι Γερμανοί τελικά επέτρεψαν στην αμαξοστοιχία με τον ίδιον και την "συντροφιά" του την διέλευση, γνωρίζοντας πως η παρουσία του στην πρωτεύουσα θα ενδυνάμωνε τον αγώνα των Μπολσεβίκων για την κατάληψη της εξουσίας. Το Βερολίνο είχε τοποθετηθεί σταθερά υπέρ των επαναστατών, χρηματοδοτώντας μάλιστα τον αγώνα τους επανειλημμένα, αναγνωρίζοντας πως η διακήρυξη του Λένιν για κατάπαυση του πυρός εξυπηρετούσε ουσιαστικά τα γερμανικά συμφέροντα (αφού, εάν ο πόλεμος στα ανατολικά τερματιζόταν, η Γερμανία πλέον απερίσπαστα θα εστίαζε το ενδιαφέρον της στο Δυτικό Μέτωπο εναντίον των Αγγλο-γάλλων.

Από την μεριά του, Ο Λένιν χλεύαζε και ειρωνευόταν τους Γερμανούς: "Εάν οι Γερμανοί καπιταλιστές είναι τόσο ηλίθιοι", συνήθιζε να λέει, "τότε ας μας μεταφέρουν στην Ρωσία. Εγώ προσωπικά δέχομαι να πάω!" Έτσι, στις 28 Μαρτίου 1917, στον σιδηροδρομικό σταθμό της Ζυρίχης επιβιβάσθηκαν σε γερμανική αμαξοστοιχία 32 άτομα, μεταξύ των οποίων ο Βλαντιμίρ Ιλίτς Ουλιάνοβ (Λένιν) και η σύζυγός του Ναντέζντα Κωνσταντίνοβα Κρούπσκαγια, ο Γκριγκόρι Εβσέεβιτς Ζινόβιεβ και άλλοι αντιδραστικοί που κατά την τελευταία τριακονταετία ζούσαν εξόριστοι στις Βρυξέλλες, την Ζυρίχη και το Λονδίνο.

Ο Γκριγκόρι Εβσέεβιτς Ζινόβιεβ γεννήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 1883, στο Ελιζάβετγκράντ
(το σημερινό Κιροβογκράντ) της Κεντρικής Ουκρανίας, από οικογένεια Εβραίων αγροτών.
Από το 1923 μέχρι το 1935 η μικρή αυτή πόλη ήταν γνωστή ως Ζινόβιεβσκ. Ο Ζινόβιεβ
σπούδασε Ιστορία, Φιλοσοφία και Λογοτεχνία, εντάχθηκε δε στο Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό
Εργατικό Κόμμα το 1901. Το 1903 προσχώρησε στους Μπολσεβίκους και έκτοτε αποτέλεσε
έναν από τους πιο στενούς συνεργάτες του Λένιν. Τα τρία πρώτα χρόνια του Α΄ Παγκοσμίου
Πολέμου τα πέρασε στην Ελβετία. Ήρθε στην Αγία Πετρούπολη με το τρένο του Λένιν, τον
Απρίλιο του 1917. Στις 10 Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς, αυτός και ο Λιεβ Κάμενεβ ήταν τα
μοναδικά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος που δεν υποστήριξαν την ένοπλη
επανάσταση των Μπολσεβίκων. Ο Λένιν τότε βρέθηκε στην δυσάρεστη θέση να προτείνει
την διαγραφή του από τις τάξεις του κόμματος. Στις 4 Νοεμβρίου 1917, μαζί με άλλες
εξέχουσες προσωπικότητες των επαναστατών (όπως οι Αλεξέι Ιβάνοβιτς Ρίκοβ, Βλαντιμίρ
Παύλοβιτς Μιλιούτιν και Βίκτωρ Παύλοβιτς Νογκίν) διεγράφη από το Κόμμα. Κατά τα
επόμενα πέντε έτη ο υπ. αριθμ. δύο σημαντικός άνδρας -δηλαδή μετά τον Λένιν- μέσα στους
Μπολσεβίκους δεν θα ήταν ο ίδιος, αλλά ο Τρότσκι. Τον Μάρτιο του 1918 επανεκλέχθηκε
ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής στην περιοχή του Πετρογκράντ. Επίσης, υπήρξε μέλος
(χωρίς δικαίωμα ψήφου) του Πολίτμπιρό μόλις αυτό δημιουργήθηκε, στις 25 Μαρτίου 1919.
Κατά την διάρκεια του ρωσικού εμφυλίου πολέμου που ακολούθησε, ο Ζινόβιεβ επιφορτίσθηκε
με την άμυνα του Πετρογκράντ (1919), χωρίς ωστόσο να χαίρει εκτίμησης από τον ίδιο τον
αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων των Κόκκινων, τον Τρότσκι. Αυτό ασφαλώς χειροτέρεψε
τις σχέσεις μεταξύ των δύο ανδρών. Στις 16 Μαρτίου 1921 έγινε πλήρες μέλος του Πολίτμπιρό,
και ακολούθως απέκτησε τρομερή ισχύ. Τα επόμενα χρόνια (1926-1927) τάχθηκε με τον Τρότσκι
εναντίον του Στάλιν, ενώ μετά από την "πτώση" του πρώτου τάχθηκε με τον Στάλιν. Διεγράφη
πολλές φορές από το κόμμα, ώσπου τελικά τον Αύγουστο του 1936 αυτός, ο Κάμενιεβ και ακόμη
14 παλαιοί Μπολσεβίκοι δικάστηκαν στην Μόσχα με τις κατηγορίες της κατασκοπείας, του
σαμποτάζ, της ηθικής αυτουργίας στην δολοφονία του Σεργκέι Κίροβ, ακόμη και της
απόπειρας δολοφονίας του ίδιου του Στάλιν! Εκτελέστηκε στις 25 Αυγούστου 1936 και το
όνομά του "αποκαταστάθηκε" το 1988, μαζί με αυτά των άλλων συγκατηγορουμένων του,
κατά την διάρκεια της Περεστρόικα.

Ο Λένιν με την κουστωδία του έφτασε αισίως στα βόρεια, πέρασε με φέρι στην Σουηδία και διέσχισε με τρένο την Σκανδιναβία, για να φθάσει την νύχτα της 3ης Απριλίου στον σιδηροδρομικό σταθμό "Φινλανδία" του Πετρογκράντ. Εκεί τον περίμενε η αντιπροσωπεία του σοβιέτ της πρωτεύουσας με επικεφαλής τον Γεωργιανό πρόεδρό του, Νικολάι (Κάρλος) Σεμιόνοβιτς Κχάιτζε, ένα τιμητικό άγημα και ένα τεθωρακισμένο όχημα, από την κορυφή του οποίου ο Μπολσεβίκος ηγέτης απευθύνθηκε στο έξαλλο από ενθουσιασμό συγκεντρωμένο πλήθος. Από την αρχή, ο Λένιν τάχθηκε φανερά κατά της Προσωρινής Κυβέρνησης. Η ομιλία εκείνη έμεινε στην Ιστορία ως "Θέσεις της 4ης Απριλίου", δημοσιεύθηκε στις 7 Απριλίου στο 26ο φύλλο της Πράβντα και έγιναν εξολοκλήρου αποδεκτές από το τακτικό συνέδριο των Μπολσεβίκων στις 29 του ίδιου μήνα.

Ο Λιεβ Μπορίσοβιτς Κάμενιεβ ονομαζόταν Ρόζενφελντ και είχε εβραϊκή καταγωγή.

Γεννήθηκε στην Μόσχα από πατέρα υπάλληλο των σιδηροδρόμων. Το 1901 εντάχθηκε

στο Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα και τον Αύγουστο του 1903 ασπάστηκε

τις αρχές των Μπολσεβίκων. Παντρεύτηκε την αδελφή του Τρότσκι, την Όλγα. Έλαβε

μέρος και στις δύο ρωσικές επαναστάσεις. Τον Ιανουάριο του 1914 έλαβε εντολή

να πάει στην Αγία Πετρούπολη για να αναλάβει την αρχισυνταξία της Πράβντα και να

πλαισιώσει την Δούμα. Συνελήφθη από τις τσαρικές Αρχές και καταδικάστηκε σε

δίχρονη εξορία στην Σιβηρία, από όπου ελευθερώθηκε κατά την έναρξη των

εξεγέρσεων του Φεβρουαρίου του 1917.

Ανάμεσα σε αυτούς που εκείνη την νύχτα είχαν παρευρεθεί στον σταθμό "Φινλανδία" ήταν και ο Στάλιν, που όλο αυτό το διάστημα είχε αποτραβηχτεί στην σκιά των γεγονότων, με μοναδική δραστηριότητα την αρθρογραφία στην εφημερίδα Πράβντα. Το παρών έδωσε επίσης ο Κάμενιεβ και δεκάδες άλλοι κομματικοί, που έκπληκτοι άκουσαν τον ηγέτη τους να βροντοφωνάζει: "Καμιά στήριξη στην Προσωρινή Κυβέρνηση! Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ!". Ήταν πια ολοφάνερο πως ο ανυπόμονος αντάρτης των πόλεων δεν ήταν διατεθειμένος να χρονοτριβήσει επικαλούμενος την μαρξιστική τυπολογία: γιατί έπρεπε τάχα να περιμένουν την άνοδο της αστικής τάξης στην εξουσία, όπως είχε "προφητεύσει" ο Μαρξ, ώστε κατόπιν αυτή να συντριβεί από το καθολικά επαναστατημένο προλεταριάτο; Όχι, το χτύπημα στο κατεστημένο θα δινόταν ή τώρα ή ποτέ! Στις 29 εκείνου του μήνα, στο τακτικό συνέδριο των Μπολσεβίκων, ο Λένιν με πύρινα λόγια και ανεξάντλητο πάθος κέρδισε τις εντυπώσεις επαναλαμβάνοντας τον εαυτό του: δεν υπήρχε χρόνος για ενδιάμεσους πειραματισμούς, το πέρασμα στην δικτατορία του προλεταριάτου θα γινόταν χωρίς την προηγούμενη εγκαθίδρυση της αστικής δικτατορίας, εδώ και τώρα!

Ο Κάμενιεβ αντέδρασε, αλλά ο αρχηγός με την ακαταμάχητη ρητορική του έστρεψε τους συνέδρους εναντίον του, τον "αφόπλισε" και κατόπιν πέτυχε την εκλογή του πιστού Στάλιν ως μέλους της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος. Στον νεαρό τότε "Κόμπα" ο Λένιν διαισθανόταν ότι μπορούσε ανεπιφύλακτα να στηρίζεται, επειδή οι δυό τους έμοιαζαν σαν δύο σταγόνες νερό: ήταν εξίσου ανελέητοι μαχητές και ταυτόχρονα πραγματιστές, πλασμένοι από την ίδια τυχοδιωκτική στόφα του επαναστάτη...

Γκόρκι Λενίνσκιγιε, 1922: Κάμενιεβ – Λένιν, συνοδοιπόροι στην αρχή, γρήγορα οι δρόμοι
τους χώρισαν. Όταν στις 10 Οκτωβρίου 1917 ετέθη το ζήτημα της ένοπλης επανάστασης,
αυτός και ο Ζινόβιεβ προέβαλαν αντιρρήσεις. Ο Λένιν ποτέ δεν του συγχώρησε αυτή την
"μίνι" προδοσία, που εκφράστηκε μέσω μιας δημόσιας επιστολής την οποία συνυπέγραφε ο
Ζινόβιεβ, και απαίτησε την απομάκρυνσή του. Κατά την δεύτερη Πανρωσική Συνδιάσκεψη
των Σοβιέτ ο Κάμενιεβ εξελέγη πρόεδρος του συνεδρίου και πρόεδρος της μόνιμης
Πανρωσικής Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ -μια θέση, που στο σοβιετικό
πολιτικό σύστημα ισοδυναμούσε με αυτήν του αρχηγού του κράτους. Στις 29 Οκτωβρίου
1917, τρεις μέρες μετά από την νίκη των Μπολσεβίκων και την ανάληψη από αυτούς της
εξουσίας, η εκτελεστική επιτροπή του εθνικού εργατικού συνδικάτου σιδηροδρόμων
απείλησε να προκηρύξει γενική πανεθνική απεργία εάν οι Μπολσεβίκοι δεν επιδέχονταν να
συνεργασθούν με τις άλλες σοσιαλιστικές ομάδες και κόμματα, και εάν δεν απάλλασσαν
τους Λένιν και Τρότσκι από τα κυβερνητικά τους καθήκοντα. Τότε, οι Κάμενιεβ και Ζινόβιεβ
υποστήριξαν πως θα ήταν φρόνιμο να έρθουν σε διαπραγματεύσεις με τους ηγήτορες του
εργατικού συνδικάτου προκειμένου να εξοικονομηθεί χρόνος -εφόσον, άλλωστε, μια
γενικευμένη απεργία στους σιδηροδρόμους θα παρέλυε την χώρα και θα ήταν αδύνατον
οι Μπολσεβίκοι να μπορούν να κινητοποιούν τις δυνάμεις τους για να αντιταχθούν στις
εναπομείνασες δυνάμεις της Προσωρινής Κυβέρνησης. Αλλά η αναπάντεχα νικηφόρα
για τους Μπολσεβίκους τροπή του ένοπλου αγώνα έξω από το Πετρογκράντ υπήρξε η αιτία
οι Λένιν και Τρότσκι να ανακτήσουν την απολεσθείσα πολιτική του ισχύ και να διακοπούν
οι ήδη εν εξελίξει διαπραγματεύσεις. Ακόμη περισσότερο, οι Κάμενιεβ, Ζινόβιεβ και άλλοι
εξέχοντες Μπολσεβίκοι διεγράφησαν από το κόμμα (4 Νοεμβρίου 1917). Το 1918 ο Κάμενιεβ
ανέλαβε πρόεδρος του Σοβιέτ της Μόσχας και λίγο αργότερα αντικαταστάτης του Λένιν στην
κυβέρνηση (υπουργεία Εργασίας και Αμύνης). Με τον καιρό οι σχέσεις του με τον Τρότσκι
κατέλειξαν εχθρικές. Την περίοδο 1923 - 1924 τάχθηκε ανοικτά εναντίον του γυναικαδελφού
του, συντασσόμενος με τον Ζινόβιεβ υπέρ του Στάλιν (οι τρεις τους, μάλιστα, αποτέλεσαν
"τρόικα"). Παρά το γεγονός ότι στήριξε ανοικτά τον Στάλιν να κρατήσει την θέση του Γενικού
Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής, ο τελευταίος λειτούργησε καιροσκοπικά και, τελικά,
το 1925 επήλθε η μεταξύ τους οριστική ρήξη. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς ο Κάμενιεβ
άρχισε ανοικτή "επίθεση" κατά του Στάλιν. Τον Δεκέμβριο, κατά το 14ο Συνέδριο του
Κόμματος, απέτυχε η προσπάθειά του να υπερψηφιστεί η απομάκρυνση του Στάλιν από
την θέση του Γενικού Γραμματέα, με αποτέλεσμα ο ίδιος να υποβιβαστεί από πλήρες
κομματικό μέλος σε μέλος άνευ δικαιώματος ψήφου. Την περίοδο 1926 - 1927 συμμάχησε
πάλι με τον Τρότσκι εναντίον του Στάλιν. Οι θέσεις του δεν έγιναν αποδεκτές, και κατά το
15ο Κομματικό Συνέδριο, τον Δεκέμβριο του 1927, αυτός και δεκάδες άλλοι οπαδοί του
διεγράφησαν οριστικά από τις τάξεις του κόμματος. Τα επόμενα χρόνια, ο Κάμενιεβ (όπως
άλλωστε και εκατοντάδες άλλοι, με πρώτον τον Ζινόβιεβ) παραδέχθηκαν δημοσίως τα λάθη
τους, σε μια προσπάθεια να επιβιβαστούν και πάλι στο τρένο της εξουσίας -αυτήν την φορά
του παντοδύναμου Στάλιν. Αλλά η μοίρα τους είχε ήδη σφραγιστεί: αφού εξευτελίστηκαν
και φυλακίστηκαν κατ' εξακολούθηση, τελικά δικάστηκαν και καταδικάστηκαν στην Μόσχα.
Εκτελέστηκαν στις 25 Αυγούστου 1936. Τα μέλη της οικογένειάς του είχαν ανάλογη τύχη
και μόνο ο μικρότερος γιος του κατάφερε να επιβιώσει, ταλαιπωρούμενος ωστόσο για χρόνια
μέσα στις σταλινικές φυλακές και τα στρατόπεδα εργασίας.

Ο εμφύλιος προ των πυλών

Ο Κερένσκι ανέλαβε καθήκοντα προέδρου της Προσωρινής Κυβέρνησης στις 7 Ιουλίου, για να συνεχίσει την πολιτική της συμμετοχής στον πόλεμο εναντίον των Γερμανών, θέτοντας τον εαυτό του στο στόχαστρο των λενινιστών οι οποίοι επέμεναν στην άμεση κατάπαυση του πυρός και την στροφή του αγώνα στο εσωτερικό της Ρωσίας εναντίον της αστικής τάξης και της μπουρζουαζίας. Άλλωστε, η κατάσταση στο μέτωπο εξελισσόταν τραγική, με την μια ήττα να διαδέχεται την άλλη. Ωστόσο, η οικονομική εξάρτηση της χώρας από τους Αγγλο-γάλλους δεν άφηνε περιθώρια για απόσυρση από την ενεργό συμμετοχή στον πόλεμο. Ταυτόχρονα, η βεβαιότητα υπέρογκων εδαφικών απαιτήσεων από την γερμανική πλευρά (που έτσι κι αλλιώς ικανοποιήθηκαν αργότερα με την υπογραφή της επονείδιστης για τους Ρώσους συνθήκης του Μπρεστ-Λιτόφσκ) δεν ενθάρρυνε την έναρξη ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.

Καθώς η επανάσταση προχωρούσε, η κυβέρνηση έχανε σταθερά τον έλεγχο της πρωτεύουσας.
Η «Κόκκινη Φρουρά» ανέλαβε αστυνομικά καθήκοντα και ήταν αυτή που ουσιαστικά στήριξε τους
Μπολσεβίκους στην ανάληψη της εξουσίας. Δημιουργήθηκε τον Μάρτιο του 1917 από τα εργατικά
συνδικάτα των εργοστασίων και κύκλους των Μπολσεβίκων, προκειμένου να προστατευτεί η
επανάσταση και να περιφρουρηθούν τα στελέχη και η δραστηριότητά τους. Αποτελείτο από ομάδες
ένοπλων εργατών και μελλοντικά υπήρξε η βάση της δημιουργίας του Κόκκινου Στρατού. Στο
Πέτρογκραντ αριθμούσε περίπου 30.000 άνδρες και διοικείτο από τον Κονσταντίν
Γιουρένιεφ, ενώ σε όλη την χώρα ξεπερνούσε τις 200.000.

Ενώ, λοιπόν, ο Κερένσκι έχαιρε αρχικά της ανοχής των αντικρουόμενων πολιτικών και ιδεολογικών ρευμάτων (αλλά και μιας μεγάλης μερίδας του ρωσικού λαού), τελικά βρέθηκε αναγκασμένος να διέλθει μεταξύ "συμπληγάδων": των παλαιοκαθεστωτικών από την μια και των Μπολσεβίκων λενινιστών από την άλλη. Στην προσπάθειά του να απομονώσει τους μοναρχικούς και τους ακροδεξιούς αντιδραστικούς, ώστε να καταλαγιάσει και η αντίδραση της ριζοσπαστικής αριστεράς, ο Κερένσκι τελικά το μόνο που κατάφερε ήταν να θέσει τα στρατεύματα του Πετρογκράντ και της Μόσχας στον έλεγχο των Μπολσεβίκων, ενισχύοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τον αποφασιστικό ρόλο του Σοβιέτ της πρωτεύουσας στα πολιτικά πράγματα. Ήδη, οι εργάτες είχαν με δική του πρωτοβουλία εξοπλιστεί νωρίτερα, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τους Κοζάκους του στρατηγού Λαβρ Γκεόργκιεβιτς Κορνίλοβ.

Με την Οχράνα διαλυμένη, τα αστυνομικά καθήκοντα ανατέθηκαν πλέον στους πολιτοφύλακες. και με τον Ηρακλή Γκεόργκιεβιτς Τσερετέλι στην ηγεσία του Σοβιέτ του Πετρογκράντ, ο οποίος ταυτόχρονα διατελούσε ως υπουργός Επικοινωνιών (Ταχυδρομείων και Τηλεγραφίας), ο Κερένσκι πίστεψε ότι θα πετύχαινε την πολυπόθητη άμβλυνση των αντιπαραθέσεων.

Αλλά η άκαμπτη στάση του Λένιν στο συνέδριο της 29ης Απριλίου (όταν τότε ο Κερένσκι κατείχε την θέση του υπουργού Πολέμου στην κυβέρνηση Λβοβ), και συγκεκριμένα η απόφαση να οργανωθούν από την Κόκκινη Φρουρά σε όλη την χώρα λόχοι περιφρούρησης με την μέριμνα και υπό την στενή εποπτεία Λαϊκών Κομισάριων, οι οποίοι ήταν υποχρεωμένοι να λογοδοτούν και να αναφέρονται μόνο στο στρατηγείο της, δεν άφηνε περιθώρια αισιοδοξίας.

Ο εμφύλιος ήταν προ των πυλών...

1920: Ο Λένιν απευθύνεται στον λαό. Ακριβώς στα αριστερά του, όρθιος με το πηλήκιο,
διακρίνεται ο Τρότσκι. Αργότερα, όταν επέλθει η ρήξη μεταξύ τους, η μορφή του Τρότσκι
θα εξαφανιστεί από την φωτογραφία.

Η άφιξη του Τρότσκι στην πρωτεύουσα άφησε να φανεί πως, τουλάχιστον προσωρινά, τα πνεύματα μέσα στο κόμμα θα καταλάγιαζαν. Γιατί αυτός, από την πρώτη στιγμή, συμφώνησε με την άποψη του Λένιν ότι η Προσωρινή Κυβέρνηση δεν έπρεπε να πιστωθεί ούτε με ένα λεπτό περαιτέρω ζωής. Στις 3 Ιουνίου ξεκίνησε τις εργασίες του το Πρώτο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ, όπου μεταξύ άλλων υπερψηφίστηκε η ανάληψη επιθετικής ενέργειας κατά των Γερμανών, με 533 ψήφους υπέρ (Μενσεβίκοι και Σοσιαλεπαναστάτες) και 105 ψήφους κατά (Μπολσεβίκοι). Η μπολσεβίκικη μειοψηφία κατάφερε, ωστόσο, να εντυπωσιάσει, όταν ο Λένιν με αποφασιστικότητα διέκοψε τον λόγο του Τσερετέλι για να βεβαιώσει ότι το κόμμα που διεκδικούσε την εξουσία ήταν υπαρκτό: οι Μπολσεβίκοι!

Τρεις ημέρες αργότερα, κατά την κοινή σύσκεψης της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος και της αντιπροσωπείας της ένοπλης οργάνωσης των Μπολσεβίκων, αποφασίστηκε μια δήθεν ειρηνική αντικυβερνητική διαδήλωση για τα μέσα του Ιουνίου, αμέσως μετά την περάτωση των εργασιών του συνεδρίου. Επρόκειτο καθαρά για μια ιδέα του ίδιου του Λένιν, ο οποίος επιθυμούσε διακαώς να συγκλονίσει την πρωτεύουσα επιδεικνύοντας ως θεμελιώδη βάση του κινήματός του την λαϊκή συμμετοχή. Ο Στάλιν επιφορτίστηκε με την υποχρέωση να συντάξει μια καλοσχεδιασμένη προκήρυξη, με την οποία θα καλούσε όλους τους εργάτες, τους υπαλλήλους και τους στρατιώτες του Πετρογκράντ στην διαδήλωση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον "ειρηνικό χαρακτήρα" της. Αλλά το σύνθημα που επιλέχθηκε κάθε άλλο παρά ειρηνικό φάνταζε: "Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ! Κάτω η Προσωρινή Κυβέρνηση!"

Πρόβα "τζενεράλε"

Στις 3 Ιουνίου η προκήρυξη αυτή βρέθηκε στα χέρια του Εβγκένι Γκεγκετσκόρι, ο οποίος την ανέγνωσε στους συνέδρους ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων. Ο Τσερετέλι χαρακτήρισε την διαδήλωση ως συνωμοτική κίνηση των Μπολσεβίκων, η οποία αποσκοπούσε στην υφαρπαγή της εξουσίας, και η κυβέρνηση απείλησε πως θα χτυπούσε με βία τους διαδηλωτές. Υπό την πίεση των αγανακτισμένων συνέδρων και την απειλή μιας πράγματι πιθανής κατακρεούργησης των διαδηλωτών από τις ένοπλες κυβερνητικές δυνάμεις, το συλλαλητήριο αναβλήθηκε, δίνοντας έτσι την απατηλή εντύπωση πως ο Λένιν είχε χάσει την πρώτη του μάχη των εντυπώσεων.

Ο τομέας, βέβαια, όπου ο μεγάλος επαναστάτης διέπρεπε ως αληθινή αυθεντία, ήταν η μάχη των παρασκηνίων. Γιατί, τελικά, το συνέδριο ψήφισε υπέρ της διαδήλωσης υπό το παραπλανητικό σύνθημα: "Πίστη στο συνέδριο και την κυβένρηση!" Και στις 18 Ιουνίου έλαβε χώρα μια πρωτοφανής πορεία λαού και στρατιωτών στους ήδη οχλοκρατούμενους δρόμους του Πετρογκράντ, μέσα σε κλίμα υστερικού ενθουσιασμού και με αλλαγμένο για μια ακόμη φορά το κεντρικό σύνθημα: "Εξουσία στα σοβιέτ! Κάτω οι καπιταλιστές υπουργοί!". Ήταν η τελευταία πρόβα πριν από τον οριστικό μαζικό ξεσηκωμό...

Πετρογκράντ, 18 Ιουνίου 1917. Διαδήλωση με κυρίαρχο σύνθημα: "Κάτω οι 10 καπιταλιστές
υπουργοί - όλη η εξουσία στα εργατικά συνδικάτα, τους στρατιώτες και τους αγρότες, τους
σοσιαλιστές υπουργούς και υφυπουργούς. Απαιτούμε την φυλάκιση του τσάρου Νικολάου Β΄"

Δυο μέρες νωρίτερα, σύμφωνα με την απόφαση του Πανρωσικού Συνεδρίου των Σοβιέτ της 3ης Ιουνίου, η κυβέρνηση Κερένσκι διέταξε μαζική επίθεση κατά των Αυστρο-ουγγρικών δυνάμεων του μετώπου. Η κίνηση αυτή κρίθηκε σκόπιμη περισσότερο για να καταλαγιάσει το κλίμα της λαϊκής αντίδρασης, παρά γιατί οι Ρώσοι επιτελείς πίστευαν στην επιτυχία της. Πράγματι, κατάφερε προσωρινά να αποσπάσει το ενδιαφέρον του λαού. Σε ένα μέτωπο 40 χιλιομέτρων, στην Γαλικία, 31 ρωσικές μεραρχίες αντεπιτέθηκαν, αρχικά επιτυχώς, μα στην συνέχεια οι Γερμανοί ενισχύθηκαν από δυνάμεις τους του Δυτικού Μετώπου και κατάφεραν να αναχαιτίσουν την ρωσική επέλαση, εξαναγκάζοντας τις ρωσικές δυνάμεις σε υποχώρηση. Ιδίως οι μονάδες που αποτελούνταν από Φινλανδούς και Πολωνούς γρήγορε ετράπησαν σε άτακτη φυγή, παραδίδοντας τελικά στον εχθρό 140 χιλιόμετρα εδάφους!

Ασφαλώς, η μεγάλη αυτή ήττα του Ρωσικού Στρατού οφειλόταν -μεταξύ άλλων- και στο γεγονός ότι οι Μπολσεβίκοι είχαν φροντίσει εγκαίρως να υποσκάψουν το ηθικό και το φρόνιμα των μάχιμων μονάδων, αλλά και αυτών που αποτελούσαν τα εφεδρικά σώματα. Τις βραδινές ώρες της 18ης εκείνου του μήνα, καθώς η αγριεμένη θάλασσα των κόκκινων σημαιών απέσυρε σταδιακά τα μανιασμένα κύματά της, η Κεντρική Επιτροπή των Μπολσεβίκων αποφάσισε να περάσει στην ουσιαστική δράση. Ο Λένιν τώρα νουθετούσε επίμονα τους ηγήτορες της κομματικής στρατιωτικής οργάνωσης να ξεσηκώσουν τους συντρόφους τους του στρατού για την επερχόμενη ένοπλη σύρραξη με τους κυβερνητικούς. Φρόντισαν, λοιπόν, να διαρρεύσει σε κάποιες μονάδες της πρωτεύουσας ότι εντός των προσεχών ημερών θα μεταφέρονταν στο μέτωπο. Η πληροφορία βέβαια ήταν ολότελα ψευδής, αλλά οι θερμόαιμοι στρατιώτες δεν ήθελαν και πολύ για να στασιάσουν.

Ο Λένιν υπήρξε ένας "γητευτής" των μαζών. Ο πύρινος λόγος του μπορούσε
να ξεσηκώσει χιλιάδες κόσμου μέσα σε λίγα μόλις λεπτά.

Το γεγονός ότι η μεγάλη επίθεση των Ρώσων κατά των εχθρικών δυνάμεων του μετώπου γνώριζε αποτυχία (με αποτέλεσμα αυτή να διακοπεί στις 2 Ιουλίου και στις 6 του ίδιου μήνα ο εχθρός να ξεκινήσει μια δυναμική αντεπίθεση, η οποία κορυφώθηκε στις 19 του μηνός) ενέτεινε την ανησυχία στο στράτευμα. Οι ναύτες του Στόλου της Βαλτικής, που όλες αυτές τις ημέρες συνεδρίαζαν κλεισμένοι στο φρούριο της Κρονστάνδης αποκαμωμένοι από τις δολοφονίες δεκάδων αξιωματικών και ανώτατων διοικητών τους, μετέτρεψαν την βάση τους στο νησί σε προπύργιο του λενινισμού. Όταν τους επισκέφθηκαν οι αντιπρόσωποι των στρατιωτικών συμβουλίων με σκοπό να εξασφαλίσουν και την δική τους συμμετοχή στην προγραμματισμένη εξέγερση, αυτοί αμέσως ανταποκρίθηκαν ενθουσιωδώς. Και στις 4 Ιουλίου μπήκαν πάνοπλοι στα πλοία τους για να καταλάβουν την πρωτεύουσα.

Η ένοπλη φρουρά του Πετρογκράντ, που στην πλειονότητά της διατελούσε φιλικά προς τους Μπολσεβίκους, είχε ήδη καταλάβει το φρούριο Πετροπαύλοφσκ και ενωθεί με εργάτες, απαρτίζοντας ένα σύνολο περίπου 30.000 έξαλλων ανδρών που βάδιζαν τώρα κατά του Παλατιού Ταυρίτσιεσκι του στρατάρχη Γκριγκόρι Ποτιόμκιν, πλησίον του Κολεγίου Θηλέων Σμόλνι, απαιτώντας την παραίτηση της Προσωρινής Κυβέρνησης και την ανάληψη της εξουσίας από τα σοβιέτ. Οι ναύτες αποβιβάστηκαν στο νησί Βασίλιεφσκι κι αμέσως κατευθύνθηκαν προς το διώροφο νεοκλασικό κτίριο της μπαλαρίνας Ματίλντα Φιελίκσοβνα Ξεσίνσκαγια, όπου μεταξύ άλλων βρισκόταν ο Λένιν με τους επιτελείς του. Μετά από μια σύντομη, σχεδόν εκβιαστικά απαιτούμενη ομιλία του αρχηγού, οι ναύτες έξαλλοι έσπευσαν και αυτοί στο Παλάτι Ταυρίτσιεσκι, όπου τους υποδέχθηκε ο Τρότσκι. Αυτός, με την μαγική του γλώσσα κατάφερε τελικά να ηρεμήσει τους εξαγριωμένους στασιαστές.

Στρατιώτες - οπαδοί των επαναστατών λαμβάνουν θέσεις έξω
από τα Χειμερινά Ανάκτορα.

Είναι γεγονός πως οι εξελίξεις υπήρξαν τόσο ραγδαίες, ώστε κι αυτοί ακόμη οι ηγέτες των Μπολσεβίκων αιφνιδιάστηκαν. Κάποιοι, μάλιστα, θεώρησαν πως η επανάσταση είχε εκδηλωθεί άκαιρα, χωρίς να έχουν προηγηθεί οι απαραίτητες προετοιμασίες. Ο ίδιος ο Λένιν, αλλά και ο Τρότσκι, ήταν της άποψης ότι έπρεπε πρώτα να εξασφαλισθεί η άμυνα της πρωτεύουσας και μετά να προχωρούσαν στην εξέγερση. Κι αυτό, γιατί οι φήμες ότι πιστά στην Προσωρινή Κυβέρνηση στρατεύματα του μετώπου έρχονταν σε υποστήριξη των κυβερνητικών, είχαν ήδη διαδοθεί. Πράγματι, όλη την μέρα το Πετρογκράντ βρισκόταν στο έλεος των εργατών και των ναυτών, που περιφέρονταν προκλητικά στους δρόμους και τις αλέες χωρίς να υποψιάζονται ότι από στιγμή σε στιγμή θα κατέφθαναν μονάδες ενόπλων από την μεθόριο, πιστές στην Προσωρινή Κυβέρνηση και με διακαή πόθο να τιμωρήσουν σκληρά αυτούς τους "καλοπερασάκηδες λιποτάκτες".

Στο μεταξύ, ο διοικητής της Στρατιωτικής Περιφέρειας του Πετρογκράντ διέταξε τους άνδρες του να αποκαταστήσουν την τάξη ακόμη και με την χρήση βίας. Η σύγκρουση με τους διαδηλωτές υπήρξε σφοδρή, μετά από λίγη ώρα το φρούριο Πετροπαύλοφσκ ανακαταλήφθηκε από τους κυβερνητικούς, ενώ οι Μπολσεβίκοι έντρομοι πάσχιζαν να διασωθούν διαφεύγοντας. Το κτίριο της Ξεσίνσκαγια περικυκλώθηκε από τα άρτι αφιχθέντα στρατεύματα του μετώπου ετοιμάζοντας έφοδο, εφόσον οι μέσα σε αυτό ναύτες δεν εννοούσαν να παραδοθούν. Ο Λένιν υπήρξε τυχερός, αφού μόλις είχε προλάβει να εγκαταλείψει το εν λόγω κτίριο και να εγκατασταθεί κι αυτός στο Παλάτι Ταυρίτσιεσκι. Τελικά, ο Στάλιν υπήρξε αυτός που κατάφερε να σώσει την κατάσταση. Με συνεχείς διαπραγματεύσεις με την Εκτελεστική Επιτροπή του Σοβιέτ του Πετρογκράντ κατάφερε να εκτονώσει την κρίση και το κτίριο της Ξεσίνσκαγια παραδόθηκε χωρίς να χυθεί σταγόνα αίματος.

Πετρογκράντ, 4 Ιουλίου 1917. Διαδήλωση στην Λεωφόρο Νιέφσκι. Η φωτογραφία ελήφθη
λίγα λεπτά αφότου η Προσωρινή Κυβέρνηση είχε διατάξει τις ένοπλες δυνάμεις της να
ανοίξουν πυρ με τα πολυβόλα τους εναντίον του άοπλου πλήθους.

Ο πρωθυπουργός Κερένσκι εξέδωσε διατάγματα σύλληψης για τους Λένιν, Τρότσκι, Ζινόβιεβ, Κάμενιεβ και αρκετούς άλλους επιφανείς ηγέτες των Μπολσεβίκων. Μέσα σε όλη αυτήν την αναταραχή, μια έρευνα που χειριζόταν προσωπικά ο πρωθυπουργός, σχετικά με την ανάμειξη του Λένιν και άλλων σημαινόντων στελεχών του γύρω από το ζήτημα της χρηματοδότησης τους κινήματός τους από τους Γερμανούς, είχε αποκαλύψει πως ο τρομερός αρχηγός των Μπολσεβίκων υπήρξε... κατάσκοπος του Βερολίνου! Μάλιστα, το βράδυ της 4ης Ιουλίου, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η στοιχειοθέτηση της κατηγορίας, ο υπουργός Δικαιοσύνης ενημέρωσε το Τύπο σχετικά με την υπόθεση της "κατασκοπείας".

Ο Στάλιν ανέλαβε να προστατεύσει τον αρχηγό του από την δημόσια διαπόμπευση πριν η έρευνα να καταλήξει σε ξεκάθαρα και αποδεδειγμένα συμπεράσματα. Αλλά η εφημερίδα "Ζωντανός Λόγος" δεν συμμορφώθηκε προς τις υποδείξεις του και έβγαλε την υπόθεση στον "αέρα". Αλλά ήδη ο Λένιν και ο Ζινόβιεβ είχαν διαφύγει μεταμφιεσμένοι στην Φινλανδία. Αντίθετα, πολλοί από τους "κομματικούς" που επέλεξαν να παραμείνουν στο Πετρογκράντ συνελήφθησαν -και πρώτος από όλους ο Τρότσκι, στις 26 Ιουλίου.

Η επανάσταση είχε τελειώσει πριν καλά καλά αρχίσει...

Φοιτητική διαδήλωση στο Πετρογκράντ, με την συμμετοχή
και αρκετών ένστολων και γυναικών.

Υπόθεση Κορνίλοβ

Ο Κερένσκι φαινόταν να έχει κερδίσει την παρτίδα με τους επαναστάτες. Οι Μπολσεβίκοι, βέβαια, δεν είχαν οριστικά ηττηθεί, απλώς περίμεναν την κατάλληλη συγκυρία για να χτυπήσουν εκ νέου, έχοντας ασφαλώς λάβει το ακριβό τους μάθημα. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός φαινόταν εφησυχασμένος, υπολογίζοντας πως η λαϊκή αντίδραση θα υποτονούσε, εξαιτίας και του πανικού που είχε δημιουργήσει η Αυστρο-ουγγρική αντεπίθεση της 19ης Ιουλίου. Από την άλλη, η βαρύτητα της κατηγορίας προς το πρόσωπο του Λένιν (ο οποίος πλέον ζούσε, υπό την απειλή της δίκης για εσχάτη προδοσία, ως φυγάς στο εξωτερικό) αλλά και η ταυτόχρονη εξουδετέρωση του Τρότσκι λειτουργούσαν -κατά τον Κερένσκι- ως εγγυήσεις για την εκτόνωση της κρίσης. Έτσι, αδιαφόρησε για την συνέχιση των εκδόσεων των μπολσεβίκικων εφημερίδων, την πραγματοποίηση των συνεδρίων τους και την κυκλοφορία του προπαγανδιστικού τους υλικού, με αποτέλεσμα η υπόθεση της "κατασκοπείας" να ξεθυμάνει. Για μια ακόμη φορά αποδεικνυόταν ότι ο Κερένσκι αιθεροβατούσε.

Ο πρωθυπουργός Κερένσκι (με λευκή στολή) φθάνει στην Μόσχα στις 12 Αυγούστου 1917.

Η κατάπαυση της εξέγερσης του Ιουλίου έδωσε στους Δεξιούς πολιτευόμενους, τους μετριοπαθείς σοσιαλδημοκράτες και τον επιχειρηματικό κόσμο μιαν ανάσα αισιοδοξίας, χωρίς ασφαλώς να είναι εντελώς πεπεισμένοι ότι τα χειρότερα πέρασαν. Οι αξιωματικοί και ορισμένοι αστοί, οι οποίοι δεν έτρεφαν ιδιαίτερη εμπιστοσύνη προς τον πρωθυπουργό και αμφέβαλλαν για τις ικανότητές του να στηρίξει την ασφάλεια και την τάξη, αναζητούσαν ένα σημαντικό και αναγνωρισμένο πρόσωπο κοινής αποδοχής, προκειμένου να τεθεί επικεφαλής της εκστρατείας κατά του μπολσεβικισμού. Για τους περισσότερους, ο καταλληλότερος για αυτήν την αποστολή ήταν ο 47χρονος τότε αρχιστράτηγος των Ενόπλων Δυνάμεων (της Προσωρινής Κυβέρνησης) Λαβρ Γκεόργκιεβιτς Κορνίλοβ.

Ο Κορνίλοβ, γνήσιος Κοζάκος από το Καζακστάν, υπήρξε από τους φανατικότερους αντιπάλους του Λένιν, τον οποίο κατηγορούσε ως κατάσκοπο των Γερμανών. Ανήλθε από τον βαθμό του απλού στρατιώτη σε αυτόν του στρατηγού εξαιτίας της αξίας του στο πεδίο της μάχης και τις αρετές του στην διοίκηση μεγάλων σχηματισμών, προσόντα στα οποία όφειλε τον θαυμασμό που οι διοικούμενοι από αυτόν εξέφραζαν ανεπιφύλακτα.

Τον Μάρτιο του 1917 διορίστηκε ως διοικητής της Στρατιωτικής Περιφέρειας του Πετρογκράντ, πόστο από το οποίο ουδέποτε έπαψε να ασκεί δριμεία κριτική εναντίον του παρατηθέντος τσάρου. Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, κατά την τελευταία επίθεση των Ρώσων στηνπεριοχή της Γαλικίας, ο Κορνίλοβ αναδείχθηκε ως ο μόνος επιτυχημένος διοικητής του μετώπου εντός της συνολικά αποτυχημένης ρωσικής επίθεσης κατά των Γερμανών, ώστε τον επόμενο μήνα διορίστηκε ως ανώτατος διοικητής των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας. Από την θέση αυτή συνέχισε να υποστηρίζει την άποψη (την οποία, άλλωστε, πάμπολλοι Ρώσοι συμμερίζονταν) ότι η εξέγερση των Μπολσεβίκων θα επέφερε αποσυντονισμό της κεντρικής διοίκησης και γενική παραλυσία στην χώρα, ώστε έκδηλος ήταν πλέον ο φόβος της νίκης των Κεντρικών Δυνάμεων. Ακόμη, διατεινόταν ότι "ο Λένιν και οι Γερμανοί κατάσκοποί του θα έπρεπε να κρεμαστούν"!

Στις 14 Αυγούστου, κατόπιν πρόσκλησης του ίδιου του Κερένσκι, ο Κορνίλοβ ανέλαβε από το βήμα της βουλής να ενημερώσει τους βουλευτές για την κατάσταση που επικρατούσε τόσο στο μέτωπο όσο και στο εσωτερικό της χώρας. Επεσήμανε ότι ο εχθρός βρισκόταν προ των πυλών της Ρίγκα (πρωτεύουσας της Λετονίας) και ο Ρωσικός Στρατός ένα βήμα πριν από την οριστική διάλυση. Η αποκατάσταση της τάξης ήταν παραπάνω από επιβεβλημένη προκειμένου να σωθεί το έθνος από βέβαιη καταστροφή.

Αν και όλοι θορυβήθησαν με την ωμή αυτή παράθεση της πραγματικότητας, ο Κερένσκι, όταν αργότερα εκείνη την ίδια μέρα πληροφορήθηκε πως ο στρατηγός Κορνίλοβ (παρερμηνεύοντας ίσως τις εξελίξεις) ανέπτυξε την πρωτοβουλία να διατάξει το ΙΙΙ Σώμα Στρατού να βαδίσει προς το Πετρογκράντ, θεώρησε την κίνησή του αυτή ως στοχεύουσα προς την ανατροπή της νόμιμης κυβέρνησης και αποσκοπούσα στην επιβολή ενός είδους στρατιωτικής δικτατορίας.

Ο πρωθυπουργός συνομίλησε τηλεφωνικά με τον στρατηγό και πράγματι από την συνδιάλεξη δεν προέκυπτε ότι ο Κορνίλοβ είχε τέτοιους σκοπούς -αντίθετα, μάλιστα, σκόπευε να θέσει τις ένοπλες δυνάμεις του υπό τις διαταγές της κυβέρνησης του Κερένσκι για την προάσπιση της πρωτεύουσας από τον κλοιό των Μπολσεβίκων. Αλλά ο πρωθυπουργός, που υποπτευόταν τους πάντες και ένιωθε ανασφαλής στην θέση του, απέκρυψε σκόπιμα την αλήθεια και στις 9 Σεπτεμβρίου προχώρησε στην απαλλαγή του στρατηγού από τα καθήκοντά του, αναλαμβάνοντας ο ίδιος την ανώτατη ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο στρατηγός Λαβρ Γκεόργκιεβιτς Κορνίλοβ χαιρετά τα πλήθη της Μόσχας προσερχόμενος

σε σύγκληση συμβουλίου της Προσωρινής Κυβέρνησης (12-15 Αυγούστου 1917).

Ο Κορνίλοβ και πάλι δεν αξιολόγησε σωστά τα βαθύτερα κίνητρα αυτής της ενέργειας, συμπέρανε αυθαίρετα ότι ο Κερένσκι είχε πέσει θύμα πολιτικού εκβιασμού από τους επαναστάτες και συνέχισε την κινητοποίησή του, αλλά η πλειοψηφία των ανδρών του αρνήθηκε να τον υπακούσει. Τελικά, ο ίδιος συνελήφθη και φυλακίστηκε σε ένα μοναστήρι στο Μπίχοβ -μια πόλη της Δυτικής Λευκορωσίας, κοντά στον ποταμό Δνείπερο, περίπου44 χλμ από το Μογκίλεβ. Όμως, οι φύλακες ήταν ένθερμοι οπαδοί του, ώστε με την ανοχή τους κατάφερε να δραπετεύσει προς την περιοχή του Ντον.

Στο μεταξύ, η θέση του αρχιστρατήγου προσφέρθηκε στον στρατηγό Αλεξάντρ Λουκόμσκι, ο οποίος την αρνήθηκε, όπως έπραξαν στην συνέχεια και οι στρατηγοί Αντόν Iβάνοβιτς Ντενίκιν και Σεργκέι Κλεμπόβσκι, δείχνοντας έτσι έμπρακτα την διαμαρτυρία τους για την μεταχείριση του Κορνίλοβ. Και οι τρεις τους είχαν ανάλογη τύχη, αφού ετέθησαν σε περιορισμό. Μετά από συνεχείς πιέσεις, προκειμένου να δοθεί ένα κάποιο διέξοδο, την θέση του αρχιστράτηγου κατέλαβε ο αρχηγός του αυτοκρατορικού επιτελείου, στρατηγός Μιχαήλ Βασίλιεβιτς Αλεξέεβ.

Στο Νοβοτσιερκάσκ, μια πόλη κοντά στο Ροστόβ, που εθεωρείτο πρωτεύουσα των Κοζάκων του Ντον, σε συνεργασία με τον στρατηγό Μιχαήλ Βασίλιεβιτς Αλεξέεβ, οργάνωσε εθελοντικό στρατό και στράφηκε κατά των Μπολσεβίκων. Η αποφασιστική μάχη δόθηκε τον Απρίλιο του 1918, στο Γιεκατερίνονταρ (μετέπειτα γνωστό ως Κρασνοντάρ), κοντά στον ποταμό Κουμπάν, όταν ένα βλήμα έσκασε στο στρατηγείο του και τον σκότωσε. Οι άνδρες του τον έθαψαν σε παρακείμενο χωριό, αλλά μετά από την επικράτηση του Κόκκινου Στρατού οι Μπολσεβίκοι ξέθαψαν και περιέφεραν το πτώμα του σε μια προσπάθεια να ατιμάσουν και να γελοιοποιήσουν την μνήμη του γενναίου στρατηγού στα μάτια του κόσμου.

Εξ αποστάσεως

Η ηρεμία που επήλθε μετά από την καταστολή της εξέγερσης του Ιουλίου (1917) ήταν εύθραυστη και επιφανειακή. Στην πραγματικότητα ολόκληρος ο κορμός της χώρας "έβραζε" από επαναστατικό μένος και η κρατική λειτουργία κλυδωνιζόταν επικίνδυνα: οι εργάτες αρνούνταν να εργασθούν, οι στρατιώτες του μετώπου να πολεμήσουν και οι αγρότες να σκύψουν στην γη τους.

Τον Αύγουστο, όταν κυκλοφόρησαν φήμες για νέο πραξικόπημα των Μπολσεβίκων, υπό την καθοδήγηση πάντα του Λένιν, ο Κερένσκι διέπραξε το μοιραίο σφάλμα: προκειμένου να αντιμετωπίσει τον στρατηγό Κορνίλοβ, στηρίχτηκε στην Κόκκινη Φρουρά, η οποία μετά τα γεγονότα του Ιουλίου όχι μόνο δεν είχε αφοπλισθεί, αλλά είχε περαιτέρω εξοπλιστεί. Αυτό ήταν για τον Λένιν δώρο... εξ ουρανού. Οι Μπολσεβίκοι μπορούσαν και πάλι να αναλάβουν δράση -με τις "ευλογίες" της Προσωρινής Κυβέρνησης αυτή την φορά. Οι ηγέτες τους αποφυλακίστηκαν με καταβολή χρηματικής εγγύησης -οι Τρότσκι και Κάμενιεβ από τους πρώτους, στις 4 Σεπτεμβρίου. Ο Τρότσκι, μάλιστα, κατά τα τέλη του μήνα εξελέγη πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής των Σοβιέτ, όπου για πρώτη φορά οι Μπολσεβίκοι απολάμβαναν την πλειοψηφία. Η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος βρέθηκε για άλλη μια φορά στο επίκεντρο των γεγονότων, αλλά ο ίδιος ο Λένμιν συνέχισε να κρύβεται στην γειτονική Φινλανδία. Από μακριά μπορούσε να ελέγχει καλύτερα την κατάσταση, και με δύο του επιστολές (12 και 14 Σεπτεμβρίου) σηματοδότησε την "εξέγερση του προλεταριάτου".

Ο Τρότσκι μελετούσε πολλές ώρες καθημερινά, φροντίζοντας για την ενημέρωσή του όχι μόνο
μέσω εγχώριων εφημερίδων και εντύπων, αλλά και του εξωτερικού. Γεννημένος στο χωριό
Γιάνοβκα της Ουκρανίας, από τον άξεστο αγρότη Νταβίντ Λεοντίγιεβιτς Μπρόνσταϊν (εβραϊκής
καταγωγής) και την Άννα, γρήγορα έδειξε την κλίση του στο διάβασμα. Επίσης, από νεαρή ηλικία
αναδείχθηκε η ανήσυχη ιδιοσυγκρασία του. Αρχικά εντάχθηκε στους Ναρόντνικους και κατόπιν
ακολούθησε τον Λένιν. Χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο "Λβοβ" έγραφε και τύπωνε επαναστατικές
προκυρήξεις, τις οποίες κατόπιν διαμοίραζε στον εργατόκοσμο και τον φοιτητόκοσμο. Μετά από
τον θάνατο του Λένιν διαφώνησε με τον Στάλιν και εξορίστηκε. Απόπειρες δολοφονίας του
διενεργήθηκαν κατ' επανάληψη, σκηνοθετημένες ασφαλώς από τον Στάλιν. Οι πράκτορές του
τον αναζητούσαν απεγνωσμένα σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Κάποτε, στο Μεξικό, το σπίτι του
κυριολεκτικά γαζώθηκε από σφοδρούς πολυβολισμούς, ωστόσο ο ίδιος διασώθηκε. Τελικά, στις
20 Αυγούστου 1940, δολοφονήθηκε με τσεκούρι. Δράστης ήταν ο Ισπανός κομμουνιστής Ραμόν
Μερκάντερ, ο οποίος είχε καταφέρει να κερδίσει την εμπιστοσύνη του προσωπικού που εργαζόταν
στο σπίτι του Τρότσκι. Η Σοβιετική Ένωση αρνήθηκε οποιαδήποτε συμμετοχή και ευθύνη για την
δολοφονία, ο δε δράστης καταδικάστηκε σε 20ετή κάθειρξη.

Στο μεταξύ, η κατάσταση στο μέτωπο εξελισσόταν εντελώς δυσμενώς για τους Ρώσους. Με όλη αυτή την απίθανη συγκυρία των τελευταίων μηνών, οι Γερμανοί είχαν αναθαρρήσει. Από στιγμή σε στιγμή οι κάτοικοι της πρωτεύουσας ανέμεναν μια απευθείας επίθεση του εχθρού. Ο λαός ξεσηκώθηκε, βγήκε στους δρόμους, άρχισε να ληστεύει καταστήματα και αρχοντικά. Ο Κερένσκι ετοιμαζόταν να διατάξει την εκκένωση της πρωτεύουσας, όταν το έξαλλο πλήθος παραβίασε τις πύλες των ανακτόρων των πριγκίπων Αλεξάντρ Μιχαήλοβιτς και Αντρέι Βλαντιμίροβιτς και άρχισε να αρπάζει τα αυτοκρατορικά κειμήλια. Οι καταστροφές και οι λεηλασίες που διαπράχθηκαν υπήρξαν πρωτοφανείς. Το ίδιο συνέβη και στο ανάκτορο Αλεξαντρόφσκι. Ήταν η μέρα που ο Στάλιν διάβαζε στα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής το πρώτο γράμμα του αρχηγού από την Φινλανδία, με το οποίο καλούσε τους επαναστάτες να καταλάβουν το Πετρογκράντ και την Μόσχα. Με τον Τρότσκι στην ηγεσία του Σοβιέτ της πρωτεύουσας, οι Μπολσεβίκοι έγιναν πια ασυγκράτητοι.

Ήταν πράγματι παράξενο που η Προσωρινή Κυβέρνηση δεν έλαβε εγκαίρως τα απαραίτητα εκείνα μέτρα για να συγκρατηθεί η κατάσταση. Οι Κοκκινοφρουροί άρχισαν τις συγκρούσεις με τους κυβερνητικούς στρατιώτες στις 9 Οκτωβρίου. Την επομένη πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση όλων των ηγετικών στελεχών της επανάστασης.

Ο Λένιν, έχοντας καταφθάσει κρυφά στο Πετρογκράντ, εμφανίστηκε ξυρισμένος ώστε να μην τον αναγνωρίζουν εύκολα και πρότεινε ανεπιφύλακτα την ένοπλη αναμέτρηση με τις δυνάμεις της αντίδρασης. Αλλά οι Ζινόβιεβ και Κάμενιεβ δείλιασαν, έχοντας κατά νου τα φοβερά συμβάντα του Ιουλίου. Ο Λένιν δεν δίστασε να απαιτήσει από την Κεντρική Επιτροπή την διαγραφή τους, με τον Τρότσκι να υπερθεματίζει.

Ο Στάλιν, ωστόσο, εμφανίστηκε διαλλακτικότερος: αρκετό ήταν να μετανοήσουν. Όταν μάλιστα μαθεύτηκε πως η άποψή του δεν εισακούστηκε, ο Στάλιν υπέβαλε την παραίτησή του από την εφημερίδα Πράβντα (που εκείνη την περίοδο κυκλοφορούσε ως "Εργατική Πορεία", εξαιτίας της απαγόρευσης που της είχε επιβληθεί). Αλλά η παραίτησή του δεν έγινε δεκτή. Το κίνημα χρειαζόταν τις πολύτιμες υπηρεσίες του ενόψει της αναμενόμενης ένοπλης αναμέτρησης.

Όλοι στους δρόμους, με το όπλο στους ώμους!
Τα λαϊκά δικαιώματα κατακτώνται, δεν χαρίζονται...

Με το πρόσχημα του κινδύνου των Γερμανών αλλά και των Κοζάκων του Κορνίλοβ, το Σοβιέτ του Πετρογκράντ σχημάτισε στις 16 Οκτωβρίου το Στρατιωτικό Επαναστατικό Συμβούλιο, με πραγματικό στόχο τον συντονισμό της ένοπλης αντιπαράθεσης με τις κυβερνητικές δυνάμεις και την κατάκτηση στην συνέχεια της καθολικής εξουσίας. Ο Κερένσκι ασφαλώς κήρυξε την επιτροπή αυτή εκτός νόμου, αλλά ήταν ήδη πολύ αργά. Το στρατηγείο των επαναστατών εγκαταστάθηκε στο Κολέγιο (Ινστιτούτο) Σμόλνι, στο κέντρο της πρωτεύουσας, το οποίο γέμισε από ναύτες και στρατιώτες και εξοπλίστηκε με πολυβόλα και βαρέα πυροβόλα.

Στο κέντρο της πόλης, αρκετοί ήταν οι ανυποψίαστοι πολίτες που ακολουθούσαν αμέριμνοι το καθημερινό τους πρόγραμμα. Κομψευόμενοι κύριοι και κυρίες της λεγόμενης "υψηλής κοινωνίας", αριστοκράτες, αξιωματικοί και καλλιτέχνες, έπαιρναν την βόλτα τους στις αλέες και τα πάρκα της πρωτεύουσας, ενώ οι βραδιές κυλούσαν ευχάριστα με θεατρικές παραστάσεις και μπαλέτα. Στο θέατρο Μαρίνσκι, λόγου χάρη, εμφανιζόταν εκείνη την περίοδο η διάσημη χορεύτρια Καρσαβίνα με τα μπαλέτα "Κίροβ", ενώ το θέατρο Αλεξαντρίνσκι παρουσίαζε την όπερα "Ιβάν ο Τρομερός" του Μέγιερχολντ.

Μπολσεβίκοι βαδίζουν στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας (1917)

Στις 24 Οκτωβρίου, ανήμερα της έκρηξης της επανάστασης, συγκλήθηκε στο Σμόλνι έκτακτη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος. Όλοι οι ηγέτες των Μπολσεβίκων έδωσαν το παρών, ακόμη και οι "αιρετικοί" Ζινόβιεβ και Κάμενιεβ -εκτός βέβαια από αυτούς που βρίσκονταν στην καθοδήγηση του εξαγριωμένου όχλου. Τις εργασίες και τις ομιλίες των συνέδρων διέκοπταν οι ένστολοι που μετέφεραν μηνύματα σχετικά με τις κινήσεις των κυβερνητικών, οδηγίες και εντολές προς αυτούς που κατείχαν θέσεις στους δρόμους της πόλης, διαταγές της τελευταίας στιγμής κ.λπ.

Κάποια στιγμή έφθασαν τα ευχάριστα νέα, ότι η φρουρά του Πετροπαύλοφσκ είχε προσχωρήσει πάνοπλη στην επανάσταση -έργο ασφαλώς της ρητορικής δεινότητας του Τρότσκι. Άλλοτε, οι ειδήσεις δεν ήταν και τόσο ενθαρρυντικές: ο πρωθυπουργός είχε ανακαλέσει στρατεύματα του μετώπου (κάποιες φιλοκυβερνητικές μονάδες) προς ενίσχυση της φρουράς του Πετρογκράντ.

Στρατιώτες συμπαθούντες τους Μπολσεβίκους, με πανό τα οποία φέρουν μαρξιστικά
συνθήματα. Οι επαναστάτες βρήκαν στις τάξεις των (πρώην) τσαρικών Ενόπλων
Δυνάμεων μια αρκετά ενθουσιώδη μάζα οπαδών, οι οποίοι κάθε άλλο παρά πρόθυμοι
ήταν να πολεμήσουν τους Γερμανούς στην παγωνιά του χειμώνα.

Είναι γεγονός ότι, από εκείνη την κρίσιμη κομματική συνεδρίαση, δύο σημαίνοντα πρόσωπα απουσίαζαν: επρόκειτο για τους Λένιν και Στάλιν. Ο τελευταίος έγραφε, στο γραφείο του στην Εργατική Πορεία (Πράβντα), μια ανοικτή επιστολή προς τους προλετάριους όλης της χώρας, με την οποία τους καλούσε να συμμετάσχουν στην "ειρηνική" επανάσταση. Μόνο η ενότητα του λαού και η σταθερότητα κατά την διεκδίκηση των δικαιωμάτων του μπορούσαν να εξασφαλίσουν την επιτυχία της. Η επιστολή δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα αυθημερόν, προκαλώντας την άμεση επέμβαση των κυβερνητικών δυνάμεων. Η εφημερίδα παρέμεινε "κλειστή" για λίγες ώρες, ωστόσο όλα διευθετήθηκαν χάρη στην ηπιότητα και την ευστοχία των χειρισμών του Στάλιν.

Ο Λένιν, πάλι, απουσίαζε γιατί απλώς κρυβόταν σε κάποιο διαμέρισμα της πρωτεύουσας, για λόγους ασφαλείας. Με την προσεκτική φροντίδα του ίδιου του Στάλιν είχαν προβλεφθεί ακόμη και τρόποι διαφυγής του "αρχηγού" προς την Φινλανδία. Αυτός ήταν ο πραγματικός λόγος της απουσίας του ηγέτη των Μπολσεβίκων από το σημείο όπου χρυπούσε η καρδιά της επανάστασης εκείνες τις ιστορικές στιγμές: η προστασία του "μεγάλου αφεντικού".

Ουσιαστικά, η επανάσταση είχε εναποτεθεί στις πλάτες του Τρότσκι.

Συνέλευση του Σοβιέτ Πετρογκράντ, λίγε ημέρες πριν

από το ξέσπασμα της επανάστασης

Ο Λένιν δεν τόλμησε να ματαιώσει τις εκλογές για Κοινοβούλιο, οι οποίες είχαν
προγραμματισθεί πολύ πριν από την εξέγερση. Στις εκλογές εκείνες οι Μπολσεβίκοι
έλαβαν μόνο το 24% των ψήφων, ενώ οι βασικοί τους ανταγωνιστές, οι Σοσιαλιστές,
έλαβαν περίπου το 40% αυτών. Η πρώτη και μοναδική συνέλευση διακόπηκε από
την επέμβαση ναυτών προσκείμενων στους Μπολσεβίκους.

Η μεγάλη των Μπολσεβίκων επανάσταση

Τα χαράματα της 24ης Οκτωβρίου οι Μπολσεβίκοι κινήθηκαν εναντίον κομβικών σημείων της πόλης (δημόσιες υπηρεσίες, κρατικά κτίρια, συγκοινωνιακούς κόμβους και γέφυρες στον ποταμό Νέβα), χωρίς μάλιστα να υποστούν απώλειες. Ο αιφνηδιασμός υπήρξε σχεδόν πλήρης. Ο πρωθυπουργός Κερένσκι επικοινώνησε πανικόβλητος με τον στρατιωτικό διοικητή της περιοχής, συνταγματάρχη Πολκόβνικοβ (ο οποίος είχε ήδη προειδοποιήσει σε αυστηρό τόνο την κυβέρνηση για τις ύποπτες κινήσεις των Μπολσεβίκων), διατάζοντάς τον να επανακαταλάβει τα σημεία που ήλεγχαν οι επαναστάτες.

Όταν έγινε κατανοητό πως αυτό δεν ήταν σε θέση να το κατορθώσει ο Πολκόβνικοβ με τις δυνάμεις που διέθετε (ή επειδή ο ίδιος επιθυμούσε να κρατήσει μια ουδέτερη στάση), ο Κερένσκι μετέβη αυτοπροσώπως στην Γκατσίνα (όπου διατηρούσε την έδρα του το 3ο Σύνταγμα Ιππικού των Κοζάκων), προκειμένου να οργανώσει μια δύναμη αποτελούμενη από πιστά στην κυβέρνηση στρατεύματα και να βαδίσει κατά των επαναστατών στο Πετρογκράντ. Ο πολύτιμος χρόνος περνούσε σε όφελος των Μπολσεβίκων, που κρατούσαν πλέον υπό τον έλεγχό τους όλα τα κυβερνητικά κτίρια, πλην των Χειμερινών Ανακτόρων.

Διανομή εφημερίδων από Μπολσεβίκους, λίγο μετά
από την έκρηξη της επανάστασης

Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας (24/10) ο Στάλιν εμφανίστηκε στο Κολέγιο του Σμόλνι, στο πλευρό του Τρότσκι, για να διαβεβαιώσει τους ανήσυχους: "Στόχος της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής είναι η τήρηση της τάξης, όχι η επανάσταση!" Αυτή η δήλωση προσωρινά καθησύχασε τους αντιπροσώπους του Β΄ Πανρωσικού Συνεδρίου των Σοβιέτ, που θα άρχισε τις εργασίες του την επόμενη μέρα. Και το βράδυ, μέσα στην χώδη ατμόσφαιρα των ατέρμονων διαβουλεύσεων, εμφανίστηκε επιτέλους ο Λένιν με σκούρα γυαλιά. Είχε, μάλιστα, περασμένο στο πρόσωπό του ένα μαντήλι, προσποιούμενος ότι έχει... πονόδοντο! Μέτρα ασφαλείας; Σαφέστατα! Όλα μπορούσαν να ανατραπούν από στιγμή σε στιγμή -κι ας έφθαναν τα καλά νέα για την τύχη της επανάστασης από κάθε γωνιά της επικράτειας. Μόνο στους έμπιστους Τρότσκι, Ζινόβιεβ και Κάμενιεβ παρουσιαζόταν ακάλυπτος -και φυσικά στον Στάλιν, τον προσωπικό του σωματοφύλακα...

Η παθητικότητα της κυβέρνησης Κερένσκι ώθησε τον Λένιν να συγκαλέσει εκείνο το βράδυ συνέλευση της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος. Τα νέα για την επιτυχία της επανάστασης κατέφθαναν σαν χείμαρρος. Η άφιξη του Στάλιν στο Σμόλνι αναπτέρωσε τον γενικότερο ενθουσιασμό που επικρατούσε στα πνιγμένα από τους καπνούς δωμάτια του κολεγίου, και οι Μπολσεβίκοι ξεσπάθωσαν: παρά το ότι -τυπικά- εξακολουθούσε να υφίσταται η Προσωρινή Κυβέρνηση του Κερένσκι, με έδρα το Χειμερινό Παλάτι, ενέκριναν την πρόταση του Λένιν για σχηματισμό μπολσεβίκικης κυβέρνησης! Ο Τρότσκι πρότεινε οι νέοι υπουργοί να ονομαστούν "Λαϊκοί Κομισάριοι", αλλά αρνήθηκε για τον εαυτό του την προεδρία της νέας κυβέρνησης: η πρωθυπουργία ταίριαζε περισσότερο στο εκρηκτικό ταμπεραμέντο του Λένιν, ενώ ο ίδιος έδειχνε ικανοποιημένος με το Υπουργείο (Κομισαριάτο) των Εξωτερικών. Ο Στάλιν ανέλαβε το Υπουργείο για τις Εθνότητες.

Ο Λένιν με την εφημερίδα Πράβντα (Αλήθεια) ανά χείρας.

Ο Τρότσκι υπήρξε ο κατ' εξοχήν θεωρητικός
της επανάστασης, ο Λένιν η ψυχή της.

(από αριστερά): Ιωσήφ Στάλιν, Λένιν, Μιχαήλ Καλίνιν. Ο Μιχαήλ Ιβάνοβιτς Καλίνιν
γεννήθηκε από γονείς αγρότες στο χωριό Βερκχνίγιαγια Τρόιτσα, τον Νοέμβριο του 1875.
Το 1889 ήρθε στην Αγία Πετρούπολη, ως υπηρέτης ενός πλουσίου αστού. Το 1895 έγινε
σιδεράς και τρία χρόνια αργότερα εντάχθηκε στο Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό
Κόμμα. Το 1906 νυμφεύθηκε την Εσθονή Αικατερίνη Ιβάνοβνα Λόρμπεργκ, η οποία
συνελήφθη το 1938 με διαταγή του Στάλιν προκειμένου να ομολογήσει τα όσα γνώριζε
σχετικά με τις συνωμοσίες του Τρότσκι εναντίον του. Στάλθηκε σε στρατόπεδο
συγκέντρωσης και απελευθερώθηκε το 1945, λίγες ημέρες πριν να πεθάνει ο σύζυγός της.
Ο Καλίνιν υπήρξε τακτικό μέλος του Πολίτ Μπιρό από το 1925 μέχρι το 1946. Από τον
Μάρτιο του 1919 μέχρι το 1938 ήταν πρόεδρος του Εκτελεστικού Γραφείου των Σοβιέτ
όλης της Ρωσίας. Στην διάρκεια των μεγάλων σταλινικών εκκαθαρίσεων διατήρησε ήπια
στάση και χαμηλό προφίλ, ωστόσο η αστυνομία του Στάλιν (ΝΚVD) πάντα είχε τα μάτια
της καρφωμένα πάνω του. Πέθανε στις 3 Ιουνίου 1946 στην Μόσχα, και κηδεύτηκε με
μεγάλες τιμές (δημοσία δαπάνη) στην Νεκρόπολη -στα τείχη του Κρεμλίνου.

Το μεσημέρι της επομένης, 25 Οκτωβρίου, στην μεγάλη σάλα των εκδηλώσεων του Κολεγίου Σμόλνι άρχισε η έκτακτη συνέλευση του Σοβιέτ του Πετρογκράντ, όπου ο Τρότσκι ανήγγειλε την κατάργηση της Προσωρινής Κυβέρνησης. Καστόπιν πήρε τον λόγο ο Λένιν, για να εκθειάσει την υπέρλαμπρη νίκητου προλεταριάτου. Εμφανίστηκε με περούκα και παραπλανητικό μακιγιάζ -η κατάσταση ακόμη κρινόταν ως "ρευστή". Και στις 22.40, μετά από αλλεπάλληλες αναβολές, ξεκίνησε το Πανρωσικό Συνέδριο. Οι διαβουλεύσεις κράτησαν σχεδόν όλη την νύχτα.

Έξω η πόλη συγκλονιζόταν από το πολύβουο πλήθος. Εργάτες και στρατιώτες είχαν αποκόψει από νωρίς το απόγευμα όλους τους δρόμους που οδηγούσαν στο ανάκτορο, όπου ο Κερένσκι και κάποια μέλη της κυβέρνησής του είχαν βρει καταφύγιο με μοναδική προστασία λίγους Ευέλπιδες αξιωματικούς κι ένα τάγμα γυναικών. Οι σιδηροδρομικοί σταθμοί, τα ταχυδρομεία, το τηλεγραφείο, η κρατική τράπεζα και τα περισσότερα υπουργεία βρίσκονταν πλέον στον έλεγχο των επαναστατών, που στις 6.30 το απόγευμα επέδωσαν τελεσίγραφο στους κυβερνητικούς που βρίσκονταν εντός των Χειμερινών Ανακτόρων να παραδοθούν μέσα σε 20 λεπτά και να αποχωρήσουν. Η πρόταση δεν έγινε αποδεκτή και στις 9.00 το βράδυ το καταδρομικό "Ωρόρα" έστρεψε τα κανόνια του κατά των ανακτόρων.

Στις 9.40 το βράδυ οι Μπολσεβίκοι αποτόλμησαν έφοδο στα Χειμερινά Ανάκτορα. Στις 2.00 τα χαράματα της επομένης, όλα είχαν τελειώσει. Και με καθυστέρηση μιας ώρας έφθασε στο Σμόλνι η είδηση ότι οι έγκλειστοι του Χειμερινού Παλατιού συνελήφθησαν. Τότε κι ο Λένιν πέταξε επιτέλους την γελοία περούκα και απαλλάχθηκε από το παραπλανητικό μακιγιάζ.

Αναπαράσταση της επίθεσης στο Χειμερινό Παλάτι, κατά την τρίτη επέτειο της
επανάστασης. Στην πραγματικότητα, η επίθεση του Οκτωβρίου του 1917 συνέβη
την νύχτα -κι ασφαλώς χωρίς την παρουσία... καμερών!

Η παρέλαση των νικητών επαναστατών μπροστά από το
Χειμερινό Παλάτι - το σύμβολο του τσαρισμού

Την κατάληψη του παλατιού ακολούθησε σωστό πανδαιμόνιο. Οι επαναστάτες άρπαζαν ό,τι έβρισκαν: ασημικά, κεινήλια, κρέατα και κρασιά, κοσμήματα και ζωγραφικούς πίνακες, ακόμη και έπιπλα. Όσα δεν μπορούσαν να τα μεταφέρουν, απλώς τα κατέστρεφαν. Τα υπόλοιπα φορτώνονταν σε καμιόνια ή παραχώνονταν σε τσουβάλια και χάνονταν στο σκοτάδι μαζί με τους νέους κατόχους τους. Το ίδιο και οι συλληφθέντες υπουργοί, οι οποίοι μεταφέρθηκαν κατευθείαν στις φυλακές Πετροπαύλοφσκ. Οι γυναίκες του τάγματος σώθηκαν τελευταία στιγμή, για να συλληφθούν αργότερα μέσα στα σπίτια τους από μεθυσμένους στρατιώτες -αν βέβαια ήταν από τις τυχερές, που μετά από τον βιασμό τους δεν τις εκπαραθύρωναν!

Τον Μάιο του 1917, με την υποστήριξη της Προσωρινής Κυβέρνησης, δημιουργήθηκε
ένα Τάγμα Γυναικών (αριθμούσε περί τις 2.000 γυναίκες), που αργότερα αντιτάχθηκε
στους Μπολσεβίκους. Κατά την διάρκεια των ενόπλων συγκρούσεων του "ματωμένου
Οκτώβρη" το τάγμα αυτό υπερασπίστηκε -μεταξύ άλλων- και τα Χειμερινά Ανάκτορα.

Το συγκεκριμένο τάγμα διαλύθηκε έναν μήνα αργότερα. Τα μέλη του, όλες εθελόντριες,
διακρίνονταν για τον φανατισμό και την μαχητικότητά τους.

Πορτραίτα του τσάρου Νικολάου Β΄ και των προπατόρων του
ριγμένα από τους τοίχους, έτοιμα προς καταστροφή.

Το νέο "αφεντικό": Ο Λένιν, συνοδευόμενος από τους στρατιωτικούς

διοικητές του, βαδίζει στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας

Καθώς το πρώτο χλωμό φως του φθινοπωρινού ήλιου προσπαθούσε να διαπεράσει την πρωινή ομίχλη και να τρυπώσει στις αίθουσες του Σμόλνι, οι συζητήσεις έλαβαν τέλος και οι ηγέτες αποτραβήχθηκαν στις γωνιές τους εξαντλημένοι. Η επανάσταση, βεβαίως, δεν είχε τελειώσει. Ο Λένιν, αποστασιοποιημένος από όλον αυτόν τον ενθουσιασμό και το παραλήρημα, ήταν ο μόνος που διέθετε διορατικότητα ικανή να αντιληφθεί πως δεν ήταν δυνατόν οι 240 χιλιάδες των Μπολσεβίκων να επιβληθούν έτσι εύκολα στα 175 εκατομμύρια των Ρώσων. Σύντομα, θα εκδηλωνόταν η αντίδραση. Μια αντίδραση, που θα οδηγούσε σε έναν από τους πλέον αιματηρούς εμφυλίους όλων των εποχών.

ΤΕΛΟΣ Α΄ ΜΕΡΟΥΣ

(συνεχίζεται)

TIGER I KAI T-34: Σύγκρουση γιγάντων

2009-08-16T09:59:00.015+03:00

Οι γερμανικοί “Τίγρεις” εναντίον των “Ερυθρών Μονομάχων”

Στις 20 Απριλίου 1942, ανήμερα των 53ων γενεθλίων του Φύρερ, η κίνηση στην "Φωλιά του Λύκου" στο Ράστενμπουργκ της Ανατολικής Πρωσίας ήταν ασυνήθιστη. Το ίδιο ασυνήθιστο ήταν το δώρο που οι εταιρίες Henschel και Porsche επεφύλασσαν στον εκστασιασμένο δικτάτορα: ένα βαρύ άρμα μάχης, τις προδιαγραφές του οποίου το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων (OKW) μόλις πριν έξι μήνες είχε καθορίσεις επακριβώς, και που έμελλε να μείνει στην Ιστορία με το θρυλικό όνομα Tiger I.

Παρασυρμένος από το γενικότερο κλίμα ενθουσιασμού που η εμφάνιση του ατσάλινου γίγαντα προκάλεσε σε όλους ανεξαιρέτως τους παρευρισκόμενους (ανώτατοι κομματικοί και στρατιωτικοί παράγοντες, τεχνικοί οπλικών συστημάτων κ.ά.), ο Χίτλερ κυριεύθηκε από υπεραισιοδοξία. Ήταν άραγε η στιγμή της δικαίωσης των προσδοκιών του ή μια ακόμη παραίσθηση σαν κι αυτές, που τροφοδοτούνταν από την ακόρεστη δίψα του για την τελική νίκη και τον κρατούσαν δέσμιο σε όλη την διάρκεια του πολέμου;

Τέλη 1943, Zhytomyr Ουκρανίας: το Tiger S33 του Λόχου Bαρέων Αρμάτων του 2ου Συντάγματος της Μεραρχίας Γρεναδιέρων Panzer "Das Reich" ενώ διέρχεται από δασωμένη περιοχή κοντά στο Berditchev, ακολουθούμενο από το S13.

Το Tiger εμφανίστηκε ακριβώς την περίοδο που η προέλαση της Wehrmacht προς τα ανατολικά (Drang nach Osten), παρά τις πρωτοφανείς μέχρι τότε νίκες της, φαινόταν να αντιμετωπίζει προβλήματα. Μετά το πρώτο σοκ από την εκρηκτική πορεία της επιχείρησης Μπαρμπαρόσα, οι Σοβιετικοί είχαν καταφέρει να ανακόψουν την ορμή των γερμανικών τεθωρακισμένων, να ανασυγκροτηθούν και συχνά να απειλήσουν τις προκεχωρημένες θέσεις των εισβολέων. Όταν στα ανώτατα κλιμάκια του OKW άρχισαν να καταφτάνουν από τα επιτελεία των ομάδων στρατιών αναφορές σχετικά με την επιτυχή δράση ενός πρωτόγνωρου ρωσικού άρματος με επικλινή εμπρόσθια θωράκιση και αξιοζήλευτη ικανότητα ελιγμών στο πεδίο της μάχης, πολύ λίγοι έδωσαν την πρέπουσα σημασία.

Μουσείο Τεθωρακισμένων, στην πόλη Parola της Φινλανδίας (110 χλμ. βόρεια από το Ελσίνκι): άποψη του 12κύλινδρου πετρελαιοκινητήρα W-2/34 του T-34.

Ωστόσο, οι διοικητές της πρώτης γραμμής συνέχισαν να ενημερώνουν τους αρμόδιους, με πρώτο τον στρατηγό Γκουντέριαν (Heinz Guderian), που ήδη από τα τέλη του 1941 επέμενε ότι το συγκεκριμένο αυτό άρμα των Ρώσων έσπερνε πανικό στους άνδρες του και καταβαράθρωνε το ηθικό τους. Στο ημερολόγιο του στρατηγού Γιοντλ (Alfred Jodl), υπεύθυνου για τον σχεδιασμό των επιχειρήσεων του OKW, αντανακλάται η έκπληξη που δοκίμασε όταν έλαβε γνώση για την εμφάνισή του στην περιοχή της Ρήγα (Λετονία). Ανάλογα δυσάρεστη ήταν η αναφορά της 17ης Μεραρχίας μετά την συμπλοκή της με "τεθωρακισμένα αγνώστου τύπου" κοντά στο Σένο (σημερινό Sjanno, νότια του Vitebsk) της Λευκορωσίας, όπου οι απεγνωσμένοι χειριστές των αντιαρματικών της παρακολουθούσαν έκπληκτοι τα βλήματα των πυροβόλων τους να εξοστρακίζονται.

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΜΟΝΟΜΑΧΟΥ

Επρόκειτο για την νέα σειρά σοβιετικών αρμάτων με την κωδική ονομασία Τ-34 που, σε αντίθεση με τα προηγούμενα ταχυκίνητα μοντέλα της σειράς ΒΤ και τα "ελαφρά" Τ-26, μπορούσαν να κινούνται με 47 χλμ/ώρα φέροντας ένα αξιόπιστο πυροβόλο με διαμέτρημα 76,2 χιλ. Ακόμη, οι μεγάλοι τροχοί τους και οι φαρδιές ερπύστριες επέτρεπαν την κίνηση στις βαλτώδεις ρωσικές εκτάσεις και τα χιόνια, προσδίδοντας στο άρμα αξιοζήλευτη ευστάθεια και ικανότητα αναρρίχησης. Σχεδόν "αθέατα", αφού το χαμηλό τους προφίλ δεν επέτρεπε την αποτελεσματική σκόπευσή τους από τους Γερμανούς, τα μόλις 26,5 τόνων Τ-34 σύντομα κυριάρχησαν στα πεδία των μαχών του Ανατολικού Μετώπου και έγιναν ο εφιάλτης των εισβολέων.

"Mια επιλαρχία Tiger αξίζει όσο μια κανονική μεραρχία Panzer"

Αδόλφος Χίτλερ, 1944

Η Μόσχα είχε κατά νου ένα ταχυκίνητο, ευκολοσυντήρητο και αξιόπιστο άρμα γενικών καθηκόντων, που θα επιβαλλόταν του αντιπάλου εξαιτίας της αριθμητικής και όχι της τεχνολογικής του υπεροχής. Σκοπός ήταν η υποστήριξη του πεζικού και η διενέργεια ανιχνευτικών αποστολών σε αρκετό βάθος πίσω από τις εχθρικές γραμμές, με σκοπό την περισυλλογή πληροφοριών σχετικά με τις θέσεις και τα σημεία ανεφοδιασμού των Γερμανών. Επίσης θα συμμετείχε σε αμυντικές επιχειρήσεις προς αναχαίτιση των προελάσεων των εισβολέων, δίνοντας ταυτόχρονα ευκαιρίες για αντεπιθέσεις στις απαγορευμένες μέχρι τότε εχθρικές ζώνες, απειλώντας τις εστίες ανεφοδιασμού και παρακωλύοντας την επικίνδυνη συσσώρευση εφεδρειών της Wermacht στις χαρακτηριζόμενες ως ευαίσθητες περιοχές. Τέλος, αποθησαυρίζοντας εμπειρίες και εφαρμόζοντας τις απαραίτητες βελτιώσεις, οι Ρώσοι αρματιστές θα χρησιμοποιούσαν τα Τ-34 για να φθείρουν τον αντίπαλο σε ανοικτές αντιπαραθέσεις.

Από την στιγμή που τα Τ-34 έπρεπε να επιχειρούν μακριά από τις βάσεις ανεφοδιασμού και συντήρησης, θα έπρεπε να διαθέτουν μηχανολογική πιστότητα, μεγάλη αυτονομία καυσίμων, πυρομαχικών και τροφίμων για το προσωπικό και δυνατότητα αδιάλειπτης επικοινωνίας με το αρχηγείο διοίκησης του τομέα τους. Δυστυχώς, από τεχνολογική άποψη, τα πράγματα σε πρώτη φάση δεν εξελίχθηκαν ομαλά. Τα πρώτα κομμάτια παραγωγής 1940 (Τ-34/76Α) του εργοστασίου Gorki ακολουθούσαν την αβασάνιστη εφαρμογή του σταλινικού ιδεώδους: "Μεγάλη ποσότητα από μόνη της αποτελεί ποιότητα!" -που ερμηνευόταν ως ανενδοίαστη θυσία της ποιότητας σε όφελος της αριθμητικής παραγωγής.

Υπό την επίβλεψη Γερμανού φρουρού, μπροστά στο ακινητοποιημένο τους Τ-34, άνδρες του Κόκκινου Στρατού σκάβουν, το πιθανότερο για να αχρηστεύσουν κάποιες ναρκοθετήσεις.

Η έλλειψη πετρελαιοκινητήρων επέβαλε την τοποθέτηση του βενζινοκινητήρα των αρμάτων της σειράς ΒΤ (ΜΤ-17), καθιστώντας τα Τ-34 υπερβολικά εύφλεκτα. Το πρόβλημα φάνηκε να υποχωρεί με την τοποθέτηση του πετρελαιοκινητήρα V-2, αλλά η ιπποδύναμη αποδείχθηκε αναιμική, κυρίως επειδή τα φίλτρα καθαρισμού του αέρα της μηχανής ήταν "εγκληματικά αναποτελεσματικά, κατασκευασμένα από χείριστης ποιότητας υλικά, που μόνος ένας σαμποτέρ θα μπορούσε να επιλέξει! Μετά από 343 χλμ. οδήγησης, οι φθορές στα πιστόνια και τους κυλίνδρους ήταν ανεπίδεχτες επισκευών και οι ηλεκτροσυγκολλήσεις εμφάνιζαν ρωγμές, ώστε σημειωνόταν απώλεια λιπαντικών. Ανάλογα προβληματικές ήταν οι μίζες και το σύστημα αναμετάδοσης, όπου τα γρανάζια εμπλοκής συχνά θρυμματίζονταν. Η χημική ανάλυση απέδειξε πως το πρόβλημα ξεκινούσε από την θερμική επεξεργασία κατά την κατασκευή τους, που σε καμιά περίπτωση δεν συμβάδιζε με τις αμερικανικές προδιαγραφές. Ο συμπλέκτης ήταν από ατσάλι φτωχής ποιότητας, που στην Αμερική είχε προ ετών καταργηθεί ακόμη και για τα αγροτικά τρακτέρ!" Αυτά, μεταξύ άλλων, ανέφερε το πόρισμα των ειδικών του Aberdeen Testing Grounds των ΗΠΑ, που στα τέλη του 1942 ανέλαβαν να περάσουν ορισμένα Τ-34 σε εξονυχιστικό έλεγχο για λογαριασμό των Σοβιετικών.

Η τοποθέτηση του 12κύλινδρου W-2/34 κινητήρα σε σχήμα V, που απέδιδε 500 ίππους στις 1.800 στροφές/λεπτό (σχέση συμπίεσης 15:1), δίνοντας αναλογία 15,9 ίππων ανά τόνο, πρόσφερε στο άρμα ικανοποιητική ταχύτητα. Αρχικά το ρεζερβουάρ χωρούσε 480 λίτρα καυσίμου, αλλά στην συνέχεια αυξήθηκε σε 540 (Τ-34/76 1941). Οι μεγάλης διαμέτρου τροχοί ήταν μια συνετή επιλογή για τις εδαφικές και καιρικές ιδιαιτερότητες της Ρωσίας, αλλά ήταν αρκετά ευάλωτοι ακόμη και από τα μικρού διαμετρήματος γερμανικά αντιαρματικά. Η εξωτερική επικάλυψη της στεφάνης με καουτσούκ εξασφάλιζε την απόσβεση των κραδασμών και για αυτό, πέρα από το ότι συντελούσε στην μακροζωία του άρματος, ήταν εξαιρετικά αγαπητή στα πληρώματα. Όταν λόγω του πολέμου τα αποθέματα σε καουτσούκ εξαντλήθηκαν, οι κατασκευαστές υποχρεώθηκαν στην τοποθέτηση τροχών εξολοκλήρου από μέταλλο, με συνέπεια την σωρεία μηχανολογικών προβλημάτων και την κάθετη πτώση της απόδοσης των πληρωμάτων. Από τα μέσα όμως του 1943 η χρήση καουτσούκ αποκαταστάθηκε.

Ωστόσο παρέμενε το πρόβλημα των μπουλονιών, εξαιτίας της κακής ποιότητας του μετάλλου τους. Φθείρονταν γρήγορα και στην θέση τους οι άνδρες της πρώτης γραμμής οξυγονοκολλούσαν πίρους, σε βάρος ασφαλώς της απαιτούμενης ελαστικότητας. Ήταν η προσφιλής πρακτική αντιμετώπισης παρόμοιων προβλημάτων, όπως αυτών που είχαν να κάνουν με του πείρους σύνδεσης των κομματιών των ερπυστριών, που μετά από καταπόνηση σε ανώμαλο έδαφος έσπαγαν και το άρμα ακινητοποιείτο, αποτελώντας εύκολο στόχο για τα γερμανικά πυροβόλα. Ανάλογα προβλήματα παρουσιάζονταν και στα αμορτισέρ (σχεδίασης John Walter Christie, με εγκάρσια ελατήρια επαναφοράς, μια φιλοσοφία που τα Τ-34 δανείζονταν από τα ΒΤ), γιατί παρά τα πλεονεκτήματα έναντι των παραδοσιακών σουστών γρήγορα παρουσίαζαν δείγματα κόπωσης, εξαιτίας της κακής ποιότητας μετάλλου με το οποίο κατασκευάζονταν.

Επέλαση Τ-34 από χωριό στην περιοχή του Κουρσκ.

Σε σχέση με την άνεση του τετραμελούς πληρώματος, τα πράγματα ήταν ακόμη πιο αποκαρδιωτικά. Οι Αμερικανοί απορούσαν πώς ήταν δυνατόν να χωρούν στον πυργίσκο ο διοικητής - πυροβολητής και ο γεμιστής, ιδίως τους χειμωνιάτικους μήνες, που φορούσαν τα χοντρά τζάκετ τους! Ο διοικητής δεν είχε αρχικά δικό του άνοιγμα, οπότε στερείτο της δυνατότητας μιας ευρύτερης παρατήρησης του εξωτερικού χώρου, κι όταν αναγκαζόταν να ανοίξει το πόρτιο εξόδου στην κορυφή η ορατότητά του περιοριζόταν δραματικά εξαιτίας του ανορθόδοξου οριζόντιου τρόπου ανοίγματος. Έτσι, η ορατότητα εξασφαλιζόταν αποκλειστικά από ένα εγκάρσιο πανοραμικό περισκόπιο (PT-6 για τα πρώτα μοντέλα και μετά PT-5 ή PT-4-7), που από το 1941 συνοδευόταν από ένα επιπλέον στην άλλη πλευρά.

Η κατάσταση βελτιώθηκε νωρίς το 1942, με την πρόβλεψη ενός ακόμη στρογγυλού ανοίγματος στην οροφή του πυργίσκου. Όταν τα δύο πόρτια ήταν ταυτόχρονα ανοικτά έδιναν την εντύπωση τεράστιων αφτιών ποντικού, ώστε οι Γερμανοί αποκαλούσαν το άρμα ειρωνικά Μίκυ Μάους! Τον χειμώνα 1942-43 τοποθετήθηκε ένας πιο ευρύχωρος εξάγωνος πυργίσκος και από το καλοκαίρι του 1943 προβλέφθηκε ένας κυλινδρικός θύλακα για τον διοικητή. Τα Τ-34/85 κατασκευής Φεβρουαρίου 1944 και μετά διέθεταν χώρο για 3 άνδρες στον πυργίσκο τους, οπότε ο διοικητής απαλλάχθηκε από τα καθήκοντα του πυροβολητή, που μέχρι τότε τον αποσπούσαν κατά την διάρκεια των αρματομαχιών.

Το πυροβόλο που αρχικά επιλέχθηκε ήταν το L-11, αλλά δεν ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις. Για αυτό ο Γκράμπιν (Vasili Gavrilovich Grabin), υπεύθυνος σχεδιασμού του εργοστασίου 92 στο Gorki, τον Ιούλιο του 1940 έλαβε την πρωτοβουλία να κατασκευάσει το F-34 των 76,2 χιλ. Η επίσημη έγκριση από το Συμβούλιο Άμυνας της Μόσχας ήρθε αργότερα, όταν οι δυσμενείς αναφορές από το μέτωπο κατέκλυσαν τα γραφεία της STAVKA. Η μαζική παραγωγή του ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1941 και από τον επόμενο μήνα άρχισε να τοποθετείται στα Τ-34.

Τ-34 σε εκθεσιακό χώρο στην Πολωνία

Σε πρώτη φάση τα αποτελέσματα του νέου πυροβόλου ήταν ικανοποιητικά. Αλλά όταν εμφανίστηκαν στο πεδίο της μάχης τα πρώτα Panther και Tiger, που σαφώς υπερείχαν, μεταξύ άλλων, σε θωράκιση, η STAVKA συνέστησε την αποφυγή των άμεσων αντιπαραθέσεων. Περίπου 320 Τ-34 παραγωγής 1941 και 1943 ήταν ήδη εξοπλισμένα με το πυροβόλο μεγάλης εμβέλειας Zis-4 ή Zis-4M των 57 χιλ. και χρησιμοποιήθηκαν ως κυνηγοί αρμάτων. Μετά την περίφημη μάχη του Κουρσκ, το καλοκαίρι του 1943, αποδείχθηκε πλέον περίτρανα ότι το πυροβόλο των 76,2 χιλ. ήταν ανίκανο να διατρήσει τις ενισχυμένες θωρακίσεις των γερμανικών βαρέων αρμάτων από μια "λογική" απόσταση. Έτσι, από τον Φεβρουάριο του 1944 άρχισε η σταδιακή τοποθέτηση του D-5T των 85 χιλ. κι αργότερα του ιδίου διαμετρήματος απλούστερου Zis-S-53, που μπορούσαν να διαπεράσουν τις πλευρικές θωρακίσεις ή τους πυργίσκους των Tiger από απόσταση 800 και 600 μέτρων αντίστοιχα.

ΓΚΙΑΠ, Ο "ΕΡΥΘΡΟΣ ΝΑΠΟΛΕΩΝ"

2009-06-28T06:25:00.012+03:00

Ο διανοούμενος πολεμιστής, που ως ηγέτης των Βιετμίνχ συνέδεσε το όνομά του με το αντιδραστικό κίνημα του Βορείου Βιετνάμ, την οργάνωση του Επαναστατικού Στρατού και την πανωλεθρία των Γάλλων στην περιβόητη μάχη του Ντιέν Μπιέν Φου.

Το Γκιάπ δεν είναι κανονικό όνομα αλλά πολεμικό προσωνύμιο, που σημαίνει "θώρακας". Ακόμη και σήμερα προφέρεται από τους βόρειους Βιετναμέζους με ιδιαίτερο σεβασμό και δέος. Ο νευρώδης, ισχνός αλλά δραστήριος άνδρας με τα αδρά χαρακτηριστικά ονομάστηκε και "Ερυθρός Ναπολέων" από τους πλέον φανατικούς οπαδούς του, εξαιτίας της δεινότητάς του στην εκπόνηση στρατηγικών σχεδίων και την διεκπεραίωση παράτολμων πολεμικών επιχειρήσεων. Οι συμφοιτητές του, πάλι, τον φώναζαν Νούι Λούα, δηλαδή "ηφαίστειο κάτω από το χιόνι", επειδή όταν απευθυνόταν σε μεγάλο ακροατήριο μιλούσε με πάθος και εκρηκτικότητα.

Το αληθινό όνομά του είναι Βο Νγκουγιέν. Είναι ένα από τα πιο κοινότυπα ονόματα της περιοχής του Βορείου Ανάμ, από την οποία κατάγεται, και προέρχεται από μια από τις δύο φυλές, που στο βάθος των αιώνων διεκδικούσαν την εξουσία της χώρας: τους Νγκουγιέν (κύριοι του Νότου, με πρωτεύουσα την Χουέ) και τους Τρινχ (κύριοι του Βορρά, με πρωτεύουσα το Ανόι). Ο ίδιος γεννήθηκε στο χωριό Αν Ξα της επαρχίας Κουάν Μπινχ, που την εποχή εκείνη ανήκε στην Γαλλική Ινδοκίνα. Το χωριό αυτό βρίσκεται στην καρδιά του δέλτα του ποταμού Θανχ Χοά, που κατά σύμπτωση αποτελεί και ιδιαίτερη πατρίδα του Χο Τσι Μινχ ("αυτός που φέρνει το φως").

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗ

Ως επίσημη ημερομηνία της γέννησής του θεωρείται η 1η Σεπτεμβρίου 1909, αν και κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο Γκιάπ είδε το φως της ζωής στις 25 Αυγούστου 1911 κι άλλοι το 1912. Το περιβάλλον στο οποίο πέρασε τα παιδικά του χρόνια συντέλεσε στην διαμόρφωση της επαναστατικής συνείδησης του νεαρού. Η οικογένειά του είχε μεγάλη παράδοση στις εξεγέρσεις εναντίον των Κινέζων κατακτητών, δίνοντας αρκετούς ηγήτορες ιδίως τον 15ο και 16ο αιώνα. Κατόπιν, οι προπάτορες του Γκιάπ πρωτοστάτησαν στην αντίσταση κατά της σκληρής κεντρικής διοίκησης της δυναστείας των Τρινχ, που επέβαλαν δυσβάσταχτους φόρους στους εξαθλιωμένους αλλά υπερήφανους καλλιεργητές των ορυζώνων.

Περίπολος μελών της γαλλικής Λεγεώνας των Ξένων σε εχθρική περιοχή.

Οι κάτοικοι της επαρχίας Κουάν Μπινχ ζούσαν αντιμέτωποι με τα ανελέητα καιρικά φαινόμενα, κυκλωμένοι από την αγριεμένη θάλασσα και απομονωμένοι σε μικρούς συνοικισμούς, που τα όριά τους διαγράφονταν από τους φράχτες των ατέλειωτων ορυζώνων, τα πυκνά δασύλλια, τις ζούγκλες και τις φυτείες καλαμποκιού και ζαχαροκάλαμων. Οι καλύβες τους, κατασκευασμένες από μπαμπού, συνεχώς ήταν εκτεθειμένες στους άγριους βόρειους ανέμους, τους κυκλώνες και τις πλημμύρες των βροχών της άνοιξης. Οι αρρώστιες, η πείνα και το αβέβαιο μέλλον για τις πολυμελείς οικογένειες υπήρξαν μια δυσβάσταχτη καθημερινότητα για τους δυστυχείς αυτούς ανθρώπους, που ωστόσο δεν έσκυψαν ποτέ το κεφάλι σε ξένους κατακτητές ή ομοεθνείς τυράννους της εξουσίας.

Η κοινωνική δομή της Ινδοκίνας των αρχών του 20ου αιώνα προέβλεπε πέντε τάξεις: τους διανοούμενους, τους αγρότες, τους βιοτέχνες, τους εμπόρους και τους στρατιωτικούς. Από την άποψη της σπουδαιότητας, η κοινωνική τάξη στην οποία ανήκε η οικογένεια του Γκιάπ ήταν δεύτερη στην κατάταξη. Ο σεβασμός όλων προς την ακάματη αυτή κάστα των εργατών της γης ήταν παραδοσιακά αμετάβλητος ανά τους αιώνες, παρά την στυγνή εκμετάλλευση που κατά καιρούς εφάρμοζαν εναντίον τους οι πολιτικοί ηγέτες του τόπου.

Αντικομουνιστές Βιετναμέζοι πρόσφυγες προσπαθούν να μεταφερθούν από μικρό γαλλικό αποβατικό σκάφος LSM σε αμερικανικό Montague (AKA-98) το 1954.

Ο πατέρας του, Γκουάνγκ (ή απλά Νου), ήταν γόνος εύπορης αγροτικής οικογένειας από την επαρχία Χα Τινχ, αλλά στον λιμό του 1896 έφτασε στα όρια της χρεωκοπίας. Κάποια στιγμή αποφάσισε να εκμεταλλευτεί τις γραμματικές γνώσεις του ασκώντας το επάγγελμα του δημόσιου γραφέα -μια θέση που δύσκολα μπορούσε να καλυφθεί εξαιτίας της γενικής άγνοιας της σινικής γραφής των ιδεογραμμάτων. Την εθνική γλώσσα τους (Κουόκ Νγκου) άρχισε να την διδάσκει στον γιο του όταν αυτός έγινε εννέα ετών, επειδή ο λιπόβαρης Βο είχε γεννηθεί πρόωρα και όλοι στο χωριό πίστευαν πως δεν θα επιβίωνε. Η νεαρή μητέρα του (γεννημένη το 1888), Θι Κιέν Λινχ, βοηθούσε φτιάχνοντας υφαντά από καννάβι και λινάρι. Το ζεύγος είχε την καλύτερη καλύβα της περιοχής, με αποθήκη για το ρύζι της χρονιάς, δύο μικρά υπνοδωμάτια με στρώματα από μπαμπού και φυλλώματα, εσωτερική αυλή κι έναν χώρο λατρείας των προγόνων τους.

Ο μικρός Βο αφιέρωνε ατέλειωτες ώρες στην μελέτη. Ο αυστηρός πατέρας του δεν παρέλειπε να τον παρασύρει σε συζητήσεις ιστορικού και πολιτικού ενδιαφέροντος, κυρίως γύρω από τις πρόσφατες εξεγέρσεις του λαού εναντίον του Γαλλικού Προτεκτοράτου, από τις οποίες η σημαντικότερη υπήρξε εκείνη του 1883. Ακόμη, στο χλωμό φως του κεριού που σιγόκαιγε εκείνα τα βράδια της "διδαχής", ο Βο έμαθε για τα θρυλικά κατορθώματα και τις τεχνικές μάχης του βασιλιά Λε Λόι, που τον 15ο αιώνα ηγήθηκε του πολέμου κατά των Κινέζων. Πολλές από αυτές τις τεχνικές τις εφάρμοσε ο ίδιος την περίοδο των αγώνων του λαού του για ανεξαρτησία.

Πληγωμένος Βιετμίνχ δέχεται τις πρώτες βοήθειες από ιατρική ομάδα Γάλλων και Βιετναμέζων (1954).

Το καχεκτικό και σκληρόψυχο αγόρι αγάπησε την Ιστορία, την ποίηση και την Φιλοσοφία. Διαβάζοντας τα βιβλία του παλιού επαναστάτη Φαμ Μπόι Σάου, κατά την συνήθεια των νεαρών της εποχής του, άρχισε να οραματίζεται την ελευθερία της πατρίδας και να εκμυστηρεύεται στις παρέες του τις εθνικιστικές του ιδέες. Στα 16 του χρόνια εισήχθη στο αυτοκρατορικό γαλλόφωνο Λύκειο της Χουέ, όπου άρχισε κρυφά να μελετάει τις θεωρίες των μεγάλων κομουνιστών φιλοσόφων. Ίδρυσε μια σχολική εφημερίδα μικρής κυκλοφορίας, την Τιένγκ Νταν (Φωνή του Λαού), υπό την καθοδήγηση του εθνικού ηγέτη Χουΐν Τουλ Χανγκ, και στη συνέχεια εντάχθηκε στην αριστερή οργάνωση Ταν Βιέτ συμμετέχοντας στις δημόσιες εκδηλώσεις κατά του λαομίσητου καθεστώτος των Γάλλων. Στην κηδεία του δημοκράτη ηγέτη του Ανάμ, Φαμ Σου Τρινχ, οργανώθηκε μια μεγαλειώδης αντικαθεστωτική διαδήλωση, στα έκτροπα της οποίας ο Γκιάπ πρωτοστάτησε.

ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ

Σε ηλικία 18 ετών ο Βο συνελήφθη και φυλακίστηκε στην Χουέ για 3 χρόνια. Πίσω από τα σίδερα είχε την ευκαιρία να ωριμάσει πολιτικά και να ασπασθεί με πάθος τον κομουνισμό και τις βασικές αρχές της επανάστασης των μπολσεβίκων. Ο αστυνομικός διοικητής της πόλης όμως τον συμπαθούσε τόσο πολύ, ώστε του επέτρεπε να εξέρχεται ελεύθερα για να μπορεί να παρακολουθεί τις παραδόσεις των μαθημάτων στο σχολείο του.

Όταν τον Σεπτέμβριο του 1931 αποφυλακίστηκε αντελήφθη ότι είχε πια ωριμάσει στην χώρα του το κίνημα εναντίον των Γάλλων. Οι κοινωνικές ζυμώσεις όλη αυτή την περίοδο είχαν αναδείξει την εργατική τάξη, που από το 1930 κυριαρχούσε στο πολιτικό προσκήνιο και καθοδηγούσε το λαϊκό κίνημα, προπύργιο του οποίου ήταν τα ορυχεία του Τονκίν, όπου οι 30.000 εργάτες εμπνέονταν από τις εξαγγελίες του εξόριστου στην Γαλλία Χο Τσι Μινχ, που κι αυτός ήταν ένας γνήσιος Νγκουγιέν (το πραγματικό του όνομα ήταν Άι Κουόκ Νγκουγιέν). Τα κύρια συνθήματα που επικρατούσαν ήταν: εργασιακό οκτάωρο, ισότητα μεταξύ των δύο φύλων, εθνική ανεξαρτησία, ευκαιρία για εκπαίδευση προς όλους και εθνικοποίηση των τραπεζών και των παραγωγικών μέσων.

Καθ' όλη την δεκαετία του 1950 η Κίνα προμήθευε τους Βιετμίνχ με εκατοντάδες φορτηγά τύπου Gas-51 σοβιετικής κατασκευής.

Μετά από επτά χρόνια απουσίας ο Βο επέστρεψε στο πατρικό του στην Αν Ξα, όπου βρήκε τους φτωχούς καλλιεργητές κυριολεκτικά καταστραμμένους από την επιβολή δυσβάσταχτων φόρων. Έφυγε για το Ανόι με μοναδικά εφόδια μια τσάντα, λίγα βιβλία και μια αλλαξιά ρούχα. Εκεί ανέλαβε την παράδοση μαθημάτων στο ιδιωτικό σχολείο Θανγκ Λονγκ του Ντονγκ Θάι Μάι, που το διηύθυνε ο επαναστάτης καθηγητής Χουάνγκ Μινχ Τζιάμ.

Με την φωτογραφία του Χο Τσι Μινχ στο προσκεφάλι του, στο μικρό καμαράκι μέσα στο σχολικό ίδρυμα, ο Βο τα επόμενα 8 χρόνια θα κερδίζει το ψωμί του διδάσκοντας και παράλληλα εργαζόμενος ως δημοσιογράφος στην Τιένγκ Νταν, την ασήμαντη αρχικά εφημερίδα που στην πορεία κατόρθωσε να αποκτήσει ισχυρή λαϊκή αποδοχή. Το σχολείο όπου εργαζόταν ουσιαστικά ήταν επαναστατική εστία (ο Θάι Μάι αργότερα θα γινόταν υπουργός Εσωτερικών και ο Τζιάμ Εξωτερικών), ώστε ο Βο βρήκε την ευκαιρία να συναναστραφεί με ομοϊδεάτες του. Έδωσε εισαγωγικές εξετάσεις στο πανεπιστήμιο του Ανόι, από το οποίο το 1937 έλαβε δίπλωμα στις Πολιτικές Επιστήμες, την Ιστορία και τα Νομικά. Ανέλαβε τότε την εκπαίδευση των αδελφών του Θάι Μάι, μεταξύ των οποίων και της δεκαεξάχρονης Θι, την οποία ερωτεύτηκε και νυμφεύθηκε το 1938. Το ζεύγος απέκτησε ένα παιδί.

Το 1939 στην Γαλλία δημοσιεύθηκε το διάταγμα απαγόρευσης του Κομουνιστικού Κόμματος, που δημιούργησε και στην Ινδοκίνα αναταραχές. Μέχρι τον Ιανουάριο του 1940 οι αστυνομικές Αρχές κατάφεραν να εξαρθρώσουν όλες τις κομουνιστικές οργανώσεις και να περιορίσουν τους αριστερούς ακτιβιστές. Όταν εισέβαλλαν στο σπίτι του Γκιάπ εκείνος πήδηξε από το παράθυρο αποφεύγοντας την σύλληψη. Δυο μέρες μετά είχε κιόλας περάσει τα σύνορα με την Κίνα. Η γυναίκα του συνελήφθη τον Μάιο του 1941, δικάστηκε και καταδικάστηκε σε καταναγκαστικά έργα για 15 έτη. Αλλά δεν κατάφερε να επιβιώσει. Τον Δεκέμβριο του 1943 πέθανε μέσα στην φυλακή, όπου οι δεσμοφύλακες βρήκαν το πτώμα της μισοφαγωμένο από τα ποντίκια. Κατά την διάρκεια της εξορίας ο Γκιάπ πληροφορήθηκε ότι η αστυνομία εκτέλεσε και τον πατέρα του με τις αδελφές του. Μια γιγάντια φωτιά άρχισε να κατακαίει τα σωθικά του επαναστάτη, που τώρα πια διψούσε όχι μόνο για κοινωνικές και εθνικές κατακτήσεις αλλά και για προσωπική εκδίκηση.

ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ

Στην Νότια Κίνα, σε μια σπηλιά του Κουν Μινγκ, ο Γκιάπ ήρθε επιτέλους σε επαφή με το ίνδαλμά του, τον αφιχθέντα από την Γαλλία Χο Τσι Μινχ. Εντυπωσιασμένος από την απλότητα, την ευγένεια και την ήρεμη προσωπικότητά του, αμέσως εξέφρασε την πίστη του στον μεγάλο αρχηγό. Ο θερμόαιμος νεαρός ονειρευόταν τότε την ίδρυση ενός πανεθνικού στρατού υπό την ηγεσία του, με σκοπό να χτυπήσει τους Γάλλους και να απελευθερώσει όχι μόνο το Βιετνάμ, αλλά και ολόκληρη την Ινδοκίνα, το Λάος και την ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας. Η ηγεσία του κινήματος ωστόσο, που εκτός από τους δύο άνδρες αποτελείτο από τους Τρουόνγκ Σινχ και Χοάνγκ Κουόκ Βιέτ, θεωρούσε ότι προείχε η εξίσωση όλων των κοινωνικών τάξεων και εθνικών μειονοτήτων και η ενσωμάτωσή τους σε μια συμμαχία, στην οποία θα συσπειρώνονταν όλοι οι καταπιεσμένοι λαοί σύμφωνα και με τις επιταγές της μπολσεβίκικης δεοντολογίας. Ακόμη και με τα γαλλικά αντιφασιστικά λαϊκά τμήματα θα μπορούσαν να συνεργαστούν!

Ένα μαχητικό τύπου F4U Corsair 1952 του 14ου Αεροπορικού Στόλου που ανέπτυξε δράση στο Ντιεν Μπιεν Φου.

Έτσι, σύμφωνα με τις εξαγγελίες του κινήματος του Βιετμίνχ και με την άδεια του Χο Τσι Μινχ, ο Γκιάπ ανέλαβε την ηγεσία μιας ομάδας 34 ατόμων και στάλθηκε στην επαρχία Κάο Μπανγκ για να προπαγανδίσει και να οργανώσει τον πρώτο πυρήνα του Λαϊκού Στρατού. Επί 4 χρόνια η ομάδα έζησε σε μια σπηλιά του Πακ Μπο, ανάμεσα στα θανατηφόρα φίδια και τις δηλητηριώδεις αράχνες τις ζούγκλας, τρεφόμενη με ρύζι και αλάτι και ασκώντας ένα αυστηρά πειθαρχημένο στρατιωτικό πρόγραμμα. Παράλληλα ασκούσε σημαντικό έργο στρατολόγησης.

Γρήγορα φάνηκαν τα αποτελέσματα των σπάνιων οργανωτικών και διοικητικών ικανοτήτων του Γκιάπ. Ένα δίκτυο κατασκόπων και πληροφοριοδοτών αναπτύχθηκε σε κάθε κατοικημένη γωνιά. Όσοι δεν δέχθηκαν να υποτάξουν τα ατομικά τους συμφέροντα στον υπέρτατο εθνικό σκοπό και να συνενώσουν τις δυνάμεις τους με το κίνημα θεωρήθηκαν εχθροί και καταπολεμήθηκαν βάναυσα. Στα τέλη του 1942, καθώς ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος μαινόταν σε ολόκληρη την υφήλιο, η ομάδα του Γκιάπ αριθμούσε περίπου 30.000 ένοπλους, δηλαδή είχε το μέγεθος ταξιαρχίας!

Αλλά η έλλειψη σύγχρονου πολεμικού υλικού δεν επέτρεπε ακόμη την ανοιχτή αναμέτρηση με τον εχθρό. Ο επαναστάτης αρκέστηκε στην εφαρμογή ενός σκληρού ανταρτοπολέμου, διατηρώντας βάσεις στα βουνά και χτυπώντας σποραδικά τις πεδινές εστίες των αντιπάλων του. Οι δολοφονίες στρατιωτικών και πολιτικών διοικητών ανέδειξαν τον Γκιάπ σε θρυλική φιγούρα. Ενθουσιώδης και ατρόμητος, αφέθηκε να παρασυρθεί από τις νίκες του και το 1944 διέταξε την "πορεία προς τον Νότο" κατά των Ιαπώνων κατακτητών. ο Χο Τσι Μινχ τον συγκράτησε ασκώντας δριμεία κριτική. Η επανάσταση δεν έπρεπε να αναλάβει πρόωρο ρίσκο. Το 1945, πάλι, μια μέρα μετά την παράδοση της Γερμανίας, ο Γκιάπ ρίχνει το σύνθημα της "Καθολικής Λαϊκής Επανάστασης" στο συνέδριο των ανταρτών, κίνηση που προκάλεσε ξανά την επέμβαση του Μινχ. Η στάση του γηραλέου αλλά σοφού αρχηγού για άλλη μια φορά δικαιώθηκε από τον χρόνο: η λήξη του παγκόσμιου πολέμου κατά του Άξονα έδωσε την ευκαιρία στους Γάλλους να αποδεσμεύσουν δυνάμεις, τις οποίες έριξαν στην Ινδοκίνα. Η κατάσταση επομένως ήταν κρίσιμη.

Η ΕΠΟΠΟΙΙΑ ΤΟΥ ΝΤΙΕΝ ΜΠΙΕΝ ΦΟΥ

Η πρόθεση της Γαλλίας να παραχωρήσει μια απατηλή "ελευθερία" στους Βιετναμέζους και η επιμονή του κινήματος Μινχ σε μια ανένδοτη πολιτική (που ονομάστηκε Ντοκ Λαπ, δηλαδή "καμία εξάρτηση από ξενικές δυνάμεις") οδήγησαν την έκρυθμη κατάσταση σε αδιέξοδο. Μετά από την δήλωση του Γκιάπ στους δημοσιογράφους, τον Φεβρουάριο του 1946, ότι σε περίπτωση πολέμου με την Γαλλία ο λαός του θα αγωνιζόταν μέχρις εσχάτων, έγινε πλέον ξεκάθαρο ότι η ένοπλη αναμέτρηση ήταν αναπόφευκτη.

Πού βασιζόταν τούτη η αυτοπεποίθηση των Βιετναμέζων; Φυσικά στην δημιουργία ενός αξιόμαχου κι επικίνδυνου στρατού, έργο καθαρά του ίδιου του Γκιάπ, που υπομονετικά τόσα χρόνια και με την τεχνογνωσία Ιαπώνων ειδικών είχε καταφέρει να μετατρέψει δύο από τα κυριότερα σημεία αντίστασης, το Μπακ Καν και το Τσι Νε Χόα Μπινχ, σε στρατολογικά και εκπαιδευτικά κέντρα. Εκεί οι παραστρατιωτικές οργανώσεις αλλά και οι μονάδες του κανονικού στρατού λάμβαναν πολιτική καθοδήγηση και γνώσεις σε θέματα ανταρτοπολέμου, μαζί με ντόπιους ιθαγενείς και άλλους έκνομους. Βραχυπρόθεσμα, οι άνδρες αυτοί έγιναν αυθεντίες στον ανταρτοπόλεμο.

Ο στρατηγός Γουίλιαμ Γουεστμόρλαντ, τελειώνοντας την υπηρεσία του στο Βιετνάμ, είχε αυξήσει σε 535.000 τους 16.000 Αμερικανούς στρατιώτες που βρήκε όταν πρωτοπήγε! Υπήρξε ο νικητής του Τετ, αλλά δεν κατάφερε να δρέψει τις δάφνες της δόξας. Απεβίωσε στις 18 Ιουλίου 2005 στο Τσάρλεστον της Καλιφόρνια, σε οίκο ευγηρίας. Ετάφη στο νεκροταφείο του West Point.

Οι ελλείψεις όμως σε τεθωρακισμένα και σύγχρονα μέσα επικοινωνίας, σε συνδυασμό με τα φτωχά αποθέματα πυρομαχικών και την ανυπαρξία ικανών στρατιωτικών διοικητών, επέβαλαν στον ώριμο πια Γκιάπ εγκράτεια. Οι Γάλλοι σαφώς είχαν την υπεροχή σε όλα αυτά τα κεφαλαιώδη ζητήματα. Τον Μάρτιο του 1946 ο Γκιάπ δημοσιοποίησε την απόφασή του να διαπραγματευτεί με τον εχθρό, προσπαθώντας μάλιστα να στοιχειοθετήσει αυτήν του την τακτική με παραδείγματα από το πρόσφατο ιστορικό παρελθόν, όπως η συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ, που οι μπολσεβίκοι αναγκάστηκαν να υπογράψουν με τους Γερμανούς για να ανακόψουν την προέλασή τους. Αλλά κατά βάθος δεν σταμάτησε να προετοιμάζει τους άνδρες του για την επερχόμενη σύγκρουση.

Ο ίδιος συνέχισε να ζει απλά με τους "συντρόφους των όπλων" στους άθλιους στρατώνες ανάμεσα στους πυκνούς ορυζώνες. Ενημερωνόταν από γαλλικές και αμερικάνικες εφημερίδες, μελετούσε Κλαούζεβιτς και Λώρενς της Αραβίας, Βίκτωρ Ουγκώ, Μαρκ Τουέιν και Ρώσους κλασικούς. Από την θέση του υπουργού των Εσωτερικών και του προέδρου της Επιτροπής για την Άμυνα κρατούσε το στράτευμα σε άμεση ετοιμότητα. Κι όταν στις 20 Δεκεμβρίου 1946 ο Χο Τσι Μινχ επέστρεψε με κλονισμένη υγεία και ψυχολογία από το Παρίσι, όπου βρισκόταν για τις διαπραγματεύσεις της ειρήνης, ο Γκιάπ ηγήθηκε πραξικοπήματος εναντίον της γαλλικής αποικιοκρατίας. Ήταν η έκρηξη του πολέμου.

Πατέρας 5 παιδιών από την δεύτερη γυναίκα του (μια φοιτήτρια αριστερών πεποιθήσεων), ο σκληροτράχηλος ηγέτης του Επαναστατικού Στρατού με την λιτή, χωρίς διακριτικά στολή του, μέσα από μια ταπεινή καλύβα και με τις βιολογικές του ανάγκες περιορισμένες στο ελάχιστο (έτρωγε μόλις 250 γραμμάρια ρύζι ημερησίως), διηύθυνε με χέρι στιβαρό τις επιχειρήσεις εναντίον των Γάλλων. Αλλά ο επικεφαλής του γαλλικού εκστρατευτικού σώματος Λατρ ντε Τασινί (Lattre de Tassigny) τον νίκησε 3 φορές. Πρώτα στις 18 Ιανουαρίου 1951, ύστερα τον Μάιο του ίδιου έτους στην Χαϊφόνγκ και το Ντονγκ Τριέν, και τελικά τον Ιούνιο στο δέλτα του Τονκίν.

Ο Γκιάπ δεν απελπίστηκε. Ασφάλισε τις δυνάμεις του στα βουνά, κινητοποίησε τον απλό λαό, τον εκπαίδευσε στην χρήση των όπλων και προσπάθησε να επιβάλλει τον δικό του ρυθμό στον αντίπαλο. Εκμεταλλεύτηκε τον εφησυχασμό των Γάλλων μετά τις αλλεπάλληλες νίκες τους κι επιτέθηκε αιφνιδιαστικά στα πλευρά της οχυρωματικής γραμμής "ντε Λατρ", που οι Γάλλοι είχαν αναπτύξει στο δέλτα του Τονκίν για να παρεμποδίσουν τους ανεφοδιασμούς των Βιετμίνχ. Η ενέργεια αυτή εξερέθισε τους Γάλλους. Προσπάθησαν ασυλλόγιστα να καταδιώξουν τον εχθρό στις απομακρυσμένες περιοχές, που παραδοσιακά βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των ανταρτών.

Χάρτης που δείχνει τα σημεία κρούσης των Βιετμίνχ κατά την επίθεση του Τετ.

Τον Δεκέμβριο του 1953 ο στρατηγός Ναβάρ (Henri Eugène Navarre), που από τον Μάιο είχε αντικαταστήσει τον αναποτελεσματικό στρατηγό Σαλάν (Raoul Albin Louis Salan) στην διοίκηση των γαλλικών δυνάμεων, ανέπτυξε ένα σύστημα οχυρώσεων στην κοιλάδα του Ντιεν Μπιεν Φου, από όπου περνούσε ο βασικός οδικός άξονας προς το Λάος. Εκεί υπολόγιζε να παρασύρει τον εχθρό, σε μια απόσταση 500 χλμ. από τις βάσεις ανεφοδιασμού του, όπου θα τον αποτέλειωνε η Γαλλική Αεροπορία. Δεν υπολόγισε βέβαια ότι ο ανεφοδιασμός του θα εξασφαλιζόταν από τους 80.000 χωρικούς, που διήνυσαν πεζοπορώντας όλη την απόσταση, σύροντας φορτωμένα μουλάρια με βλήματα, αναπλέοντας κανάλια ή ορμητικούς ποταμούς και διασχίζοντας πυκνές ζούγκλες. Υπολογίστηκε πως συνολικά μετέφεραν 1.700 τόνους πυρομαχικών (130.000 βλήματα) και 6.500 τόνους τροφίμων σε διάστημα 5 μηνών, δηλαδή 60 τόνους ημερησίως! Επιπλέον, η αεροπορία των Γάλλων δεν κατάφερε να εξουδετερώσει αυτή την διαρκώς κινούμενη εφοδιαστική αλυσίδα. Κάποια στιγμή σκέφτηκαν να δημιουργήσουν τεχνητή βροχή για να πλημμυρίσουν τους ορυζώνες και τους δρόμους, αλλά οι άνδρες του Γκιάπ τοποθέτησαν τα πυροβόλα στις τριγύρω πλαγιές χρησιμοποιώντας απόκρημνα μονοπάτια που οι ίδιοι διάνοιξαν!

Το αποτέλεσμα για τους Γάλλους ήταν τραγικό: 15.000 άνδρες κυκλώθηκαν από 70.000 Βιετμίνχ και από τις 13 Μαρτίου μέχρι τις 7 Μαΐου 1954 αποτέλεσαν τον στόχο των 200 πυροβόλων των 105 χιλ. του Γκιάπ. Οι νεκροί των Γάλλων έφτασαν τους 5.000, κι ακόμη 10.000 αιχμαλωτίστηκαν.

Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΤΕΤ

Ο Γκιάπ έζησε τον διαχωρισμό της χώρας του σε Βόρειο (κομουνιστικό) και Νότιο (δημοκρατικό) Βιετνάμ. Η συνθήκη της Γενεύης προέβλεπε την διεξαγωγή εκλογών προκειμένου να προκύψει μια κυβέρνηση αυτού του ιδιόμορφου πολιτικού δημιουργήματος, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος Λίντον Τζόνσον, φοβούμενος τυχόν επικράτηση των κομουνιστών, αποφάσισε να επέμβει. Το 1967 οι συνασπισμένοι αντίπαλοι του Γκιάπ αριθμούσαν 500.000 Αμερικανούς, 62.000 Νοτιοκορεάτες, Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς και 700.000 ένοπλους από τον νότιο τομέα της χώρας, που δεν αποδέχονταν τον κομουνισμό και πολεμούσαν τους "κόκκινους" Βιετκόνγκ.

Ο στρατηγός Γουεστμόρλαντ (William Westmoreland), διοικητής των Αμερικανικών δυνάμεων, προσπάθησε να παρασύρει τον Γκιάπ σε μια ανοιχτή σύγκρουση, αλλά συνέβη ακριβώς το αντίθετο: αφέθηκε ο ίδιος να εξαπατηθεί από τον πανούργο Γκιάπ, που επικαλέστηκε την παραδοσιακή γιορτή των Βιετναμέζων για την αλλαγή του σεληνιακού έτους (Τετ Νγκουγιέν Νταν) και πρότεινε κατάπαυση του πυρός για την περίοδο 27 Ιανουαρίου - 3 Φεβρουαρίου. Οι εύπιστοι Αμερικανοί έπεσαν στην παγίδα. Στις 30 Ιανουαρίου οι Βόρειοι εξαπέλυσαν μια δίμηνη επίθεση σε όλα σχεδόν τα αστικά κέντρα της χώρας και τις αεροπορικές βάσεις του εχθρού. Κινδύνεψε ακόμη και η νέα πρωτεύουσα, η Σαϊγκόν (η παλιά πρωτεύουσα Χουέ επίσης).

Σκοπός αυτής της παράτολμης και αιμοσταγούς επίθεσης, που έγινε αιτία όλη η εκστρατεία στο Βιετνάμ να χαρακτηριστεί ως "βρώμικος πόλεμος", αποσκοπούσε στην εξέγερση των πληθυσμών του νότιου τομέα κατά των Αμερικανών, η παρουσία των οποίων είχε καταντήσει ανυπόφορη. Η πολυπόθητη εξέγερση όμως δεν έγινε. Στην Σαϊγκόν επιτέθηκαν 27 τάγματα των Βιετμίνχ, κατέλαβαν το ραδιοφωνικό μέγαρο και προσπάθησαν μάταια να εκπέμψουν επαναστατικό μήνυμα προς τον λαό, αφού οι προασπιστές είχαν προηγουμένως καταστρέψει τους πομπούς. Μετά από 6 ώρες οι εισβολείς εγκατέλειψαν το κτίριο. Ανάλογη αποτυχία σημείωσε η επίθεση στην πρεσβεία των Αμερικανών, της οποίας μόνο τους εξωτερικούς τοίχους κατόρθωσαν να ανατινάξουν, αλλά και στο προεδρικό μέγαρο και την ναυτική βάση του Λονγκ Μπινχ.

Ο 1ος Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Βιετνάμ, Χο Τσι Μινχ, ο εμπνευστής του Γκιάπ.

Στην Χουέ ο Γκιάπ επιτέθηκε με 10 τάγματα στρατού και 6 ακόμη από Βιετκόνγκ. Κατέλαβαν την πόλη μετά από σκληρή μάχη, αλλά όπως και στην περίπτωση της Σαϊγκόν οι εκτεταμένες σφαγές στις οποίες προέβησαν (περισσότεροι από 5.000 πολίτες βρήκαν το θάνατο) δημιούργησαν κλίμα αντιπάθειας του λαού προς τους επαναστάτες. Τον Φεβρουάριο οι Αμερικανοί ανακατέλαβαν την πόλη και σταδιακά οι συμπλοκές κλιμακώθηκαν, μετά από 26 μέρες ολοκληρωτικού πολέμου. Έναντι των 600 περίπου νεκρών του αντιπάλου, οι Βιετμίνχ μετρούσαν 8.000. Αλλά οι νεκροί πολίτες ξεπέρασαν τις 11.000 και οι άστεγοι έφτασαν τις 116.000. Οι Βόρειοι στην διάρκεια της όλης επίθεσης έχασαν 45.000 (συμπεριλαμβανομένων και των συμμάχων τους Βιετκόνγκ, που μετά από αυτό το γεγονός έπαψαν να υφίστανται) και 6.000 που συνελήφθησαν αιχμάλωτοι.

Αναμφισβήτητα ήταν μια τεράστια στρατιωτική ήττα του Γκιάπ, αλλά από την άποψη της ψυχολογίας θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως θρίαμβος για τους Βιετμίνχ, εφόσον κατέστησε σαφές ότι ο πόλεμος δεν επρόκειτο να τελειώσει νικηφόρος για τους Αμερικανούς. Έκτοτε η Ουάσινγκτον αναζητούσε τρόπο απεγκλωβισμού από το Βιετνάμ, που τελικά μόνο ως εκατόμβη για χιλιάδες στρατιώτες της απεδείχθη. Το επόμενο έτος οι δυνάμεις της εγκατέλειψαν την χώρα στον εμφύλιο σπαραγμό.

Στις 30 Απριλίου `975 η Σαϊγκόν κατελήφθη από τους Βιετμίνχ. Ο Γκιάπ παρέμεινε υπουργός Άμυνας και ανώτατος διοικητής Ενόπλων Δυνάμεων μέχρι το 1980 και μέλος του Πολιτικού Γραφείου μέχρι το 1982. Έγραψε αρκετά βιβλία σχετικά με την στρατηγική και τους πολέμους για την ανεξαρτησία. Ο ιστορικός Στάνλεϊ Κάρνοφ τον συγκαταλέγει στο πάνθεον των μεγάλων στρατιωτικών ηγετών, όπως ο Ουέλινγκτον, ο Γραντ, ο Ρόμελ και ο Μακ Άρθουρ. Αντίθετα, ο αντίπαλός του στο Τετ, στρατηγός Γουεστμόρλαντ, ουδέποτε τον θεώρησε ως αυθεντία του πολέμου.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο μηνιαίο περιοδικό Παγκόσμια Πολεμική Ιστορία τεύχος 26, τον Ιούλιο - Αύγουστο του 2008